Στα συνοικιακά καφενεία, τα καταγώγια και τους τεκέδες του Πειραιά χτυπούσε τις τρεις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα η καρδιά του ρεμπέτικου.
Στα συνοικιακά καφενεία, τα καταγώγια και τους τεκέδες του Πειραιά χτυπούσε τις τρεις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα η καρδιά του ρεμπέτικου.
Η αφήγηση του Νίκου Μάθεση:
"Τότες ο Πειραιάς ήταν πολύ άγριος…. Παράγκες, τεκέδες, εμπόριο ναρκωτικών στο φόρτε, μπουρδέλα, αγαπητικοί, κακοποιοί, λαθρέμποροι, μάγκες, νταήδες, μπερμπάντηδες, πρεζάκηδες, χασικλήδες, μαχαιροβγάλτες, σκυλόμαγκες, ντερβισόπαιδα, αποφάγια μάγκες….
Όσο για ντεκέδες από την Πειραϊκή, Παναγίτσα, Άγιο Νείλο, Γύφτικα, στο Χατζηκυρειάκειο, στην Τρούμπα και όσο πιο πέρα πήγαινες, Άγιο Διονύση, εκεί φουμάρανε στο δρόμο. …, σε κάθε καταγώγιο και σε κάθε καφενείο έπρεπε να είναι κρεμασμένα 3-4 μπουζούκια και μπαγλαμάδες για το σκυλολόι (πελάτες) που εσύχναζαν μέσα, όχι όμως στα κεντρικά, μόνον στα συνοικιακά. Διότι για να είχες τότε καφενείο, έπρεπε να ήσουν μούτρο, δηλαδή να ήσουν του κουρμπετιού και να είχες εγκληματίσει απαραιτήτως.
Σε αυτά τα καφενεία, δε σταματούσε μέρα-νύχτα το μπουζούκι από τους κοπρόμαγκες και τους γνήσιους μάγκες. Επίσης στου Καραϊσκάκη, στα υπόστεγα στον Πειραιά, στου Τσελέπη, το μπουζούκι ήταν στην ημερήσια διάταξη, πενιές της φυλακής από ανέκδοτους συνθέτες…"
Μέρα και βράδυ όπου και να πέρναγες άκουγες το κελάηδισμα του μπουζουκιού ή του μπαγλαμά και την μυρωδιά της ταλμίρας (χασίς). Αυτός που το έπαιζε δεν ήταν κανά παιδάκι, ήταν άνθρωπος της τούφας και το είχε μάθει στο "σχολείο-φυλακή". Δεν υπήρχανε, τότες, μπουζουξήδες επαγγελματίες. Μόνο παλιοί μάγκες, παλιοί κατάδικοι, γεροντόμαγκες, παλιοί τεκετζήδες και μόρτηδες. [1]
Οι Ονομαστοί Τεκέδες και οι Ιδιοκτήτες τους
Στα τραγούδια τους οι ρεμπέτες αναφέρονται σε αρκετούς τεκέδες, άλλοτε πραγματικούς κι άλλοτε φανταστικούς:
1. Ο τεκές του Καρίπη
Ο Γιώργος Κατσαρός, που ήδη από το 1905 τραγουδούσε επαγγελματικά, μεταφέρει το κλίμα της εποχής σε τραγούδια που ηχογράφησε στην Αμερική. Στο τραγούδι του "Χτες το βράδυ στου Καρίπη", αναφέρεται σε έναν από τους παλιότερους τεκέδες δίπλα στον σιδηροδρομικό σταθμό του Πειραιά προς τη Δραπετσώνα. [2]
2. Ο τεκές του Μάνθου
Ο πιο ονομαστός τεκές δίπλα στον σταθμό. Ωστόσο, ο Κώστας Τζόβενος αναφέρει πως το τραγούδι "Μέσα στου Μάνθου τον τεκέ" γράφτηκε για τον τεκέ του Μάνθου Γκραβαρά στους Άγιους Αναργύρους. Αν ισχύει αυτό, ήταν ο μακροβιότερος, αφού λειτούργησε μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
- Ο Μάρκος Βαμβακάρης αφηγείται: "Τεκές πραγματικός και κανονικός ήταν του Γραβαρά στο Μενίδι... άμεμπτος τεκές, ωραία σάλα. Μετά το μαστούρωμα, το γλυκό ήταν ό,τι έπρεπε. Κανένα μπακλαβά, κανένα καταίφι." [4]
3. Ο τεκές του Ζαμπίκου
Αναφορά υπάρχει στο τραγούδι "Μες του Ζαμπίκου τον τεκέ". Ο Ζαμπίκος (Αντρέας) είχε τεκέδες στην οδό Κανθάρου, στην Τερψιθέα, ακόμα και στα Βούρλα. [3] Ο Γιώργος Κατσαρός αναφέρει ότι ο Ζαμπίκος ήταν ο πιο φημισμένος τεκετζής των αρχών του αιώνα στη Σύρο. [2]
4. Ο τεκές του Μίχαλου και ο τεκές του Σάλωνα
Αναφέρονται στο τραγούδι του Μάρκου "Ο χαρμάνης".
- Του Σάλωνα: Δύο παραγκίτσες στο Καστράκι για τους "φουκαράδες".
- Του Μίχαλου: Μια παραγκούλα στα Χιώτικα Πειραιώς (έναντι των Βούρλων) για τους "φίνους μάγκες και τους λεφτάδες". [4]
5. Ο τεκές του Σταύρου
Αναφέρεται στο τραγούδι του Μάρκου "Κάντονε Σταύρο κάντονε". Ο Σταύρος (Σταύρακας) είχε τεκέ στα Σίδερα του Πειραιά (Παλιά Κοκκινιά), εκεί που περνάει το τρένο της Πελοποννήσου. [3] [6]
6. Ο τεκές του Περδικάκη
Αναφέρεται σε τρία τραγούδια (Τζόβενου, Νταλγκά, Περιστέρη).
- Περισσότερα εδώ: rebetiko.sealabs.net - Τεκές Περδικάκη
7-12. Διάφορες Αναφορές
- 7. Ο τεκές του Φώτη: Στο τραγούδι "Κατινάκι μου για σένα" του Κώστα Καρίπη.
- 8. Ο τεκές του Μαουνιέρη: Στο "Κουβέντες στη φυλακή". Οι στίχοι γράφτηκαν από τον Νίκο Ρούτσο το 1918.
- 9. Ο τεκές του Νώντα: Αναφέρεται σε τραγούδια των Μπαρούση, Νταλγκά και Δραγάτση.
- 10. Ο τεκές του Γάκη ή Τάκη: "Πίσω στο Μοναστηράκι είν' ένα φαρδύ σοκάκι..."
- 11. Ο τεκές του Ροϊδίτη: Ο ιδιοκτήτης αναφέρεται ως "σεβνταλής και στο μπουζούκι μερακλής".
- 12. Ο τεκές της Μαριγώς: Από το τραγούδι του Σπύρου Περιστέρη.
13. Ο τεκές του Μπάρμπα-Γιάννη στο Πασαλιμάνι
Αναφέρεται στα "Χανουμάκια". Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης περιγράφει έναν "παραλιακό τεκέ" (του Νταλαβέρη) ως μια ξεβαμμένη παράγκα που έκρυβε σπηλιές και λαβύρινθους στον βράχο. [7]
14. Ο τεκές του Νικήτα
Σύνθεση του Γιάννη Δραγάτση (1931). Ο Μάθεσης αναφέρει πως ο Νικήτας ήταν φανταστικό πρόσωπο.
"Οι μπάτσοι μας πλακώσανε και πιάσαν το καλάμι / και το Νικήτα πήρανε και μείναμε χαρμάνι."
15-17. Άλλοι Τεκέδες
- 15. Ο τεκές του Νώτη: Από ακυκλοφόρητο τραγούδι του Ζαχαρία Κασιμάτη.
- 16. Ο τεκές του Μπακ(χ)ούρου: Στο τραγούδι "Με πιάνουνε ζαλάδες".
- 17. Ο τεκές του Πέτρου: Στο "Μπουζουκάκι" του Σκαρβέλη.
18-23. Τεκέδες από Μαρτυρίες (Χωρίς Δισκογραφία)
- 18. Ο τεκές του Ζουάνου: Ο Μάρκος αναφέρει πως ήταν ο πρώτος τεκές που άκουσε, στα Λουτρά.
- 19. Ο τεκές του Γιάννη Πολυκανδριώτη: Στα Βούρλα (οδός Ταπητουργείου). Εκεί "σπούδασαν" ο Μπαγιαντέρας, ο Μάρκος και ο Μπάτης. [3]
- 20. Ο τεκές του Γκότση: Στη Φρεατύδα. Ο Θανάσης Γκότσης ήταν περιβόητος μάγκας και οπλοφορούσε. [6]
- 21. Ο τεκές του Γέρο-Μπλέτσα: Στην Πειραϊκή.
- 22. Ο τεκές του Σειρηνάκη: Στα Καρβουνιάρικα (Άγιος Νικόλαος). Από τους πιο παλιούς του Πειραιά. [9]
- 23. Ο τεκές του Μπότακα & Μαρκεζίνη: Στη Δραπετσώνα, κοντά στη σιδερένια γέφυρα του Αγίου Διονυσίου. [9]
38-39. Τεκέδες της Αθήνας
- 38. Ο τεκές του Μπάρμπα Σπύρου: Στο "Πρεβολάκι" του Μπεναρδή, πάνω σε ένα βουνό σκουπίδια. [10]
- 39. Ο τεκές του Ντανάκουλη: Στο Μεταξουργείο. Εκεί άφησε την τελευταία του πνοή ο Ανέστος Δελιάς το 1944. [11]
Η Σκληρή Πραγματικότητα
Αν και ο Μάθεσης περιγράφει τους τεκετζήδες ως "μάγκες και όχι υπηρέτες", η αστυνομική πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Ο υπασπιστής Ιωάννης Κανακάρης αποκαλύπτει:
"Η αστυνομία συνεργαζόταν με τους τεκετζήδες για να συλλαμβάνει κλέφτες. Ο τεκετζής κουνούσε μια μικρή σημαιούλα στο παράθυρο όταν έβλεπε άγνωστο πρόσωπο."
Σημαία κουνούσε ο Σταύρακας, ο Σάλωνας, ο Μίχαλος και πολλοί ακόμα, εξασφαλίζοντας έτσι την ανοχή της Ασφάλειας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου