Πρωτορέμπετες: Ποιοι έπαιζαν μπουζούκι πριν από τον Μάρκο Βαμβακάρη

— Ο υπόγειος κόσμος των πρώτων οργανοπαικτών, τα ταξίμια του Πειραιά και οι ηχογραφήσεις του Μεσοπολέμου —

Πριν ο Μάρκος Βαμβακάρης δώσει στο αστικό λαϊκό τραγούδι μορφή, ταυτότητα και ραχοκοκαλιά, υπήρχε ήδη ένας υπόγειος κόσμος μουσικών, μάγκων και οργανοπαικτών που έπαιζαν μπουζούκι πολύ πριν το ρεμπέτικο αποκτήσει όνομα. Ο Βαμβακάρης υπήρξε ο πατριάρχης του είδους, ο άνθρωπος που επηρέασε βαθιά τους μεταγενέστερους δημιουργούς: Παπαϊωάννου, Χατζηχρήστο, Μπαγιαντέρα, Χιώτη, Τσιτσάνη, Μητσάκη, Καλδάρα και τόσους άλλους.

Οι πρώτοι μπουζουξήδες – πριν από τον Μάρκο

Η καρδιά του πρώιμου ρεμπέτικου χτυπούσε στο πειραιώτικο καφενεδάκι του Μπάτη, στην πλατεία Καραϊσκάκη. Εκεί μαζευόταν η αφρόκρεμα του λιμανιού, οι μάγκες, οι παλιοί κατάδικοι, οι μόρτηδες και οι γεροντόμαγκες που έπαιζαν μπουζούκι όχι ως επάγγελμα, αλλά ως τρόπο ζωής.

Ο Νίκος Μάθεσης (Τρελάκιας) περιγράφει με ακρίβεια εκείνη την εποχή:

«Δεν υπήρχαν επαγγελματίες μπουζουξήδες· μόνο παλιοί μάγκες που έπαιζαν ταξίμια και μερακλίδικα κομμάτια. Ανάμεσά τους ο Μιμίκος ο αραμπατζής, ο Τσίμπλης, ο Γυαλιάς, ο Παράκις, ο Γαβρήλος — θείος του Μπάτη και δάσκαλος πολλών. Ο Γαβρήλος έμαθε μπουζούκι στον Σκριβάνο και μπαγλαμά στον ίδιο τον Μπάτη, έναν από τους πιο παλιούς μπουζουξήδες του Πειραιά.»

Παράλληλα, ο Βαμβακάρης μιλά για Συριανούς οργανοπαίκτες που γνώρισε πριν ακόμη ξεκινήσει να παίζει. Η καθοριστική στιγμή για τον ίδιο ήταν όταν άκουσε τον Νίκο Αϊβαλιώτη στον Πειραιά — μια εμπειρία που του άλλαξε τη ζωή και τον οδήγησε να μάθει μπουζούκι και να γράψει τα πρώτα του τραγούδια.

Οι πρώτες ηχογραφήσεις και οι άγνωστοι πρωτομάστορες

Μέχρι το 1930 δεν είχε κυκλοφορήσει δίσκος με μπουζούκι, με μοναδική εξαίρεση τον Γιοβάν Τσαούς, που έπαιζε ένα τουρκικό όργανο συγγενικό του μπουζουκιού. Ο πρώτος επίσημος μπουζουξής που ηχογράφησε στην Ελλάδα ήταν ο Αθανάσιος Μανέτας το 1931.

Από μαρτυρίες μουσικών του μεσοπολέμου γνωρίζουμε σήμερα και άλλους πρωτομάστορες: τον Ζυμαρίτη, τον Τζανέα και πολλούς ακόμη που έβαλαν τα θεμέλια πριν το ρεμπέτικο γίνει σχολή, ιστορία και πολιτισμός.

Ιστορικό Ντοκουμέντο (1931)

1η Ηχογράφηση Μπουζουκιού

«Καλέ μάνα δεν μπορώ» (1931) — Αθανάσιος Μανέτας & Σπαχάνης. Η ιστορική πρώτη ηχογράφηση μπουζουκιού στην ελληνική δισκογραφία.

Ταυτότητα Ιστορικής Αναδρομής

Περίοδος & Στέκια:

• Εποχή: Μεσοπόλεμος (Πριν το 1932–1933)
• Κεντρικό Στέκι: Καφενεδάκι του Μπάτη (Πλατεία Καραϊσκάκη, Πειραιάς)
• Σημαντικοί Σταθμοί: Πειραιάς, Σύρος

Ορόσημο Δισκογραφίας:

• 1931: Πρώτη ηχογράφηση μπουζουκιού στην Ελλάδα από τον Αθανάσιο Μανέτα.

Πρωτομάστορες & Μουσικοί:

• Πρωτομάστορες: Γαβρήλος, Σκριβάνος, Μπάτης, Μιμίκος, Τσίμπλης, Γυαλιάς, Παράκις, Νίκος Αϊβαλιώτης, Γιοβάν Τσαούς, Ζυμαρίτης, Τζανέας
• Πατριάρχης: Μάρκος Βαμβακάρης
• Ιστορική Μαρτυρία: Νίκος Μάθεσης (Τρελάκιας)

Source: Fosonline.gr