Το Ρεμπέτικο Τραγούδι

Αμανέ Σκιά ή με αφορμή το Ρεμπέτικο

2012-02-23T13:13:00.000+02:00

Cabaret Voltaire (Αθήνα, Γκάζι)
Από 12/03/2012 έως 09/04/2012

Είδος: μουσικές παραστάσεις
Περιγραφή:
Στο Cabaret Voltaire ανεβαίνει η μουσική παράσταση ΄΄Αμανέ Σκιά ή με αφορμή το Ρεμπέτικο΄΄, από τις 12 Μαρτίου μέχρι τις 10 Απριλίου.
Μια παράσταση με αφορμή τα ρεμπέτικα τραγούδια αλλά και τις κοινωνικές συνθήκες που τα γέννησαν. Ιστορίες ανθρώπων άλλης εποχής, είτε πραγματικές είτε εμπνευσμένες από τους στίχους τους. Ιδωμένες μέσα από ένα πρίσμα σημερινό και προσωπικό. Μια κάπως παράδοξη ματιά στις γειτονιές του Μεσοπολέμου. Σύνθεση και διασκευή κειμένων, εικόνων και μουσικής που συνδυάζει την ατμόσφαιρα του τότε με σύγχρονες επιρροές προσανατολισμένες κυρίως σε σκοτεινά τοπία. Η σκληρότητα μιας εποχής που απογύμνωνε τις ανάγκες αλλά και τα ίδια τα άτομα έρχεται και ξανάρχεται μέσα στον κύκλο της ανθρώπινης ιστορίας. Κι είναι πιο εύκολο να κοιτάς μια φωτογραφία παλιά και να παραδέχεσαι ή να κρίνεις τον εαυτό σου, παρά να κοιτάς στον καθρέφτη.

Συντελεστές:
Σύνθεση - Συγγραφή Κειμένων: Αναστασία Κατσιναβάκη, Κοσμάς Χατζής
Σκηνοθεσία: NonCanoN
Σκηνικά: Σπύρος Δουκέρης
Κοστούμια: ΝonCanoN
Μουσική Επεξεργασία/ Διασκευή: Αναστασία Κατσιναβάκη, Δήμος Μαμαλούδης
Μίξη Ήχου: Οδυσσέας Κωνσταντόπουλος
Video Art: Θοδωρής Ανδρεαδάκης, Έλλη Κατσιναβάκη, Δήμος Μαμαλούδης
Φωτισμοί: ΝonCanoN
Φωτογραφίες: Πέτρος Κουμπλής, Βασιλική Σβώλου
Αφίσες - Υλικό Προώθης: Πέτρος Κουμπλής
Οργάνωση Παραγωγής: NonCanoN
Παίζουν: Αναστασία Κατσιναβάκη, Έλλη Κατσιναβάκη, Δήμος Μαμαλούδης, Κοσμάς Χατζής

Cabaret Voltaire Μαραθώνος 30, Μεταξουργείο Τηλ: +302105227046
Τιμές: Είσοδος 12 ευρώ
Πηγή Ελculture.gr

Το «αμάν» της ψυχής συναντά το «αμήν» μιας προσευχής

2012-02-17T14:06:00.003+02:00

Ακούστε το

Το «αμάν» που βγαίνει μέσα από την ψυχή συναντά το «αμήν» μιας προσευχής. Tο αγαπημένο έργο του Σταύρου Ξαρχάκου κάνει πρεμιέρα στο ανακαινισμένο θέατρο Ακροπόλ την Παρασκευή 17 Φεβρουαρίου και για 20 παραστάσεις.

Το «Αμάν Αμήν», το αγαπημένο έργο του Σταύρου Ξαρχάκου, μια μουσική παράσταση βασισμένη στο ρεμπέτικο τραγούδι, σε σκηνοθεσία του ίδιου του συνθέτη, κάνει πρεμιέρα στο ανακαινισμένο θέατρο Ακροπόλ την Παρασκευή 17 Φεβρουαρίου και για 20 παραστάσεις έως και τις 31 Μαρτίου.
Σύμφωνα με τον Σταύρο Ξαρχάκο, τα ρεμπέτικα τραγούδια είναι τραγούδια του οράματος για μια καλύτερη ζωή, είναι τα τραγούδια της διάψευσης των ονείρων, είναι τα ρεμπέτικα της αιώνιας νοσταλγίας της ομορφιάς, τα ρεμπέτικα της ιερότητας του πόθου, τα ρεμπέτικα της περιφρόνησης του τρόμου, τα ρεμπέτικα τραγούδια της πρόκλησης της μοίρας και της ατάραχης αντιμαχίας με το θάνατο.
Το «αμάν» που βγαίνει μέσα από την ψυχή συναντά το «αμήν» μιας προσευχής. Στην ευθεία γραμμή που ενώνει το βυζαντινό μέλος με το ρεμπέτικο και με το μικρασιάτικο τραγούδι ταξιδεύουν ο έρωτας, το πάθος, ο πόθος, η νοσταλγία, η μοίρα, ο θάνατος, τα όνειρα για μια καλύτερη ζωή, η στέρηση της ελευθερίας και η προσφυγιά. Έτσι αφουγκράστηκε τους ήχους αυτούς του παρελθόντος ο Σταύρος Ξαρχάκος και έστησε την μουσική παράσταση με τίτλο «Αμάν Αμήν». Ένα θέαμα-ακρόαμα με συνθέσεις παλιές και νεότερες, ένα λαϊκό πάλκο κατανυκτικό σαν λειτουργία.
Καθένα από τα δύο μέρη χωρίζεται σε τρεις ενότητες. Υπάρχουν τραγούδια του χάρου, του τεκέ και της Ανατολής.

Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Σταύρος Ξαρχάκος, κοστούμια: Έρση Δρίνη, ζωγραφιές: Γιώργος Σταθόπουλος, φωτισμοί: Γρηγόρης Καραντινάκης, διεύθυνση Ήχου: Νικόλαος Ρούντος, επιμέλεια παραγωγής – βοηθός σκηνοθέτη: Πανδώρα Ξαρχάκου.
Ερμηνεύουν: Ζαχαρίας Καρούνης - Ελίτα Κουνάδη - Κώστας Μαντζόπουλος – Καίτη Ντάλη - Ηρώ Σαΐα - Μαρία Σουλτάτου – Κώστας Τσίγκος.
Παίζουν οι μουσικοί: Αρίστος Βαμβακούσης, Αχιλλέας Γουάστωρ, Βασίλης Δρογκάρης, Ηρακλής Ζάκκας, Σταύρος Καβαλιεράτος, Σωτήρης Μαργώνης, Γιώργος Πεχλιβάνογλου, Γιώργος Νυδριώτης, Μανώλης Πάππος, Νίκος Σαμπαζιώτης, Διαμαντής Σιδερίδης, Ευγένιος Χαλίλ.
Πληροφορίες
Θέατρο Ακροπόλ, Ιπποκράτους 9-11, τηλ. 2103643700 «Αμάν Αμήν» μουσική παράσταση του Σταύρου Ξαρχάκου, από Παρασκευή 17 Φεβρουαρίου, ώρα: 21:30-23:30. Ημέρες παραστάσεων: Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή. Τιμές εισιτηρίων: 25, 22, 18, 15 (φοιτητικό) και 10 ευρώ.

http://www.naftemporiki.gr/

Σαν χθές, πριν 40 χρόνια πέθανε ο Μάρκος Βαμβακάρης!

2012-02-09T11:52:00.000+02:00

Written by iasonas on 8 February, 2012

Ο Μάρκος Βαμβακάρης, το Συριανάκι (10 Μαΐου 1905 – 8 Φεβρουαρίου 1972) γεννήθηκε στις 10 Μαΐου του 1905 στην συνοικία Σκαλί της Απάνω Χώρας της Σύρου από οικογένεια Καθολικών (Για το λόγο αυτό αργότερα απέκτησε και το παρατσούκλι «Φράγκος».). Οι γονείς του ήταν φτωχοί αγρότες και ήταν ο πρωτότοκος από έξι αδέλφια. Ο παππούς του έγραφε τραγούδια και ο πατέρας του έπαιζε ζαμπούνα ενώ πολλές φορές από μικρή ηλικία τον συνόδευε ο μικρός Μάρκος παίζοντας τουμπί (νησιώτικο τύμπανο) σε διάφορα πανηγύρια.
Σε ηλικία 12 ετών ο Βαμβακάρης έφυγε από τη Σύρο, αφού έριξε άθελά του ένα βράχο πάνω στη σκεπή ενός σπιτιού και πήγε στον Πειραιά, όπου αργότερα τον ακολούθησε και η οικογένεια του. Εκεί ασχολήθηκε με διάφορα επαγγέλματα όπως λιμενεργάτης (φορτοεκφορτωτής, εργάτης γαιανθράκων, στα λεγόμενα καρβουνιάρικα), λούστρος, εφημεριδοπώλης, εργάτης σε κλωστήρια, και περίπου το 1925 ως εκδορέας στα δημοτικά σφαγεία. Εκείνη την εποχή ο Μάρκος Βαμβακάρης ερωτεύτηκε τρελλά και παντρεύτηκε μια κοπέλα αμφιβόλου ηθικής που την έλεγαν Ζιγκοάλα που ήταν πόρνη στο επάγγελμα.Τότε έμαθε μπουζούκι και άρχισε να γράφει τραγούδια, εντυπωσιάζοντας με την ταχύτητα που έμαθε το όργανο αυτό και με την ικανότητά του, την ευρηματική πενιά του, τη δεξιοτεχνία του και την καταπληκτική στιχογραφία του.
Συμμετείχε μαζί με το Γιώργο Μπάτη, το Στράτο Παγιουμτζή και τον Ανέστη Δελιά στο πρωτοποριακό για την εποχή μουσικό σχήμα που ονομάστηκε «Η Τετράς η ξακουστή του Πειραιώς». Το 1933 με την πιεστική παρότρυνση του Σπύρου Περιστέρη o Μάρκος Βαμβακάρης κυκλοφόρησε την πρώτη ηχογράφηση με μπουζούκι στην Ελλάδα, το «Καραντουζένι» («Να ‘ρχόσουνα ρε μάγκα μου») ερμηνεύοντάς το ο ίδιος παρ΄ όλο που είχε σοβαρές επιφυλάξεις για την ποιότητα της φωνής του. Η περίοδος λίγο πριν το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι ίσως η παραγωγικότερή του. Μεταξύ άλλων το 1935 γράφει και ηχογραφεί τη «Φραγκοσυριανή», το γνωστότερο ίσως τραγούδι του, το οποίο όμως έγινε επιτυχία 25 χρόνια αργότερα με τη φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση. Ο ίδιος αφηγείται για τη δημιουργία του τραγουδιού:
“Όλος ο κόσμος της Σύρου μ’ αγαπούσε πολύ, διότι κι εγώ ήμουν Συριανός και το είχαν καμάρι οι Συριανοί. Κάθε καλοκαιράκι με περίμεναν να πάω στη Σύρα να παίξω και να γλεντήσει όλη η Σύρα μαζί μου. Το 1935 πήρα μαζί μου τον Μπάτη, τον αδερφό μου τον μικρό και τον πιανίστα Ροβερτάκη και πήγα για πρώτη φορά στη Σύρο, σχεδόν είκοσι χρόνια αφ’ ότου έφυγα από το νησί. Πρωτόπαιξα, λοιπόν, σ’ ένα μαγαζί στην παραλία, μαζεύτηκε όλος ο κόσμος. Κάθε βράδυ γέμιζε ο κόσμος το μαγαζί κι έκατσα περίπου δύο μήνες. Εγώ, όταν έπαιζα και τραγουδούσα, κοίταζα πάντα κάτω, αδύνατο να κοιτάξω τον κόσμο, τα έχανα. Εκεί όμως που έπαιζα, σηκώνω μια στιγμή το κεφάλι και βλέπω μια ωραία κοπέλα. Τα μάτια της ήταν μαύρα. Δεν ξανασήκωσα το κεφάλι, μόνο το βράδυ την σκεφτόμουν, την σκεφτόμουν….. Πήρα, λοιπόν, μολύβι κι έγραψα πρόχειρα:
Μία φούντωση, μια φλόγα
έχω μέσα στην καρδιά
Λες και μάγια μου΄χεις κάνει
Φραγκοσυριανή γλυκιά…
Ούτε και ξέρω πως την λέγανε ούτε κι εκείνη ξέρει πως γι ‘ αυτήν μιλάει το τραγούδι. Όταν γύρισα στον Πειραιά, έγραψα τη Φραγκοσυριανή.”
Ο Μάρκος Βαμβακάρης αποδείχτηκε ατυχέστατος στο γάμο του με τη Ζιγκοάλα. Τον απατούσε ακόμη και με τον καλύτερό του φίλο, αλλά εκείνος εξακολουθούσε να την αγαπάει. Αυτό έγινε αιτία να ξεσπάσει άγριος καυγάς μεταξύ αυτού και του μεγάλου του αδελφού. Το διαζύγιο δεν άργησε να εκδοθεί. Όμως και μετά το διαζύγιο η “κυρία” εξακολουθούσε να έχει οικονομικές απαιτήσεις. Αυτό ο Μάρκος Βαμβακάρης το αντιμετώπισε εξ ίσου προκλητικά ως εξής: Έγραφε τα τραγούδια του ακόμα και αυτοβιογραφικά που τον φωτογράφιζαν ως δημιουργό τους (π.χ. ο Πολυτεχνίτης) σε ονόματα όπως του Περιστέρη και του Μάτσα καθώς και σε ψευδώνυμα ανύπαρκτων προσώπων (φυσικά εισπράττοντας ο ίδιος τα πνευματικά δικαιώματα). Με αυτόν τον τρόπο κατάφερνε να μειώσει στο ελάχιστο το προσωπικό τεκμαρτό του (όχι το πραγματικό) εισόδημα και η “κυρία” να μην του πάρει τίποτα. Για αυτήν την ιστορία ο Μάρκος έγραψε το αυτοβιογραφικό του τραγούδι «Το διαζύγιο».
Το 1937 συμβιβάζεται με τη λογοκρισία του καθεστώτος Μεταξά και προσαρμόζει τους στίχους του. Ήταν τόσο πολύ δημοφιλής που στη μια από τις τρεις φορές που επισκέφτηκε τη Θεσσαλονίκη και έδωσε συναυλία μαζεύτηκε για να τον ακούσει 50.000 κόσμος, στην πλατεία του Λευκού Πύργου. Γι αυτό γράφει το τραγούδι “Το 1912″ στο οποίο υμνεί τη Θεσσαλονίκη ενώ παραδόξως ως τότε δεν είχε κάνει ούτε μια αναφορά σε κάποιο τραγούδι του για τον Πειραιά, την πόλη που ζούσε και δημιουργούσε. Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου ερμηνεύει τραγούδια δικά του και του Σπύρου Περιστέρη με στίχους προσαρμοσμένους στο δοξασμένο ελληνοϊταλικό έπος (Γειά σας φανταράκια μας, Το όνειρο του Μπενίτο κ.α.)
Κατά τη διάρκεια των δύσκολων ετών της γερμανικής κατοχής πέθαναν οι μεγάλοι (και ασυμβίβαστοι) στηλοβάτες της ελληνικής ρεμπέτικης μουσικής Παναγιώτης Τούντας, Κώστας Σκαρβέλης, Γιοβάν Τσαούς, Βαγγέλης Παπάζογλου ο στενός συνεργάτης του Ανέστης Δελιάς και ο ερμηνευτής με τη συγκλονιστική φωνή Γιώργος Κάβουρας για τον οποίο ο Μάρκος Βαμβακάρης συνέθεσε το ομώνυμο τραγούδι. Ο Μάρκος Βαμβακάρης καταφέρνει και επιβιώνει. Το 1942 παντρεύτηκε για δεύτερη φορά την Ευαγγελία με την οποία απέκτησε 5 παιδιά εκ των οποίων 2 πέθαναν και από τ΄ άλλα τρία τον Βασίλη, τον Στέλιο και τον Δομένικο οι δύο τελευταίοι έγιναν γνωστοί μουσικοί.
Όμως ο θάνατος των παραπάνω μουσικών δεν έμελλε να αφήσει ανεπηρέαστη την πορεία του Μάρκου Βαμβακάρη. Έτσι μετά την απελευθέρωση και κατά την περίοδο 1948-1959 περνάει δύσκολες ώρες, καθώς η ελληνική μουσική βιομηχανία, τα ηνία της οποίας περνάνε σε χέρια ανθρώπων που ο Μάρκος Βαμβακάρης είχε βοηθήσει να αναδειχτούν φέρεται αχάριστα στον πρωτοπόρο του μπουζουκιού που θεωρείται «ξεπερασμένος». Oι κατευθύνοντες την κοινή γνώμη με πρωτοστάτες τον Απόστολο Καλδάρα, το Στέλιο Χρυσίνη και άλλους ήθελαν να δώσουν στο Ελληνικό Τραγούδι το Ινδικό Στυλ κάτι τελείως ξένο με το στυλ του Μάρκου Βαμβακάρη. Οι δισκογραφικές εταιρίες παύουν να τον καλούν για ηχογραφήσεις και τα μεγάλα νυχτερινά κέντρα του αρνούνται τη συνεργασία. Περνάει σοβαρές περιπέτειες με την υγεία του (παραμορφωτική αρθρίτιδα στα δάχτυλα κάτι που τον δυσκολεύει να παίζει το μπουζούκι) και την οικονομική του κατάσταση (έφτασε στα όρια της οικονομικής εξαθλίωσης) ενώ αφορίζεται από την Καθολική Εκκλησία γιατί παντρεύτηκε δεύτερη φορά (με ορθόδοξο γάμο) (ο αφορισμός ήρθη το 1966). Ο Μάρκος Βαμβακάρης ξανακαταφέρνει και επιβιώνει αλλά και αποκαθιστά το πρόβλημα υγείας με ιαματικά λουτρά στην Ικαρία. Το 1954 (ξεχασμένος από τους περισσότερους) επισκέφτηκε τη Σύρο όπου έμεινε για ένα έτος και γνωρίζει την αποθέωση από τον κόσμο της Σύρου που δεν τον ξεχνά. Ο Μάρκος έπαιξε και τραγούδησε στην Ταβέρνα του Λιλή, στην Άνω Σύρο για μια εβδομάδα.
Αυτά μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’50, όταν μετά από πρωτοβουλία του Τσιτσάνη, η δισκογραφική εταιρία Columbia αποφασίζει να κυκλοφορήσει παλιά και καινούρια τραγούδια του Βαμβακάρη, τραγουδισμένα από τον ίδιο και από καλλιτέχνες όπως ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, η Καίτη Γκρέι, η Άντζελα Γκρέκα κ.ά. Το 1960 αρχίζει η «δεύτερη καριέρα», του όπως χαρακτηρίζεται από τον ίδιο.
Ο Μάρκος Βαμβακάρης πέθανε σαν σήμερα πριν 40 χρόνια, στις 8 Φεβρουαρίου του 1972, σε ηλικία 66 ετών, συνεπεία νεφρικής ανεπάρκειας που δημιούργησε ο σακχαρώδης διαβήτης. Όπως δήλωσε ο ίδιος ο γιός του Μάρκου Βαμβακάρη, ο Δομένικος, σε γνωστή τηλεοπτική εκπομπή, για την κηδεία του πατέρα του η οικογένειά του αναγκάσθηκε να καταφύγει σε δάνειο προκειμένου να καλύψει τα έξοδα της κηδείας.
Δισκογραφία
Τα ηχογραφημένα τραγούδια του Βαμβακάρη υπερβαίνουν τα 200. Η πλειοψηφία από αυτά ηχογραφήθηκε σε δίσκους 78 στροφών μεταξύ των ετών 1933 και 1956. Από το 1932 μέχρι το 1960 ηχογράφησε 149 τραγούδια δικής του σύνθεσης και 220 ως ερμηνευτής (131 δικά του και 89 άλλων δημιουργών) μεταξύ των οποίων συνθέσεις του Σπύρου Περιστέρη (30 τραγούδια), του Βασίλη Τσιτσάνη (24 τραγούδια), του Απόστολου Χατζηχρήστου (7 τραγούδια) και άλλων. Για να αποφύγει την περίπτωση κατάσχεσης των πνευματικών του δικαιωμάτων λόγω της δικαστικής αντιπαράθεσης με την πρώτη του σύζυγο, χρησιμοποίησε ως ψευδώνυμο το όνομα του παππού του , Ρόκος, ενώ αρκετά τραγούδια του έχουν κατοχυρωθεί στο όνομα φίλων του όπως του Γ. Φωτίδα, της Αθ. Παγκαλάκη ή Φωτίδα, του Μ. Μάτσα και άλλων.
Λόγω των περιστάσεων των ημερών, για μνημόσυνο, ας τον ακούσουμε στους… πρωθυπουργούς:

Βικιπαίδεια

http://www.paratiritis-news.com/?p=4695

Μάρκος Βαμβακάρης (1905 – 1972)

2012-02-09T11:50:00.000+02:00

Μάρκος Βαμβακάρης (1905 – 1972)

Ρεμπέτης, από τους ακρογωνιαίους λίθους της λαϊκής μουσικής. Γεννήθηκε στις 10 Μαΐου του 1905 στον συνοικισμό Σκαλί της Άνω Χώρας της Σύρου από οικογένεια καθολικών και ήταν ο πρώτος από τα έξι παιδιά του Δομένικου και της Ελπίδας Βαμβακάρη. Η οικογένειά του ήταν φτωχή, έφερε όμως το «μικρόβιο» της μουσικής. Ο πατέρας του έπαιζε γκάιντα και ο παππούς του έγραφε τραγούδια.

Πριν καλά - καλά ξεκινήσει το σχολείο, ο Μάρκος αναγκάστηκε να διακόψει, διότι πήραν τον πατέρα του στο στρατό, και έπιασε δουλειά με τη μητέρα του σε ένα κλωστήριο. Τα επόμενα χρόνια δούλεψε ως χασάπης, εφημεριδοπώλης, οπωροπώλης, λούστρος, και το 1917, σε ηλικία 12 ετών, έφυγε για τον Πειραιά. Αρχικά, εγκαταστάθηκε στα Ταμπούρια κι έπιασε δουλειά ως γαιανθρακεργάτης. Δούλεψε ακόμα ως λιμενεργάτης και ως εκδορέας στα σφαγεία, ενώ τα βράδια σύχναζε στους τεκέδες, όπου το 1924 άκουσε για πρώτη φορά στη ζωή του μπουζούκι. Εντυπωσιάστηκε και μέσα σε ελάχιστους μήνες έγινε ένας από τους καλύτερους αυτοδίδακτους μπουζουξήδες. Την περίοδο αυτή έκανε και τον πρώτο του γάμο με τη Ζιγκοάλα, την οποία όπως έλεγε μίσησε στο τέλος όσο καμία άλλη γυναίκα στον κόσμο.
Το 1925 κατατάχθηκε στο στρατό και όταν απολύθηκε άρχισε να γράφει τα πρώτα του τραγούδια. Έως το 1933 είχε γράψει πάνω από 50 τραγούδια και με την πιεστική παρότρυνση του Σπύρου Περιστέρη, o Μάρκος Βαμβακάρης γραμμοφώνησε στην Odeon τον πρώτο δίσκο με μπουζούκι στην Ελλάδα, που από τη μία μεριά είχε το «Καραντουζένι» (Έπρεπε να 'ρχόσουνα μάγκα μες στον τεκέ μας) και από την άλλη μεριά το «Αράπ» (ένα σόλο ζεϊμπέκικο).
Την επόμενη χρονιά δημιούργησε με τρεις φίλους του -τον Γιώργο Μπάτη, τον Στράτο Παγιουμτζή και τον Ανέστη Δελιά- ένα πρωτοποριακό για την εποχή μουσικό σχήμα που ονομάστηκε «Η Τετράς η ξακουστή του Πειραιώς». Ο Μάρκος άνοιξε το δικό του μαγαζί στα Άσπρα Χώματα. Η αστυνομία, όμως, δεν του έδωσε άδεια. Έτσι αναγκάστηκε να το κλείσει και για πρώτη φορά έπειτα από 20 χρόνια ταξίδεψε με τον Μπάτη στη Σύρο. Έπαιξαν μαζί για περίπου δύο μήνες σ' ένα μαγαζί της παραλίας και όταν γύρισε στον Πειραιά έγραψε τη Φραγκοσυριανή, ίσως το πιο γνωστό τραγούδι του.
Η περίοδος λίγο πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν και η πιο παραγωγική. Τα τραγούδια του έβγαιναν σε δίσκους και ο Μάρκος έγινε περιζήτητος. Αφού περιόδευσε στη Θεσσαλονίκη, στο Βόλο, στη Λάρισα, στα Τρίκαλα και σε πολλές ακόμα πόλεις, άρχισε εμφανίσεις στον Βοτανικό, μαζί με τον Γιάννη Παπαιωάννου, τον Κώστα Καρίπη και τον Στέλιο Κερομύτη.
Με την έναρξη του πολέμου, ο Βοτανικός έκλεισε και ακολούθησαν δύσκολα χρόνια. Το 1941 πέθανε ο αδερφός του Λεονάρδος και το 1942 η μητέρα του Ελπίδα. Την εποχή εκείνη, έπειτα από παρότρυνση της μεγάλης του αδελφής, ο Μάρκος παντρεύτηκε με ορθόδοξο γάμο τη δεύτερη σύζυγό του, τη Βαγγελιώ. Για το γεγονός αυτό αφορίστηκε από την καθολική εκκλησία και μόλις το 1966 του δόθηκε και πάλι η κοινωνία των Καθολικών. Τα δύο πρώτα παιδιά τους χάθηκαν πρόωρα. Το 1944 η Βαγγελιώ γέννησε τον Βασίλη και ακολούθησαν άλλα δύο αγόρια, ο Στέλιος το 1947 και ο Δομένικος το 1949.
Μετά τον πόλεμο, ο Μάρκος Βαμβακάρης άρχισε να βγάζει ξανά δίσκους σε διάφορες εταιρίες και όλοι γίνονταν ανάρπαστοι. Το 1954 αρρώστησε με βαριά αρθρίτιδα και σταμάτησε να παίζει. Όταν θέλησε να επιστρέψει στο πάλκο, όλοι τον είχαν ξεχάσει. Η ελληνική μουσική βιομηχανία τον θεωρούσε «ξεπερασμένο» και δεν τον έπαιρνε κανένας σε κάποιο μαγαζί.
Η κατάσταση άλλαξε δραματικά το 1960, όταν έπειτα από πρωτοβουλία του Βασίλη Τσιτσάνη, κυκλοφορούν από την Columbia παλιά και καινούρια τραγούδια του Βαμβακάρη, τραγουδισμένα από τον ίδιο και από καλλιτέχνες όπως ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, η Καίτη Γκρέι, η Άντζελα Γκρέκα, ο Στράτος Διονυσίου, κ.ά. Το εγχείρημα σημείωσε τεράστια επιτυχία και ο Μάρκος είχε την ευκαιρία να ξαναδουλέψει στα λαϊκά πάλκα, αλλά και να δώσει συναυλίες σε πρωτόγνωρους για τους ρεμπέτες χώρους. Το 1966 έκανε την εμφάνισή του σε μπουάτ στην Πλάκα, ενώ ακολούθησε η συναυλία στο θέατρο «Κεντρικόν» το χειμώνα της ίδιας χρονιάς και στη συνέχεια πολλές εμφανίσεις στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.
Στις 8 Φεβρουαρίου του 1972, ο Μάρκος Βαμβακάρης πέρασε στην ιστορία, αφήνοντας μια τεράστια παρακαταθήκη.

Σχετική Βιβλιογραφία

«Μάρκος Βαμβακάρης - Αυτοβιογραφία», της Αγγελικής Βέλλου - Κάιλ. (εκδόσεις «Παπαζήση»)
«Ρεμπέτικη Ανθολογία», του Τάσου Σχορέλη, Τόμος Α'. (εκδόσεις «Πλέθρον»)
«Μάρκος Βαμβακάρης, ο Άγιος Μάγκας», του Μάνου Τσιλιμίδη. (εκδόσεις «Κάκτος»)

Πηγη: sansimera.gr

2012-02-09T11:48:00.000+02:00

«Όσοι γενούν πρωθυπουργοί όλοι τους θα πεθάνουν,
τους κυνηγάει ο λαός για τα καλά που κάνουν…»

Αχ! βρε Μάρκο. Πόσα χρόνια πριν τραγουδούσες αυτούς τους στίχους. Και πόσο, μα πόσο επίκαιροι ακούγονται σήμερα, λες και τίποτε δεν άλλαξε. Λες και δεν πέρασε μια μέρα... Αλλά στη χώρα που ζούμε ακόμα και η... ανακύκλωση είναι πιστό αντίγραφο του πρωτογενούς υλικού. Είμαστε ανίκανοι να ξεφύγουμε από τη μοίρα μας, είμαστε ανίκανοι να κάνουμε ένα βήμα μπροστά χωρίς ταυτόχρονα να κάνουμε... τρία βήματα πίσω!
Σαράντα χρόνια έκλεισαν χτες Τετάρτη από τον θάνατο του Βαμβακάρη, στις 8 Φεβρουαρίου του 1972. Ενας από τους μεγαλύτερους, αν όχι ο μεγαλύτερος, του ρεμπέτικου τραγουδιού είχε πεθάνει μέσα στη χούντα, αποκηρυγμένος από πολλούς που τον αναγνώρισαν αργότερα. Και η κηδεία του, τότε, δεν είχε καν γίνει δημοσία δαπάνη. Τουναντίον, ως και δάνειο αναγκάστηκε να πάρει η οικογένειά του προκειμένου να τον θάψει…
Σαράντα χρόνια αργότερα, λίγες μέρες πριν από την επέτειο αυτή, πέθανε ο μεγαλύτερος ίσως έλληνας σκηνοθέτης, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος. Όμως, αυτή τη φορά και παρά το ιδιαίτερα δυσμενές κλίμα που βιώνουμε ως έθνος και το οποίο μοιάζει με καθεστώς ιδιότυπης κατοχής σε συνθήκες ελευθερίας, η κηδεία του, έγινε δημοσία δαπάνη. Παρότι πολλοί εξέφρασαν αντιρρήσεις για το αν το γεγονός κινείτο στη σωστή κατεύθυνση.
Ε, ίσως τελικά - παρά τις όποιες επιφυλάξεις - κάτι να έχει αλλάξει.
Τουλάχιστον σήμερα, οι άξιοι τιμούνται όπως τους αξίζει.
Μετά θάνατον, φυσικά προς επίρρωσιν της ρήσης «ο αποθανών δεδικαίωται».

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=442658

ΜΑΝΕΣΗΣ ΚΩΣΤΑΣ--βιογραφία...

2012-02-08T15:49:00.000+02:00

Μάνεσης Κώστας
ΣΤΙΧΟΥΡΓΟΣ–ΠΟΙΗΤΗΣ–ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ–ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ–ΕΚΔΟΤΗ Σ

από ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΜΑΥΡΟΣ

(Ανέκδοτη & πρωτογενής καταγραφή και κατάταξη της Εργογραφίας του Στιχουργού Κώστα Μάνεση)

Ο Κώστας Μάνεσης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1917. Σαν στιχουργός, υπήρξε πολυγραφότατος και ανήκει στην κατηγορία (των στιχουργών) που ξεκινήσανε την ενεργό παρουσία τους στο χώρο του τραγουδιού στη δεκαετία του 1930 και συνέχισαν να υπάρχουν, χωρίς καμιά πτώση στην ποιότητα της δουλειάς τους, και μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ʼ50, κι ακόμα μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ʼ60. Ο ίδιος ο Μάνεσης άρχισε τη στιχουργική του δραστηριότητα από τις αρχές του ʼ30, κορυφώνεται από τα μέσα της δεκαετίας του ʼ40 και μετά και εκτείνεται με ελάττωση μέχρι τη δεκαετία του ʽ60.

Στην κατηγορία αυτή, οι στιχουργοί, πατούν περιστασιακά ή άλλοτε σε διαρκή βάση (όπως ο Κώστας Μάνεσης) σε δύο πυλώνες, στο λαϊκό και στο ελαφρό τραγούδι. Ανάμεσα στους στιχουργούς αυτούς, εκτός από τον Μάνεση, συγκαταλέγονται και ο Χαράλαμπος Βασιλειάδης-Τσάντας, ο Κώστας Κοφινιώτης, ο Θεόδωρος Παπαδόπουλος, ο Αιμίλιος Σαββίδης-Σαβαίμ, κ.α. Είναι χαρακτηριστικό πως ο τελευταίος, ο Σαβαίμ, στιχουργός κυρίως του ελαφρού τραγουδιού, γράφει στίχους και για το λαϊκό που φανερά το απεχθάνεται και το πολεμά με μανία!
Ο Κώστας Μάνεσης έχει ένα τεράστιο όγκο δουλειάς και έναν αρκετά σημαντικό αριθμό επιτυχιών, από τις οποίες μερικές υπήρξαν μεγάλες. Ήταν από τους πρώτους που, ανακαλύπτοντας την ομορφιά και την αμεσότητα των ρεμπέτικων και λαϊκών τραγουδιών, συνεργάστηκε με τους λαϊκούς συνθέτες Βασίλη Τσιτσάνη, Γιάννη Παπαϊωάννου, Κώστα Καπλάνη, Γιώργο Λαύκα, Απόστολο Χατζηχρήστο, Μανώλη Χιώτη και άλλους, δημιουργώντας μαζί τους λαϊκά αριστουργήματα.

Ο Μάνεσης ως τραγουδοποιός είχε λαϊκό έρεισμα, ήταν άμεσος, πηγαίος και τα τραγούδια του είχαν αντίκρισμα ζωής. Στο χώρο του ελαφρού τραγουδιού, παρόλο που δεν είχε πολλές δοσοληψίες με το θέατρο και κυρίως το μουσικό θέατρο, έγραφε τα περισσότερα τραγούδια του με προορισμό τη δισκογραφία. Κατά συνέπεια, οι δυσκολίες να επιβάλει τη δουλειά του στο χώρο αυτό ήταν πολύ μεγαλύτερες απʼ ότι σʼ ένα στιχουργό που είχε εκ των προτέρων εξασφαλισμένο το τεστ του κοινού από το παλκοσένικο της επιθεώρησης, το δημοφιλές αυτό μουσικό είδος, όπου συνήθως πρωτοτραγουδιότανε τα καινούρια τραγούδια. Με άλλα λόγια, τα τραγούδια του Μάνεση, που ήταν συνήθως εκτελεσμένα χωρίς τη μαγεία της θεατρικής παράστασης, η οποία ήταν μια σοβαρή και απαραίτητη την εποχή εκείνη βοήθεια για το «πλασάρισμά» τους στο κοινό, έπρεπε να στέκουν από μόνα τους, να είναι ωραία και νʼ αξίζουν για να επιβληθούν στο μουσικό στερέωμα και τέλος για να επιζήσουν σε βάθος χρόνου. Αξίζει να σημειωθεί πως την εποχή εκείνη, που η διαφήμιση και προώθηση των καινούριων τραγουδιών δε γινόταν με τον ίδιο τρόπο και στο βαθμό που γίνεται σήμερα, ο χώρος του θεάτρου ήταν ένα μέσο πληροφόρησης και η επιθεώρηση ο προπομπός της δισκογραφίας. Απʼ αυτή λοιπόν την άποψη, ο Μάνεσης, δεν είχε καμιά βοήθεια και είναι βέβαιο –κάτω απʼ αυτές τις συγκεκριμένες συνθήκες– πως είχε αναμφισβήτητο ταλέντο, είχε ιδέες, ήξερε τι ζητάει ο κόσμος και η εποχή του, είχε σωστό αισθητήριο και ιδιαίτερη ευαισθησία, αφού μπόρεσε με τα τραγούδια του να πάρει μια ξεχωριστή θέση ανάμεσα στους ομότεχνους του καιρού του.
Ο Κώστας Μάνεσης ήταν γνήσια ποιητική στόφα και καθαρό μυαλό. Αντιμετώπιζε το τραγούδι, στο οποίο αφιέρωσε στην κυριολεξία τη ζωή του, χωρίς διακρίσεις και διαχωρισμούς. Παράλληλα, υπήρξε και συγγραφέας μερικών επιθεωρήσεων του θεάτρου, σε συνεργασία με τον επίσης στιχουργό και συγγραφέα Κρέοντα Ρηγόπουλο, με τον οποίο έγραψε και αρκετά τραγούδια.
Σαν στιχουργός, η συνεργασία του Μάνεση με διαφορετικούς συνθέτες δείχνει την ικανότητα που είχε να προσαρμόζεται σε κάθε είδος και ύφος μουσικής.
Εκτός από τα υπέροχα λαϊκά τραγούδια που έγραψε, ο Μάνεσης, υπηρέτησε για τέσσερις δεκαετίες το λαϊκό τραγούδι και σαν δημοσιογράφος και εκδότης δύο περιοδικών, το «Μοντέρνο Τραγούδι» και «Το καινούριο Τραγούδι», διαδίδοντάς το στα ευρύτερα λαϊκά στρώματα. Από τις στήλες των περιοδικών του παρουσίασε βιογραφικά σημειώματα και έκανε γνωστούς στο κοινό όλους τους καλλιτέχνες της εποχής. Έκανε σοβαρό αγώνα για τα προβλήματα του χώρου, προασπίζοντας τα συμφέροντα του κλάδου του, άλλοτε παροτρύνοντας τους συναδέλφους του στιχουργούς να δίνουν στίχους στους λαϊκούς συνθέτες και άλλοτε χτυπώντας τα «κακώς κείμενα» που μάστιζαν το επάγγελμα, κυρίως του χώρου του ελαφρού ελληνικού τραγουδιού. Για παράδειγμα, το φαινόμενο της προσαρμογής ελληνικών στίχων πάνω σε ξένες μελωδίες, που πρωτοεμφανίστηκε πολύ παλαιά με «μεταγλωττίσεις» γερμανικών θουρίων και ιταλικών αριών.
Αργότερα, στα μέσα της δεκαετίας του ʼ30 ακολούθησαν οι αργεντίνικες μελωδίες και επικρατεί ο ρυθμός του ταγκό. Μεταγλωττίζονται στα ελληνικά οι περισσότερο γνωστές ξένες επιτυχίες. Το ίδιο συμβαίνει με τη λήξη του Βʼ παγκοσμίου πολέμου, όταν η αμερικάνικη μουσική, με τη βοήθεια του κινηματογράφου και του εμπορίου των δίσκων γραμμοφώνου εισβάλλει και στην ελληνική αγορά. Ιδιαίτερα τη δεκαετία 1944 – 1954, κυκλοφορούν οι περισσότερες αμερικάνικες (κινηματογραφικές κυρίως) επιτυχίες σε δίσκους και παρτιτούρες με ελληνικούς στίχους, σε βάρος του ελληνικού τραγουδιού. Οι Έλληνες δημιουργοί, κυρίως οι συνθέτες του ελαφρού τραγουδιού, πιθηκίζουν και αντιγράφουν το ύφος των ξένων μελωδιών, ενώ ταυτόχρονα παραπονούνται επειδή οι δισκογραφικές εταιρείες και οι μουσικοί εκδοτικοί οίκοι προωθούν τις ξένες επιτυχίες, αδικώντας το ελληνικό τραγούδι και αποδυναμώνοντας και τη δική τους επαγγελματική και καλλιτεχνική προσφορά.
Ο Κώστας Μάνεσης, στο «Μοντέρνο Τραγούδι» του, θίγει το θέμα των ξένων «σουξέ», αναγνωρίζει το δίκιο των Ελλήνων συνθετών και στηλιτεύει ταυτόχρονα την προχειρότητα των στιχουργών στη μετάφραση των στίχων. Τονίζει την κρίση που περνάει το ελληνικό τραγούδι, αφού ωραιότατα τραγούδια με γεμάτους αίσθημα στίχους και περίφημη μουσική, γίνονται δεκτά από τους εκδότες με πολλές επιφυλάξεις. Και βέβαια η αιτία είναι η μόδα των άφθονων ξενόφερτων. Έτσι, πολλά θαυμάσια ελληνικά ελαφρά τραγούδια μένουν ανέκδοτα και συνεπώς άγνωστα από το πολύ κοινό. Ο Μάνεσης δικαίως τα βάζει με τους συναδέλφους του στιχουργούς-μεταφραστές των ξένων τραγουδιών, με την προχειρότητα των μεταφρασμένων στίχων, την συχνή προσαρμογή των στίχων και την συχνότερη ελεύθερη απόδοσή τους στα ελληνικά.
ΠΗΓΗ
www.rebetiko.gr

ΣΤΟ ''ΣΤΕΚΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ'' ΓΙΑ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΥΣ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟΥΣ ΗΧΟΥΣ.

2012-02-03T11:26:00.001+02:00

ΧΑΡΤΗΣ

ΣΤΡΑΤΟΣ ΠΑΓΙΟΥΜΤΖΗΣ 1904-1971 (Βιογραφία)

2012-02-03T10:36:00.002+02:00

ΣΤΡΑΤΟΣ ΠΑΓΙΟΥΜΤΖΗΣ

Ο τραγουδιστής του ρεμπέτικου

Η ξακουστή «Τετράς του Πειραιώς», Μάρκος Βαμβακάρης, Ανέστης Δελιάς (όρθιοι),

Στράτος Παγιουμτζής, Γιώργος Μπάτης,(καθιστοί)

Ο Στράτος Παγιουμτζής γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας το 1904.
Πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στον Πειραιά. Από παιδί μπήκε στο μεροκάματο: αρχικά ψαράς κι έπειτα «γεμιτζής», δηλαδή βαρκάρης, που μετέφερε τρόφιμα και άλλα εφόδια στα καράβια που άραζαν «αρόδο» έξω απ' το λιμάνι.Το μεγάλο πάθος του Στράτου ήταν το τραγούδι. Οπου κι αν βρισκόταν, στη θάλασσα, στην αγορά, στην ταβέρνα, μόλις ερχόταν στα μεράκια άρχιζε το τραγούδι. Γρήγορα γνωρίστηκε με την Πειραιώτικη παρέα του ρεμπέτικου. Μαζί με τους Μάρκο Βαμβακάρη, Ανέστη Δελιά και Γιώργο Μπάτη έφτιαξαν την πρώτη αμιγώς μπουζουξίδικη λαϊκή ορχήστρα. Ηταν η «Τετράς του Πειραιώς», ονομασία που οφείλεται μάλλον στον «ανεκδιήγητο» Μπάτη, που συνήθιζε τους καθαρευουσιάνικους, αλλά και ξενικούς (Ζορζ Μπατέ!) όρους, σνομπάροντας τους «αριστοκράτες».
Το 1934 η κομπανία πρωτοεμφανίζεται στη μάντρα του Σαραντόπουλου, στην Ανάσταση του Πειραιά και γνωρίζει πολύ μεγάλη επιτυχία. Στην κομπανία τραγουδούν όλοι, όμως ο Στράτος είναι ο βασικός τραγουδιστής. Ο τζουράς ή μπαγλαμάς, που συνήθως κρατάει, είναι περισσότερο επειδή στα λαϊκά πάλκα όλοι έπρεπε να παίζουν, ενώ ουσιαστικά ο ρόλος του ως οργανοπαίκτη ήταν σχεδόν ανύπαρκτος (όπως αφηγείται η Αγγέλα Παπάζογλου, στη Σμύρνη ανέβαιναν στο πάλκο τραγουδιστές χωρίς να κρατούν όργανο. Αντίθετα, στον Πειραιά, για όποιον δεν κρατούσε όργανο έλεγαν: «Αυτόν για νταή τον έχουν;»).
Ο Στράτος του ρεμπέτικου
Την ίδια χρονιά ο Μάρκος ετοιμάζεται να ηχογραφήσει τον πρώτο του δίσκο (πρώτη παρουσία μπουζουξή στην ελληνική δισκογραφία). Ο Μάρκος πηγαίνει στην εταιρία για να παίξει τα τραγούδια του, αλλά όχι και να τα τραγουδήσει (πίστευε ότι δεν έχει καλή φωνή!), αφού στην κομπανία βασικός τραγουδιστής ήταν ο Στράτος. Ομως ο Σπύρος Περιστέρης, ο μαέστρος της εταιρίας, επιμένει να είναι ο Μάρκος ο ερμηνευτής των τραγουδιών του. Ετσι δημιουργείται το εξής παράδοξο: Στο λαϊκό πάλκο τα τραγούδια του Μάρκου να ερμηνεύονται - και - από το Στράτο, ενώ στη δισκογραφία τα ερμηνεύει ο Μάρκος μόνος του. Θα περάσουν σχεδόν τρία χρόνια μέχρι να ηχογραφήσει ο Στράτος τραγούδι του Συριανού φίλου του!Ξεχωριστός ερμηνευτής
Σχεδόν παράλληλα με τον Μάρκο, ξεκινάει τη δισκογραφία και ο Γιώργος Μπάτης. Ηχογραφεί πρώτα το «Μπάτης ο δερβίσης» και ετοιμάζεται να ηχογραφήσει το «Ζεϊμπεκάνο σπανιόλο». Η κομπανία προβάρει το τραγούδι, ο Μπάτης όμως δεν μπορεί να τραγουδήσει. Ετσι το τραγούδι ηχογραφείται με τη φωνή του Στράτου και μάλιστα στον πολύ ψηλό τόνο που είχαν προβάρει για τον Μπάτη! Στη δεύτερη στροφή του τραγουδιού αναφέρεται και το παρατσούκλι του Στράτου που θα τον ακολουθήσει σε όλη του τη ζωή:
«Ηταν ο Μπάτης και ο Αρτέμης
και ο Στράτος ο "τεμπέλης"».
Ακολουθούν κι άλλα τραγούδια με τον Γιώργο Μπάτη («Οι σφουγγαράδες», «Μάγκες καραβοτσακισμένοι») και το 1936 ο Στράτος τραγουδά σε δίσκους τραγούδια και του τέταρτου της παρέας, του Ανέστη Δελιά («Μάγκες πιάστε τα βουνά», «Τον άντρα σου και μένα» κ.ά.). Επίσης ηχογραφεί περίφημους μανέδες με μοναδικό προσωπικό εκφραστικό στιλ, αλλά και με στιχάκια που κυκλοφορούσαν από στόμα σε στόμα για αιώνες, στοιχεία που συχνά «δένουν» τους ανατολίτικους μικρασιάτικους μανέδες με το δημοτικό μας τραγούδι.
Με τους Μιχάλη Γενίτσαρη, Γιώργο Ζαμπέτα, Βαγγέλη Περπινιάδη (δεύτερος από αριστερά ο Στράτος)
«Ανοίξετε τα μνήματα, τα κόκαλα σκορπίστενα δούμε αν τον πλούσιο απ' το φτωχό γνωρίστε»
(Παρόμοιο δίστιχο αναφέρεται πέντε αιώνες πριν στο βυζαντινό «Αλφάβητο»: «Εύρε μνημείο ανοιχτό και ανατάραξέ το...», βλέπε Νέαρχου Γεωργιάδη: «Ο Ακρίτας που έγινε ρεμπέτης»).
Τα τρία - τέσσερα πρώτα χρόνια της δισκογραφίας των Πειραιωτών ο Στράτος συμμετέχει στις περισσότερες ηχογραφήσεις, ακόμα κι όταν δεν τραγουδάει. Σε πολλά απ' τα πρώτα τραγούδια του Μάρκου παίζει μπαγλαμά ή ποτηράκια, ενώ δεκάδες είναι οι δίσκοι όπου η φωνή του χαιρετίζει τους συμμετέχοντες στην ηχογράφηση («Γεια σου Μάρκο με τις ζωντανές σου τις πενιές σου», «Γεια σου Σπύρο μου με το μπουζουκάκι σου»). Καμιά φορά χαιρετίζει και τον εαυτό του! («Γεια σου και σένα ρε Στράτο με τον τζουρά σου»). Δεν επρόκειτο για πράξη ματαιοδοξίας. Ηταν ο πιο απλός και ταυτόχρονα ο πιο άμεσος τρόπος κατοχύρωσης των δικαιωμάτων του ρεμπέτη, η ατράνταχτη απόδειξη του «εγώ παίζω εδώ».
Συνεργασίες με μεγάλους ρεμπέτες δημιουργούς
Στα μέσα της δεκαετίας του '30 η φωνή του Στράτου Παγιουμτζή είναι ήδη μύθος. Από τότε αναφέρεται μόνο με το μικρό του όνομα, ακόμα και σε ετικέτες δίσκων. Το 1935 τον χρησιμοποιεί ως ερμηνευτή ο Βαγγέλης Παπάζογλου («Σαν εγύριζα απ' την Πύλο») και από το 1937 και άλλοι μεγάλοι Μικρασιάτες δημιουργοί: Ο Παναγιώτης Τούντας («Περσεφόνη μου γλυκιά», «Είν' ευτυχής ο άνθρωπος» κ.ά.), ο Κώστας Σκαρβέλης («Σε γελάσανε», «Ο κόσμος πλούτη λαχταρά» κ.ά.) και ο Σπύρος Περιστέρης («Θαλασσινό μεράκι», «Για σένα μαυρομάτα μου» κ.ά.).
Το 1938 ο Στράτος πάει στην εταιρία τον πιτσιρικά μπουζουξή Μανώλη Χιώτη. Θα του τραγουδήσει μάλιστα το δεύτερο τραγούδι του («Δε λες το ναι και συ») και θα τον οδηγήσει στη συνεργασία με τον Δημήτρη Γκόγκο («Μπαγιαντέρα»). Ο Στράτος τραγούδησε μερικά απ' τα καλύτερα τραγούδια του «Μπαγιαντέρα» («Γυρνώ σαν Νυχτερίδα» με μπουζούκι τον Χιώτη, «Χατζηκυριάκειο» με μπουζούκι τον Βασίλη Τσιτσάνη κ.ά.).
Με τον Τσιτσάνη γνωρίστηκε μερικούς μήνες νωρίτερα, ξεκινώντας μαζί του μια πολύχρονη συνεργασία. Δεκάδες πασίγνωστα τραγούδια του Τσιτσάνη πρωτοηχογραφήθηκαν με τη φωνή του Στράτου Παγιουμτζή, κάτι που δεν είναι καθόλου άσχετο με την επιτυχία τους.
Μετά την Κατοχή, όταν οι δισκογραφικές εταιρίες ξανανοίγουν, ο Στράτος συνεχίζει τη συνεργασία του με τους παλιότερους λαϊκούς δημιουργούς (Μάρκο, Τσιτσάνη, Χιώτη κλπ.) και με τους πιο αξιόλογους νέους, όπως ο Απόστολος Καλδάρας («Πάνω σ' ένα βράχο»), ο Γιώργος Μητσάκης («Μάγκας βγήκε για σεργιάνι») κ.ά. Θα συνεχίσει στη δισκογραφία ως τα μέσα της δεκαετίας του '50.
Ο Στράτος ήταν ένας αγαθός λαϊκός τύπος. Πλακατζής, φωνακλάς και αθυρόστομος, πράγμα που ενοχλούσε τους «καθώς πρέπει» τύπους των εταιριών, που δεν ήθελαν να τον βλέπουν ούτε ...ζωγραφιστό! Εκτός αυτού, ο Στράτος αντιπροσώπευε τη γενιά του γνήσιου πειραιώτικου ρεμπέτικου. Ετσι, όταν γύρω στο '55 οι εταιρίες «ξεφορτώνονται» τους παλιούς, ο Στράτος (μαζί με τους Μάρκο και Χατζηχρήστο) είναι απ' τα πρώτα θύματα. Κρίμα κι άδικο, καθώς ο Στράτος βρίσκεται στην καλύτερη ίσως στιγμή της καριέρας του.
Το 1960, όταν ο Μάρκος επανέρχεται στη δισκογραφία με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και γνωρίζει μεγάλη επιτυχία, τότε επανέρχεται και ο Στράτος μέσω του φίλου του, Γιώργου Ζαμπέτα. Ο Ζαμπέτας, εκμεταλλευόμενος την «πέραση» που είχε στις εταιρίες, ξαναβάζει τον Στράτο στα στούντιο με προπολεμικά ρεμπέτικα του Χατζηχρήστου, του Τσιτσάνη και άλλων παλιών. Κάνοντας «επίδειξη δύναμης» στις εταιρίες, τον βάζει να πει και ένα μανέ (το περίφημο «Μινόρε του Στράτου»), πράγμα αδιανόητο για την εποχή.
Εκτός απ' τη δισκογραφία, ο Στράτος επανέρχεται στα λαϊκά πάλκα, όπου δούλευε ασταμάτητα απ' το 1934 έως το 1955. Ετσι, τη δεκαετία του '60 θα ξαναδουλέψει με τον - επί 40 σχεδόν χρόνια - φίλο και συνεργάτη του Μάρκο Βαμβακάρη, με τον Γιώργο Λαύκα και άλλους λαϊκούς δημιουργούς.
Τον Οκτώβρη του 1971 κατάφερε να βγάλει διαβατήριο (μετά από πολλά «ζόρια», καθώς το 1937 είχε συλληφθεί για χρήση χασίς και πήγε εξορία) και να πάει στη Νέα Υόρκη. Δούλεψε στη «Σπηλιά» όπου αποθεωνόταν απ' τους ομογενείς. Στις 16 Νοέμβρη, βεβαρημένος απ' τη μεγάλη συγκίνηση και την υπερένταση, «έσβησε» πάνω στο πάλκο. Για να τον γυρίσουν στην πατρίδα και να τον κηδέψουν, χρειάστηκε να γίνει έρανος (!!!) από παλιούς φίλους και συνεργάτες του (τα έξοδα της κηδείας τα πλήρωσε ο Ζαμπέτας), αφού - όπως οι περισσότεροι παλιοί ρεμπέτες έτσι και ο Στράτος - έκανε πολλούς πλούσιους, ενώ ο ίδιος ήταν πάντα άφραγκος.
Η προσφορά του Στράτου είναι αναμφισβήτητα μεγάλη. Πολλοί δημιουργοί αναδείχτηκαν μέσα απ' τη φωνή του, ενώ σε κάποιους άνοιξε τις πόρτες της δισκογραφίας. Τραγούδησε πολλές εκατοντάδες τραγούδια σε δίσκους, τα περισσότερα από κάθε άλλο λαϊκό τραγουδιστή. Υπάρχουν και αρκετά τραγούδια όπου αναφέρεται και ως δημιουργός, πράγμα που μπορεί να ισχύει για τους στίχους, αλλά είναι απίθανο να ισχύει και για τη σύνθεση, αφού είναι γνωστό πως ο Στράτος δεν έγραφε μουσική και μάλλον πρόκειται για «τραγούδια - δώρα» απ' τους δημιουργούς που τους βοήθησε να καταξιωθούν. Οι μεγάλοι λαϊκοί δημιουργοί τον χαρακτήριζαν σαν το μεγαλύτερο τραγουδιστή της κλασικής εποχής του ρεμπέτικου, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «στο λαιμό του είχε φωλιές από αηδόνια».
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 4/1/2004
ΑΡΗΣ ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ
http://www.rembetiko.gr/forums/

Αφιέρωμα Σμυρναίικο Ρεμπέτικο στο "Παντοπωλείο-Πολίτικη Κουζίνα"

2012-02-02T14:35:00.000+02:00

Κάθε Δευτέρα!

Κάθε Δευτέρα βράδυ στο Εστιατόριο Το Παντοπωλείον-Πολίτικη Κουζίνα έχει αφιέρωμα στο Σμυρναίικο Ρεμπέτικο στις 22.00 μ.μ. Μια ιδιαίτερη μουσική βραδιά αφιερωμένη στο Σμυρναίικο Ρεμπέτικο με συνθέσεις των: Ασίκη, Σέμση, Δραγάτση, Τούντα, κα. και σε ερμηνείες των Ρόζα Εσκενάζυ, Ρίτα Αμπατζή, Κώστας Ρούκουνα, Κώστας Τσανακο, κ.α. παιζουν: Άλκης Σιδηροκαστρίτης - κιθάρα, πολίτικη λύρα, φωνή Στέλιος Μσστραντωνάκης - ούτι, φωνή, Ειρήνη Παπαδάτου φωνή.
Το 1922 είναι η χρονιά της Μικρασιατικής καταστροφής την οποία ακολουθεί η αναγκαστική πλέον ανταλλαγή πληθυσμών, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης. Πολλοί μικρασιάτες εγκαθίστανται στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας φέρνοντας από εκεί τις μουσικές τους παραδόσεις.
Αυτή την περίοδο η θεματολογία του ρεμπέτικου περιλαμβάνει κυρίως ερωτικά (όπως σε όλες τις μουσικές) αλλά και μάγκικα τραγούδια).

http://www.inews.gr/185/afieroma-smyrnaiiko-rebetiko-sto-pantopoleio-politiki-kouzina.htm

Στον Ντίνο Χριστιανόπουλο το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων 2011

2012-01-26T11:26:00.000+02:00

Στον Ντίνο Χριστιανόπουλο το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων 2011

Σε αναγνώριση της προσφοράς του στην λογοτεχνία και τον πολιτισμό της Ελλάδας

Η κριτική επιτροπή αποφάσισε, κατά πλειοψηφία, να απονείμει την κορυφαία διάκριση του Μεγάλου Βραβείου των Γραμμάτων στον ποιητή Ντίνο Χριστιανόπουλο, αναγνωρίζοντας την 60ετή πολυσχιδή προσφορά του τόσο στην πνευματική ζωή της Θεσσαλονίκης (της οποίας, με την πάροδο του χρόνου, κατέστη εμβληματική μορφή) αλλά και γενικότερα στα ελληνικά γράμματα.

Ποιητής, διηγηματογράφος, δοκιμιογράφος, μεταφραστής, ερευνητής, λαογράφος, εκδότης περιοδικών, επιμελητής εκδόσεων, βιβλιοκριτικός, συλλέκτης, ιδρυτής του «Κύκλου της Διαγωνίου» και της «Μικρής Πινακοθήκης», με οτιδήποτε κι αν ασχολήθηκε και υπό οποιαδήποτε ιδιότητα, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος χάραξε νέες προοπτικές για τους συγχρόνους του, επηρέασε τις νεότερες λογοτεχνικές γενιές και συνέβαλε τα μέγιστα στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής αισθητικής μας.

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος (φιλολογικό ψευδώνυμο του Κωνσταντίνου Δημητριάδη) πρωτοεμφανίζεται στα γράμματά μας το 1950 με τη συλλογή Η εποχή των ισχνών αγελάδων. Η καβαφίζουσα ατμόσφαιρα των στίχων του και ο αιρετικός ερωτισμός δημιουργούν αρχικά την εντύπωση ενός καλού μαθητή του Αλεξανδρινού. Ωστόσο κάτω από την καβαφική «κρούστα» υπάρχει μια ιδιαίτερη φωνή, που ξεχωρίζει για τον τολμηρό συνδυασμό της ποιητικής ειρωνείας με τη μοντερνιστική ανάγνωση της ιστορίας. Στις επόμενες συλλογές, η ειρωνεία παραχωρεί σταδιακά τη θέση της στην απελπισία, η ιστορία στην καθημερινότητα, οι καβαφικοί υπαινιγμοί στην ωμότητα της σκληρής συναλλαγής.

Η ποίησή του θα κινηθεί στο κλίμα της διαρκούς ερωτικής αναζήτησης, μέσα σε ένα σκηνικό, όμως, πρωτόγνωρο για τα ποιητικά μας πράγματα. Τα δαντελωτά ακρογιάλια, οι αρχαίες κολόνες και τα πεύκα που τόσο πολύ χρησιμοποίησε η γενιά του '30 δίνουν τώρα τη θέση τους στα μηχανουργεία, στα γιαπιά, στα λασπωμένα σοκάκια, στις μάντρες των εργοστασίων, στα εργατικά προάστια. Ο μικρόκοσμος που διαλέγει για σκηνικό των ατελέσφορων ερώτων του είναι το αυριανό πρόσωπο μιας μεταπολεμικής κοινωνίας σε κρίση, σε κρίση οικονομική, ηθική, πολιτική. Πίσω από τις περιγραφές των λαϊκών γειτονιών υπάρχει διάχυτη η πίκρα του κοινωνικού αποκλεισμού, η μελαγχολία της βιοπάλης, οι ανεκπλήρωτες επιθυμίες για μια καλύτερη ζωή. Και ακόμη η μετεμφυλιακή Θεσσαλονίκη, η τρομοκρατία, το παρακράτος. Πολλοί θυμούνται το γνωστό ποίημα για «το βράδυ που σκότωσαν τον Λαμπράκη», αλλά και το πιο άρτιο «Αποστρατευμένοι» με τον ακροτελεύτιο στίχο-σύνθημα «δεν έχει τέλος αυτή η θητεία».

Καθώς εξελίσσεται το ποιητικό ιδίωμα του Χριστιανόπουλου, η τραγική πλευρά του ερωτικού πάθους υποχωρεί, το σκηνικό του '50 έχει ακολουθήσει την ευμάρεια της αντιπαροχής και ο ποιητής, περισσότερο ασφαλής, αφήνει τον εαυτό του ελεύθερο να «παίξει» με τον στίχο. Έτσι το χιούμορ, η σάτιρα και οι γραφικές παρατηρήσεις πάνω στη συμπεριφορά των νεοελλήνων κερδίζουν διαρκώς έδαφος.

Παράλληλα με τα ποιητικά βιβλία, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος εξέδωσε τη συλλογή διηγημάτων Η κάτω βόλτα, καθώς και άλλα πεζογραφήματα. Ασχολήθηκε με το Διονύσιο Σολωμό, το Στρατή Δούκα, τον Κ. Π. Καβάφη, το Νίκο Καββαδία, το Βασίλειο Λαούρδα κι αρκετούς άλλους. Εντρύφησε στα λογοτεχνικά περιοδικά, τα βιβλιοπωλεία και την πνευματική ζωή της Θεσσαλονίκης, μελέτησε τους ζωγράφους της. Ιδιαίτερα ασχολήθηκε με τον λαϊκό πολιτισμό και το έργο του Βασίλη Τσιτσάνη κι εξέδωσε μελέτες για το ρεμπέτικο τραγούδι. Παράλληλα, ασχολήθηκε και με τη μετάφραση.

Ξεχωριστή μνεία οφείλουμε στο «έργο ζωής» του, το λογοτεχνικό περιοδικό Διαγώνιος, που ίδρυσε το 1958 και το οποίο συνέχισε να εκδίδει ως το 1983, παρεμβαίνοντας στη λογοτεχνική ζωή με άρθρα, κείμενα, κριτικές και παρουσιάσεις. Πόλος έλξης νεότερων και παλαιότερων δημιουργών της Θεσσαλονίκης, η Διαγώνιος αποτέλεσε σε δύσκολους καιρούς φιλόξενο καταφύγιο ιδεών και νεοτερικών ρευμάτων, προβάλλοντας, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σημαντικές φωνές από την Κεντρική Ευρώπη και τα Βαλκάνια.

Σε αναγνώριση της προσφοράς του στην λογοτεχνία και τον πολιτισμό της Ελλάδας, η Επιτροπή τιμά το Ντίνο Χριστιανόπουλο με την κορυφαία διάκριση του Μεγάλου Βραβείου των Γραμμάτων για το σύνολο του έργου του.

Εισηγητές του σκεπτικού : Νίκος Δαββέτας, Δημήτρης Καργιώτης

Διαβάστε το σκεπτικό για όλες τις απονομές:

Σκεπτικό για την απονομή του Κρατικού Βραβείου Μυθιστορήματος στον Θωμά Κοροβίνη

Σκεπτικό για την απονομή του Κρατικού Βραβείου Διηγήματος στον Χρήστο Οικονόμου

Σκεπτικό για την απονομή του Κρατικού Βραβείου Ποίησης στον Γιώργο Μαρκόπουλο
Σκεπτικό για την απονομή του Κρατικού Βραβείου Δοκιμίου - Κριτικής στις Β. Αποστολίδου και Γ. Γκότση

Σκεπτικό για την απονομή του Κρατικού Βραβείου Χρονικού - Μαρτυρίας στον Γιώργο Θεοχάρη

Σκεπτικό για την απονομή του Κρατικού Βραβείου Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα στους Μ. Γεννάρη και Θ. Ρακόπουλο

Σκεπτικό για τη μη απονομή του «Ειδικού Βραβείου σε λογοτέχνη, του οποίου το βιβλίο προάγει σημαντικά το διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά

Πηγη http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=439719

18 Ιανουαρίου, ημέρα που γεννήθηκε και έφυγε από τη ζωή ο Βασίλης Τσιτσάνης

2012-01-20T14:24:00.000+02:00

18 Ιανουαρίου, ημέρα που γεννήθηκε και έφυγε από τη ζωή ο Βασίλης Τσιτσάνης και με αφορμή αυτό το γεγονός παραθέτουμε αποσπάσματα απο κείμενα που γράφτηκαν για τον Τσιτσάνη και έχουν την υπογραφή σπουδαίων ανθρώπων του πνεύματος και της τέχνης:

Στέλιος Καραγιώργος
Χάρη σε αυτόν το Ελληνικό τραγούδι έγινε πλουσιότερο, φωτεινότερο, αγκάλιασε όλη την Ελληνική κοινωνία και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τους νεότερους δημιουργούς.

Χάρη σε αυτόν η πόλη των Τρικάλων έγινε γνωστή πέρα από τα όριά της και πέρα από τα όρια της Ελλάδος.

Εμείς οι νεότεροι τον ξέρουμε όπως και οι παλιοί το ίδιο καλά.
Δεν τον ζήσαμε όμως τον νιώθουμε μαζί μας σε κάθε μας βήμα.
Περπατάμε στα ίδια σοκάκια, ατενίζουμε τον ίδιο ορίζοντα, μιλάμε μαζί του όταν τραγουδάμε τα τραγούδια του και ας τα λέμε πολλές φορές με τον δικό μας τρόπο.

Είναι πάντα δίπλα μας και για όλα όσα μας άφησε παρακαταθήκη του λέμε ένα μεγάλο ευχαριστώ.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

Εις μνήμην

«Ο Βασίλης Τσιτσάνης αναπαύτηκε εν ειρήνη.Μ’όλο που έγινε γνωστό πως δεν επιθυμούσε επικήδειους λόγους, δεν τους απέφυγε. Ο άνθρωπος που δεν αρνήθηκε ποτέ να εκτελέσει κάθε “παραγγελιά” του κοινού του κηδεύτηκε χωρίς να εισακούσει κανείς τη δική του παραγγελιά. πολλά γράφτηκαν τούτες τις μέρες, όμορφα και συγκινητικά, για τον άνθρωπο που έβγαλε το λαϊκό τραγούδι από το περιθώριο και το νομιμοποίησε. Καλό είναι, πάντως, να μην ξεχνάμε πως η νομιμοποίηση του, σε δύσκολους καιρούς, έγινε από δύο ανθρώπους της “σοβαρής μουσικής”. Τη Σοφία Σπανούδη και τον Μάνο Χατζιδάκι που άκουσαν τότε τα εξ αμάξης από την κατεστημένη μουσική και κοσμική κοινωνία.
Ας είναι σεβόμενος την επιθυμία του, δεν θα αναπέμψω ύμνους. Μόνο για να τιμήσω τη μνήμη του θα αποπειραθώ να αποκαταστήσω και τον όρο “ρεμπέτης”, που παλιότερα αλλά και τώρα έχει συσχετιστεί με την τουρκική γλώσσα και τα ξένα ήθη. Πρόταση κάνω και παρακαλώ τους ειδικούς να τη συζητήσουν. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η λέξη” ρεμπέτης” έρχεται από την Τουρκία. Το πρόβλημα είναι μήπως είναι δάνειο ή, καλύτερα, προέρχεται από ρίζα της κοινής μητέρας γλώσσας ώστε να ήρθε σε μας ως αντιδάνειο. Είναι περίεργο πως δεν πρόσεξαν οι ειδικοί ως τώρα πως η λέξη “ρεμπέτης” στα τουρκικά σημαίνει “άτακτος, αλάνης, αλήτης”, ό,τι δηλαδή και η αρχαία και μεσαιωνική λέξη “ρεμβός” (o εδώ κι εκεί περιφερόμενος, ο περιπλανώμενος).Και η λέξη” ρέμβος” (η περιπλάνηση) υπάρχουν τα ρήματα “ρέμβω” και “ρέμβομαι” και “ρεμβέβω” που σημαίνουν “περιφέρομαι, πλανιέμαι, πηγαίνω στην τύχη, στα κουτουρού, είμαι άστατος, αλητεύω”. Η ετυμολογία της λέξης μας πάει στο ψαχνό. Έστω η τολμηρή αυτή πρόταση, μνημόσυνο στον ρεμβώδη Τσιτσάνη, στη ρέμβη της μουσικής του και στο ρεμβόμενο κόσμο των τραγουδιών του».

Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ» στις 26 Γενάρη 1984
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Η ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΑΛΑΝΗ ΓΡΑΦΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΤΣΙΤΣΑΝΗ

Μου ζητήθηκε να γράψω κάτι για τον Βασίλη Τσιτσάνη. Πριν ξεκινήσω, θέλω να πω ότι σίγουρα υπάρχουν άνθρωποι που τον γνώρισαν καλύτερα από εμένα. Άλλοι πάλι, πιο ειδικοί, που μπορούν να μιλήσουν καλύτερα για το έργο του. Και πάνω απ’όλα τον λόγω έχει ένας ολόκληρος λαός, που τον λάτρεψε τοποθετώντας τον στην κορυφή της πυραμίδας του ελληνικού τραγουδιού.
Θα σας καταθέσω λοιπόν την προσωπική μου εμπειρία από την επαφή – συνεργασία μαζί του, περιγράφοντας – όσο είναι δυνατόν να περιγράφει- αυτό που πήρα απ’αυτόν τον άνθρωπο. Πράγμα δύσκολο, γιατί πάνω απ’όλα, είναι συναίσθημα και περιουσία τέτοια, που τα λόγια μοιάζουν πολύ λίγα.
1974, λοιπόν, αν θυμάμαι καλά και η πορεία μου στο τραγούδι έχει ήδη αρχίσει δίπλα στους πιο καταξιωμένους δημιουργούς. Το τηλέφωνο χτυπάει και ακούω την φωνή του δασκάλου να μου λέει ότι ήθελε να πω σε έναν καινούργιο δίσκο το ένα τραγούδι που παλαιότερα είχε τραγουδήσει η Στέλλα Χασκίλ, το «Ακρογιαλιές δειλινά».
Το μόνο που καταλάβαινα εκείνη την στιγμή ήταν ότι μιλούσα με τον ζωντανό μύθο του τραγουδιού και ότι είχα φοβερή αγωνία για το κατά πόσον θα ήμουν αντάξια της επιλογής του. Δεν μπορούσα να υποψιαστώ βέβαια, ότι μ’αυτήν την εκτέλεση θα σημάδευα την καριέρα μου και θα περνούσα στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού ως η μοναδική της γενιάς μου που αργότερα ο δημιουργός θα έγραφε τραγούδια ειδικά για την φωνή μου στον δίσκο με γενικό τίτλο το «ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ». Τον χώρο δηλαδή που σήμερα συναντώ τον κόσμο μου και θυμόμαστε γλεντώντας, μερικά από τα ωραιότερα λαϊκά μας τραγούδια: το ΧΑΡΑΜΑ. Πιστέψτε με ότι σ’αυτόν το χώρο η παρουσία αυτόν τον μεγάλων δημιουργών που πέρασαν από εκεί, είναι έντονη καθημερινά.
Αυτό που θυμάμαι πάντα από τον Τσιτσάνη και που έρχεται πάλι κάθε φορά που αγγίζω τα τραγούδια του και γενικότερα το λαϊκό τραγούδι, είναι μια φωνή μου, που μέχρι τη στιγμή της συνάντησης μαζί τους αγνοούσα – ενώ εκείνος την ήξερε από πριν – και μου την απέσπασε με τον τρόπο που μόνον ένας μεγάλος δημιουργός ξέρει: Στην πρόβα στο σπίτι του, όταν πήγα, του ζήτησα να ακούσω το τραγούδι στην πρώτη του εκτέλεση με την Χασκίλ. Δεν μου το επέτρεψε και μου είπε να θεωρήσω ότι το τραγούδι έχει γραφτεί για μένα και παίρνοντας το μπουζούκι του άρχισε να μου το μαθαίνει σαν κάτι καινούργιο. Έτσι λοιπόν η «παρθενική» αυτήν επαφή μου με το «Ακρογιαλιές δειλινά…» γέννησε αυτή την φωνή που σας ανέφερα παραπάνω.
Αυτό και μόνο φτάνει για να καταλάβει κανείς πόσο μεγάλος δημιουργός ήταν, γιατί μόνον ένας τέτοιος ξέρει εκ τον προτέρων γιατί «επιλέγει τους συνεργάτες του (τραγουδιστές – μουσικούς) και τι θα πάρει από αυτούς έχοντας κατά νου ένα αποτέλεσμα που ταιριάζει απόλυτα σε αυτό που έχει σκεφτεί. Όσον αφορά εμένα τώρα, σαν μάθημα μου έμεινε ότι το λαϊκό τραγούδι ναι μεν θέλει φωνητικές δυνατότητες, πάνω απ’ όλα όμως θέλει αθωότητα και καθαρή ψυχή.
Πέρα απ’αυτά να πω πως ήταν ένας άνθρωπος ταγμένος στην κυριολεξία σ’αυτό που έκανε, έχοντας συνέχεια στο μυαλό του να φτιάχνει τραγούδια που θα αρέσουν πάνω απ’όλα στον ελληνικό λαό. Το έργο του – τεράστιο σε όγκο – πραγματικά είναι εθνικό κεφάλαιο. Δεν θα ξεχάσω την ημέρα που «έφυγε» και είχαμε πάει όλοι να τον ξεπροβοδίσουμε. Η αίσθηση που υπήρχε δεν ήταν ότι ο Τσιτσάνης ήταν απών. Τόσο ζωντανό είναι το έργο του. Και μετά από χρόνια έχω ακριβώς το ίδιο συναίσθημα.
Είναι εδώ λοιπόν μέσα από τα τραγούδια του, που σαν κάθε μεγάλο έργο τέχνης είναι όχι μόνον αναλλοίωτα στον χρόνο αλλά απόλυτα καινούργια. Κάθε ανάγνωση του έργου του Τσιτσάνη σε κάνει να ανακαλύπτεις καινούργια πράγματα.
Η στιγμή του στην ιστορία του τραγουδιού φαίνεται αιώνια. Και είναι ο Τσιτσάνης το πέρασμα από την δημοτική μας παράδοση και το ρεμπέτικο στο λαϊκό και το λεγόμενο έντεχνο.
Πέρα από κάποια συναισθηματική φόρτιση που μπορεί να έχει αυτό που θα σας πω για μένα, σκοπός της ζωής μου είναι να μεταφέρω το έργο του και να το παραδώσω έτσι αιώνιο που είναι στις επόμενες γενιές. Όπως και καθήκον όλων τον νέων δημιουργών είναι, να σκύψουν πάνω σ’αυτό και να αντλήσουν τις βάσεις για να εξελίξουν το ελληνικό τραγούδι.
Γενιές και γενιές λοιπόν και ο Τσιτσάνης πάντα νέος και ζωντανός. Όσο περνούν τα χρόνια ευχαριστώ τον θεό που μ’ έφερε σ’αυτή τη στιγμή και πρόλαβα να γνωρίσω προσωπικότητες του μεγέθους του.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------
Άρθρο του ΔΙΟΝΥΣΗ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ με αφορμή τα 20 χρόνια από το θάνατο του Τσιτσάνη
Ο Βασίλης Τσιτσάνης είναι η μόνη ελληνική επανάσταση που πέτυχε.
Μέσα στα μαύρα χρόνια του εμφύλιου και σε ότι ζοφερό επακολούθησε, αυτός ο θεϊκός μουσικός κατάφερνε να ενώσει πάνω στη πίστα του αριστερούς και δεξιούς εφοπλιστές και μανάβηδες μαυραγορίτες διανοουμένους προλετάριους και φαντάρους. Πάνω στη πίστα του οι αντίπαλοι ήρθαν και έγιναν ένα.
Μες τη μεγάλη διαχρονική γιορτή του Τσιτσάνη κανείς δεν έμεινε ίδιος.
Έξω καιρό πολύ το σκοτάδι μαίνονταν αλλά εκεί μέσα στου Τσιτσάνη άντρες και γυναίκες μεταμορφώνονταν και λάμπανε σαν ήρωες ενός καινούργιου έπους.
Εκείνος κάθονταν κάτω από τη γιρλάντα με τα λαμπιόνια και έπαιζε ντυμένος στα κάτασπρα.
Στο πρόσωπο του η Ελληνική παιδεία και τέχνη γίνονταν πάλι μια εκκλησία ανοιχτή και ο τόπος τολμούσε επί τέλους να διεκδικήσει το μέλλον του.
Μουσικολογικώς πέτυχε κράμα ανατολής και δύσης. Πέτυχε δηλαδή αυτό που δεν κατάφεραν ακόμα οι Έλληνες πολιτικοί.
Αν και για να λέμε του στραβού το δίκιο στην πολιτική είναι πολύ ποιο
δύσκολο γιατί εκεί έχεις να κάνεις με ανθρώπους και όχι με νότες.
Κι όμως ο Βασίλης Τσιτσάνης δεν πέτυχε τις νότες απλώς. Πέτυχε το κυριότερο.
Πέτυχε να ξεπεράσει τη διχοστασία της δικής του ψυχής η οποία σχίζονταν ανάμεσα στα τροπάρια αφ' ενός και τις μαντολινάτες αφ' ετέρου και κυρίως ανάμεσα στο πατροπαράδοτο τρόπο και στο μοντέρνο βίο.
Έτσι έγινε συν - θέτης. Όχι επειδή ταίριαξε τις νότες αλλά επειδή συμφιλίωσε αντικρουόμενα αιτήματα
της ψυχής. Και αυτός είναι ο λόγος που οι νότες του θεραπεύουν έκτοτε κάθε ατομική ή συλλογική ψυχή που πάσχει από διχασμό.
Χρειαζόμαστε συνθέτες σε αυτούς τους καιρούς. Στην πολιτική, στις ανθρώπινες σχέσεις, στις επιχειρήσεις, παντού.
Τι να τους κάνουμε τους επαγγελματίες - παραδοσιακούς ή μοντέρνους - αν δεν νοιώθουν την ανάγκη της αληθινής σύνθεσης.
Μακάρι οι νέοι μας πολιτικοί που τόσο αγαπούν να χορεύουν τα ζεϊμπέκικα του να νοιώσουν τι κατόρθωμα εκσυγχρονισμού και
μεταρρύθμισης συνιστούν αυτά τα ζεϊμπέκικα.
Μακάρι να νοιώσουν το ψυχικό αίτημα αυτής της μουσικής που αν είχε μιλιά θα έλεγε "θέλουμε να γίνουμε μοντέρνοι χωρίς να χάσουμε την ψυχή μας".
Αυτές τις μέρες 20 χρόνια από την κοίμηση του νοιώθω τυχερός που τον πρόλαβα ζωντανό να τραγουδάει τα αθάνατα τραγούδια του, αλλά και όταν βλέπω τους νεότερους συναδέλφους που τον πρόλαβαν να ανεβοκατεβαίνουν εκστατικοί τα κλιμακοστάσια των τραγουδιών του, νιώθω μια παράξενη χαρά σαν να μην υπάρχει θάνατος και μου ‘ρχεται να φωνάξω
"ασήμι γέμισες σπαρταριστό και τη χαρά σε σένα τη χρωστώ".
Είμαι πάλι γεμάτος ελπίδα.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Απόσπασμα από την ομιλία του ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΗΔΑΚΙ στα Ανώγεια της Κρήτης τον Αύγουστο του 1981

… όσο για τον Τσιτσάνη με τα τραγούδια του οποίου θα τελειώσει η αποψινή συναυλία όλοι σας ξέρετε το όνομα του.
Μα είμαι βέβαιος πως πολλοί λίγοι από εσάς γνωρίζετε τη μυθολογία του και αληθινή σημασία των τραγουδιών του.
Γιατί ο Τσιτσάνης παιδί των υπόγειων ρευμάτων , της μαγκιάς και της ρεμπετοσύνης, έχοντας μια βυζαντινή παιδεία από την ψαλτική που έκανε στο χωριό του ξάπλωσε απ΄ άκρου εις άκρον σε όλη τη χώρα έναν ευαίσθητο ερωτισμό. Ερμήνευσε την τάση για φυγή που διαπερνούσε τον ελληνισμό «θα πάω εκεί στην αραπιά» όταν και το ταξίδι μες τη χώρα ήταν αδύνατο.
Κι όταν η χώρα μας ακριβώς επιχειρούσε την αυτογνωσία της, ο Τσιτσάνης πρωτοτραγούδησε το ανικανοποίητο των Ελλήνων εφήβων :

Κουράστηκα για να σε αποχτήσω
Αρχόντισσα μου μάγισσα τρελή

Και αυτά με τη θρησκευτικότητα ενός διασωσμένου βυζαντινού μέρους.
Ο Τσιτσάνης υπήρξε μεγάλος, τον καιρό που δεν υποπτευόταν πως ήταν μεγάλος.

Πηγη http://www.tsitsanis.gr/

Οι Στράτες του Ρεμπέτικου.

2012-01-17T15:26:00.000+02:00

Το ρεμπέτικο τραγούδι έχει την δική του ιστορική διαδρομή .Μια διαδρομή παράλληλη με τα ιστορικά δρώμενα,τις πολιτικές εξελίξεις και το κοινωνικό γίγνεσθαι της χώρας μας τον τελευταίο αιώνα.
Ουσιαστικά σε ρεμπέτικο τραγούδι εξελίχθηκαν οι μουσικοί δρόμοι της Μικράς Ασίας. Αρκετά μουσικά ακούσματα των μικρασιατών είχαν καταφέρει να περάσουν το Αιγαίο και να ακούγονται στην υποδουλομένη Θεσσαλονίκη(πολυπολιτισμική πόλη κατοικημένη από εβραίους, έλληνες, τούρκους ,βούλγαρους ,αρμένιους),στον Πειραιά, στον Βόλο, την Πάτρα και σε άλλα αστικά κέντρα της χώρας, κυρίως λιμάνια ,στα τέλη του 19 ου αιώνα και στις αρχές του εικοστού.
Τα τραγούδια αυτά ήταν γραμμένα στους ρυθμούς του απτάλικου, του μπάλου, του δερβίσικου, του αντικριστού του καρσιρλαμά. Αλλά πάλι ήταν επηρεασμένα από τα μοιρολόγια και τους ανατολίτικους μανέδες. Τα κύρια μουσικά όργανα σε αυτά τα τραγούδια ήταν <<σαντουροβιόλια>>(σαντούρι, κανονάκι, βιολί, ούτι, μαντολίνο, σπάνια κιθάρα και χάλκινα).
Ήταν κυρίως παραδοσιακά ,ή γραμμένα απο ερασιτέχνες μουσικούς που δεν γνώριζαν το πεντάγραμμο και μεταδίδονταν από στόμα σε στόμα και από παρέα σε παρέα, κάτι σαν σύγχρονες ομηρικές ραψωδίες. Βέβαια στα παράλια της Ιωνίας υπήρχαν και μουσικοί με άριστες γνώσεις,. μουσικές σχολές ,ωδεία, εστουντιαντίνες, μεγάλες παραδοσιακές και βυζαντινές ορχήστρες και χορωδίες πολιτιστικών κέντρων.(Μια από τις γνωστότερες ορχήστρες ήταν «Τα Πολιτάκια » του Σιδέρη στην οποία συμμετείχαν οι Τούντας, Παπάζογλου, Περιστέρης ) .
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή ,οι ξεριζωμένοι έλληνες και αρμένιοι πρόσφυγες, σκορπίστηκαν σε όλη την επικράτεια της <<μητέρας πατρίδας>> αλλά και στο εξωτερικό (Αμερική Καναδά).Η ανέτοιμη σε όλα Ελλάδα ,μόνο σαν μητέρα δεν μπόρεσε να υποδεχτεί τα παιδιά της που πέσαν θύματα των μεγαλοϊδεατών .
<<Η Σμύρνη και το Κορδελιό δεν ήταν του κεμάλη .ρουφιάνοι την επούλησαν,ντόπιοι και Αγγλογάλλοι>>
Αυτά λέει το τετράστιχο του άγνωστου τραγουδοποιού για την καταστροφή της σμύρνης.
Οι πρόσφυγες γκετοποιήθηκαν με το που ήρθαν. Ο κόσμος τους έβλεπε καχύποπτα. Τους θεωρούσε ξένους, παρείσακτους, επικίνδυνους. Τουρκόσπορους τους αποκαλούσαν με περισσή ευκολία οι Ελλαδίτες, λόγω της ανύπαρκτης παιδείας, σε μια Ελλάδα με ποσοστό
αναλφάβητων πάνω από 70 %.
Οι πρόσφυγες, άνθρωποι δουλευτάδες και άξιοι στην πλειοψηφία τους, έστησαν τους δικούς τους μαχαλάδες στις πιο υποβιβασμένες περιοχές των αστικών κέντρων. Μαζί με τα λίγα τους υπάρχοντα έφεραν και τα ήθη τα έθιμα και φυσικά το τραγούδι τους. Τραγούδια γεμάτα πόνο και λύπη για τις χαμένες πατρίδες αλλά και περήφανα τραγούδια αισιόδοξα, για το νέο ξεκίνημα της ζωής τους.

Στα αστικά κέντρα ,κυρίως στα λιμάνια ,δημιούργησαν τα στέκια τους. Η συνήθεια του αργιλέ που ήταν διαδεδομένη στα μέρη τους ,τους έκανε να στήσουν τους πρώτους τεκέδες.(τεκές στα τούρκικα είναι ο χώρος λατρείας του θεού).εκεί συναντήθηκαν με αρκετούς ελλαδίτες. κυρίως λιμενεργάτες ,πλανόδιους μουσικούς, τυχοδιώκτες και γενικά άτομα που μοιράζονταν την ίδια φτώχια και περιθωριοποίηση μ αυτούς.
Τα παραδοσιακά Σμυρνέικα τραγούδια άρχισαν να μεταλλάσσονται σιγά, σιγά και να εξελίσσονται σε μια μορφή αστικού λαϊκού τραγουδιού. Στο νέο αυτό είδος προστέθηκαν το μπουζούκι και ο μπαγλαμάς. Το πρώτο κομμάτι με μπουζουκομπαγλαμάδες που φωνογραφήθηκε στην Ελλάδα ήταν το <<Ρε μάγκα μου να ερχόσουν στον τεκέ μας>> (Καραντουζένι ) του Μ.ΒΑΜΒΑΚΑΡΗ).

Την ιστορία αυτής της φωνογράφησης μας αφηγείται ο Ν. Μάθεσης :
«Ένα απόγευμα που είχα φωνοληψία για ένα τραγούδι μου, και θα το τραγουδούσε ο φίλος μου και πατριώτης μου Γιώργος Παπασιδέρη

ς «Μες του Νικήτα», είπα στον κύριο Μάτσα (πατέρα) σε ένα διάλειμμα επί λέξη «Κύριε Μάτσα σας προτείνω κάτι για την εταιρείαν σας που θα βγει σε καλό».- «Σας ακούω» μου είπε.
- «Ο Πειραιάς είναι μια πόλις με το λιμάνι του μαζί, που κατοικείται από μάγκες, νταήδες, χασικλήδες και κάθε καρυδιάς καρύδι. Σε κάθε καφενείο ή ντεκέ είναι κρεμασμένα 5-6 μπουζούκια και μπαγλαμάδες για τους πελάτες. Και κάθε μάγκας που παίζει ή μαθαίνει, έχει το μπουζούκι στο δωμάτιο του. Λοιπόν κύριε Μάτσα δεν έχουμε βγάλει ένα τραγούδι τους με μπουζούκι και μπαγλαμά. Ρεμπέτικα και χασικλίδικατους βγάζουμε όπως αυτό που θα κάνουμε φωνοληψία τώρα «Χαρμάνης είμαι απ’ το πρωί και πάω για να φουμάρω»… Ωραία είναι δικό τους, αλλά τα όργανα δεν είναι δικά τους, δεν έχουν αυτοί σχέση με βιολιά και κιθάρες. Γι’ αυτό σας λέω να κάνουμε μια δοκιμή με μπουζούκι και μπαγλαμά. Δεν πρόκειται να ζημιωθεί η εταιρεία σας, θα βγάλετε λίγους δίσκους στην αρχή κι αν έχει ζήτηση ο δίσκος βγάζετε συνέχεια».
Αφού σκέφτηκε, μου λέει
¨»Ξέρεις κανέναν να παίζει μπουζούκι;»
– «Ξέρω κύριε Μάτσα πολλούς και στην ψαραγορά έχουμε μάγκες μπουζουξήδες ψαράδες, αλλά ακούω από πολλούς που λένε για κάποιον χασάπη στα Σφαγεία του Πειραιώς που παίζει τόσο καλό μπο
υζούκι με αγάπη, που λένε ότι θα πάει φυματικός για το μπουζούκι. Θα πάω να τον βρω όταν θέλετε για δοκιμή».
– «Πως τον λένε;» μου είπε ο Μάτσας.

– «Μάρκο» του είπα.
– «Για φέρτονε να δούμε τι θα γίνει και με το μπουζούκι σου Μάθεση».
– «Για την εταιρεία σας κύριε Μάτσα».
– «Εντάξει, θα το δοκιμάσουμε είπα!» Αφού τελείωσα την φωνοληψίαν και έφυγα κατά τας 5-6 η ώρα, γιατί ήταν το τελευταίο το τραγούδι μου, έφυγα απ’ το παλιό κατάστημα του Λαμπρόπουλου που είναι ακόμη στην οδόν Αιόλου γωνία, απέναντι από τον Δραγώνα. Εκεί γινόντουσαν οι φωνοληψίες, δεν είχε ιδρυθεί ακόμη το εργοστάσιο της «Κολούμπια» στον Περισσό. Κ

αι επήγα στο καφενείο στην οδό Αθηνάς «Μικράς Ασίας», εκεί σύχναζαν όλοι οι οργανοπαίκτες και τραγουδιστές και στιχουργοί. Αυτή την εποχή ήταν σμυρναίικο. Εμπήκα μέσα, ήταν άδεια γιατί η ώρα ήταν νωρίς, στις 8-9 μαζευόντουσαν και φεύγανε για τα διάφορα τους κέντρα. Μετά που παίζανε μέχρι τις μια μετά τα μεσάνυχτα που κλείνανε τότε τα κέντρα, ενώ τώρα αρχίζουν στη μια η ώρα μέχρι πρωίας. Όπως έμπαινα μέσα άκουσα να
μου λένε «Κύριε Μάθεση αν θέλετε ελάτε να πάρετε καφέ». Γυρίζω το κεφάλι μου πίσω και βλέπω τον Ντούντα (=Τούντα) μόνον του.
– «Τιμή μου κύριε Ντούντα» και κάθησα, αλλά άρχισαν να μαζεύονται ένας-ένας.
- «Θα ήθελα να συνεργαστούμε» μου είπε «εάν δεν είσαι δεσμευμένος».
– ¨Εντάξει» του είπα «αλλά θα κάνω κάτι που δεν το χωράει καμιανού το μυαλό».
Μου λεει «σήκω να πάμε δίπλα στου Μουρούζη, δεν θα ‘ναι κανείς».
Επήγαμε. Τα βράδια είχε κομπανία και τραγουδούσε η Ρίτα εκεί. Λέω στον Τούντα «έρχομαι από φωνοληψία, τραγούδησε ο Παπασιδέρης και μουσική του Ογδοντάκη¨. Μου ευχήθηκε καλή επιτυχία. Στο διάλειμμα του λεω: «είπα στον κύριο Μάτσα να δοκιμάσουμε ένα ρεμπέτικο τραγούδι ή δίσκο με μπουζούκι και μπαγλαμά στην τύχη».
– «Και τι είπε ο κύριος Μάτσας; Δέχτηκε;».
– «Δέχτηκε. Λοιπόν κυρ Παναγιώτη, να τι έχω στο μυαλό μου. Θα του κάνουμε ένα συμβόλαιο για δέκα έως 20 τραγούδια. Αυτός μου λεει να τον πάω να βγάλει ένα να το ακούσει κι ας πεθάνει! Λοιπόν δεν θα δεχθεί να παίξει 10 ή 20; Βέβαια αν πιάσει φωτιά και γίνει σουξέ, εάν δεν πιάσει πάνε χαμένοι οι κόποι μας και τα λόγια. Εγώ τα λόγια εσύ τις μουσικές και αυτός την εκτέλεση. Και όταν λήξει το συμβόλαιο έχει το δικαίωμα να πάρει στίχους και μουσικές από όποιον θέλει. Εντάξει;»
– «Ναι!»
Βγάζει αμέσως απ’ το πορτοφόλι του ένα επισκεπτήριο του και του γράφει με μολύβι: «Φίλε Μάρκο όπως μου είπε ο φίλος Ν. Μάθεσης είμαστε εντάξει να συνεργαστούμε και οι τρεις». Επήρα το επισκεπτήριο και χωριστήκαμε. Μπήκα στο Μοναστηράκι και βγήκα στον Πειραιά. Μόλις βγήκα μου φωνάζει ένα
ς φίλος μου σοφέρ αλλά το αυτοκίνητο δικό του, ο Τάσος ο Γκούμας,
μεγαλωμένοι στου Βρυώνη από μικροί. Μπήκα στο αμάξι και του είπα να με πάει στου Πολυκανδριώτη στη Δραπετσώνα. Στο δρόμο του είπα όλα τα καθέκαστα της ημέρας και του έδειξα και την κάρτα του Ντούντα. Παρέλ
ειψα να σας πω ότι ο Τούντας τότε ήταν ότι ο Τσιτσάνης σήμερα. Πρώτος σε όλα. Βέβαια τα είπα του Τάσου, αφενός ότι ήταν φίλος καλός και αφετέρου θα τα διέδιδε σε άλλους ανθρώπους, ρεμπέτες μες, αλλά όχι του ντεκέ, γλεντζέδες που κυκλοφορούσαν με γκόμενες και με ρόδα. Η αφρόκρεμα των ρεμπέτηδων και νοικοκυραίων την ημέρα … Μόλις πήγαμε στο καφενεδάκι τον είδαμε και καθότανε απ’ έξω μόνος του, δεν ήταν κι άλλος, ούτε απέναντι στο ντεκέ είχε απαρτία η επιχείρησις…Μου είπε «καλώς τον Νικόλα», του είπα «Μάρκο», πριν κάτσω στο τραπέζι του όρθιος «θυμάσαι που σου έλεγα μην σε νοιάζει και θα την φτιάξω τη δουλειά σου όταν ανέβω για φωνοληψία δική μου, για να έχω ευκαιρία ενώ στο γραφείο δεν μπορείς να κουβεντιάσεις. Ε! Έγινε! Ξέρεις γράμματα;»
– «Λίγα» μου λέει.

– «Πόσα λίγα ρε Μάρκο;» του λέει ο Τάσος ο σοφέρ.
– «2-3″, και βγάζω την κάρτα του Τούντα και του την δίνω και κλείνω το μάτι του Τάσου για να τον δει τι θα κάνει μόλις την διαβάσει. Έτσι κι έγινε. Άξαφνα, γουρλώνει τα κόκκινα μάτια του και μας κοιτάζει σαστιζμένα και γελάει. Δεν πιστεύω Μάρκο να μην την έχεις φυλάξει για ενθύμιο;»
«Σε λίγες ημέρες, και ακριβώς ένα Σάββατο πρωί που είχαμε πολύ δουλειά στο μαγαζί «Ιχθυοπωλείον» μου ήλθε ο Μάρκος κρατώντας το μπουζούκι και μ

ου είπε
¨-»Μάθεση είμαι έτοιμος, πάμε;»
– «Δεν μπορώ» του είπα «τώρα καιγόμαστε στην δουλειά, δεν βλέπεις; Πήγαινε μόνος σου, είσαι εντάξει, σε περιμένει, και προχθές του το ξανάπα».
– «Τότε πάμε σε κάνα μέρος να σου παίξω τι θα βγάλω και να μου πεις την γνώμη σου, σαν παλιός που είσαι».
Τον επήγα δίπλα στην Αγορά στο ξενοδοχείο «Πανόραμα» όπου εκοιμόν
το εκεί εργένηδες ψαράδες. Και μου έπαιξε δύο σκοπούς για ένα δίσκο. Ο πρώτος σκοπός ήτο ένα μικρασιάτικο τραγούδι, το «Αραμπάς περνά σκόνη γίνεται»… Το δεύτερο κομμάτι ήταν, μου είπε, δική του σύνθεση! Μου είπε ότι «σε αυτό έχω και λόγια δικά μου», ενώ το πρώτο δεν είχε λόγια, και του ευχήθηκα καλή επιτυχία και εάν πετύχει θα δουλέψουμε καλά και οι τρεις, αυτός, ο Ντούντας και εγώ, και έφυγε. Αφού τον δρόμο τον είχα ανοίξει εγώ και ήταν έτοιμος, τώρα, ήταν ζήτημα τύχης! Εάν θα έπιανε φωτιά το μπουζούκι ή όχι, δηλαδή εάν θ’ άρεσε στο κοινό και θα είχε ζήτηση ο δίσκος «σουξέ».
Πέρασαν πολλές ημέρες και ο Μάρκος δεν ερχότανε να μου πει τι έγινε. Αναγκάστηκα ν’ ανέβω στην εταιρεία να μάθω και έτσι έμαθα ό

αίζω, δεν ξέρω να τραγουδήσω» Είχε χοντρή φωνή.τι, αφού έπαιξε τον ένα σκοπό, στο διάλειμμα τον ρώτησε ο κ. Μάτσας: «Και ο άλλος σκοπός που θα χτυπήσεις δεν έχει λόγια;» Και τους έδειξε τα λόγια που έλεγαν «Έπρεπε να ερχόσουνα μάγκα μες τον ντεκέ μας…». «Ωραία» του είπε, «θα το τραγουδήσεις!» Τα έχασε ο Μάρκος. «Εγώ» λεει «μόνο μπουζούκι π
– «Τραγούδα το στην τύχη και ότι βγεί». Και μόλις εκυκλοφόρησε ο δίσκος έκανε «σουξέ».

Οι στίχοι αυτών των νέων τραγουδιών, είχαν ποικίλο περιεχόμενο, Μπορεί να υμνούσαν τον έρωτα, την γυναικεία ομορφιά, να καλούσαν σε γλέντια και μπερμπαντέματα, να σχολίαζαν πρόσωπα και καταστάσεις της εποχής, να σατίριζαν τα κακώς κείμενα ή και να εναντιώνονταν σε κάθε μορφή εξουσίας. Κοινός παρανομαστής σε όλα αυτά τα τραγούδια, με ότι θέμα κι αν ασχολούνταν ήταν ο περήφανος χαρακτήρας τους.
Το νέο αυτό μουσικό ρεύμα συντρόφευε ένα νέο κοινωνικό ρεύμα που γεννήθηκε στο περιθώριο. Τους μάγκες ,τα κουτσαβάκια ή ρεμπέτες όπως καταλήξαμε να τους αποκαλούμε σήμερα. Η πρώτη ονομασία που τους αποδόθηκε πάντως ήταν μόρτες.(Μορτ αποκαλούσαν οι γάλλοι κάποιους λούμπεν παρακμιακούς τύπους ,που για να βγάλουν τα προς το ζειν έθαβαν σε μεγάλους λάκους τα θύματα της πανούκλας.αυτά που άλλοι δεν τολμούσαν να πλησιάσουν. Έτσι πέρασε το μόρτες ,σαν άφοβοι, αυτοί που δε σκιάζονται ούτε το θάνατο ακόμα).
Για την προέλευση της λέξης ρεμπέτης έχουν ακουστεί πολλά.
Κάποιοι λένε ότι προέρχεται από την τούρκικη λέξη, ρεμπέτ, άλλοι απ την σλάβικη ρεμπενόκ που σημαίνει ελεύθερο παλληκάρι και άλλοι απ την λατινική λέξη ρεμπιάτα.
Προσωπικά πιστεύω ότι η λέξη ρεμπέτης πηγάζει απ το ελληνικότατο ρήμα ρέμβω (περιπλανιέμαι) όπως και όλες οι προαναφερθείσες λέξεις που αποτελούν δάνειο απ την ελληνική στην σλάβικη ,λατινική, και τούρκικη γλώσσα.
Οι ρεμπέτες είχαν το δικό τους κώδικα επικοινωνίας, τα δικά τους ήθη ,τους δικούς τους άγραφους νόμους. Η άρνηση τους να συμβιβαστούν με τον μικροαστικό τρόπο ζωής των πολλών τους κράτησε αρκετά χρόνια στο περιθώριο και τους οδήγησε σε φυλακές και εξορίες.Στον ρεμπέτικο χώρο συναντάμε, τους κιμπάρηδες (Ντυμένοι στην πένα ,με γυαλισμένο σκαρπίνι και γραβάτα).Τα κουτσαβάκια (Ανάριχτο σακκάκι ,με το ενα μανίκι φορεμένο).Τους νταήδες η σερέτες (Μαχαλόμαγκες με μαχαίρια στο σαλβάρι που πουλούσαν προστασία).Τους συνάχηδες ( Κοκαϊνοπότες ,περιθωριοποιημένοι ακόμη και απ τους ίδιους τους ρεμπέτες, που συνήθως κατέληγαν στην πρέζα.]
Στις αρχές της δεκαετίας του τριάντα το ρεμπέτικο τραγούδι ξεφεύγει από αυτόν τον στενό κύκλο.
Άνθρωποι σαν τους Παναγιώτη Τούντα, Ιωάννη Δραγάτση (Ογδοντάκης), Δημήτρη Σέμση (Σαλονικιός),Βαγγέλη Παπάζογλου (Αγγούρης), Ιωάννη Ειντζιρίδη (Γιοβάν Τσαούσης), Σκαρβέλη Κώστα (Παστουρμάς) , Παντελίδη Σταύρο, Σπύρο Περιστέρη, Γεώργιο Τσώρο (Μπάτης) και πολλοί άλλοι το οδηγούν στην αθανασία μέσα απ της φωνογραφήσεις τους.
Το μεγάλο μπαμ έρχεται με την δημιουργία της «Ξακουστής Τετράδας του Πειραιά»,(Μάρκος Βαμβακάρης (Φράγγος),Ανέστης Δελιάς (Αρτέμης),Γιώργος Μπάτης, και Στράτος Παγιουμτζής (Τεμπέλης)).Ταυτόχρονα φωνογραφούν οι Μπαγιαντέρας(Δημήτρης Γκόγκος), Απόστολος Χατζηχρήστος, Αντώνης Διαμαντίδης (Νταλγκάς) και άλλοι σπουδαίοι συνθέτες.
Το ρεμπέτικο αποκτά το δικό του κόσμο, τους δικούς του θαυμαστές. Άλλοι φανερά και άλλοι κρυφά ακούν και τραγουδούν τις επιτυχίες των μπουζουκτζήδων. Σχεδόν παύει να είναι κτήμα του περιθωρίου. Γίνεται τραγούδι λαϊκό της φτωχολογιάς και της εργατιάς και την ακολουθεί στα γλέντια και τα βάσανα της.
Την πορεία του ρεμπέτικου προς την καταξίωση του έρχεται να ανακόψει προσωρινά η δικτατορία του μεταξά το 1936. .Πολλοί μεγάλοι του ρεμπέτικου σταματούν να συνθέτουν και να φωνογραφούν αρνούμενοι να υποστούν την λογοκρισία.(Μπάτης, Τσαούς, Παπάζογλου).
Η κατάσταση σώζεται ως ένα βαθμό απ τον νεαρό τρικαλινό συνθέτη Βασίλη Τσιτσάνη (Βλάχος). Ο Τσιτσάνης βασιζόμενος κυρίως στην φιλία του με τον αστυνομικό διευθυντή θεσσαλονίκης , Μοσχουντή, που ήταν μεγάλος θαυμαστής του και μετέπειτα κουμπάρος του, αλλά κα στην ευστροφία του περνάει αρκετά τραγούδια του χωρίς πολλά προβλήματα απ την λογοκρισία.

Το ρεμπέτικο δεν το κυνήγησε μόνο ο μεταξάς .
Η συντηρητική διανόηση στράφηκε ανοιχτά εναντίον του. Χαρακτηριστικὸ εἶναι τὸ χρονογράφημα του Ζαχαρία Παπαντωνίου, που δημοσιεύτηκε τον ιούνιο του 1917 στὴν εφημερίδα Εμπρός:
«Ἢ ἐγὼ καταδιώκομαι ἀπὸ τὴν τουρκικὴ μουσικὴ ἢ συμβαίνει κάτι σοβαρότερον. Ὅτι ὁ ἀμανὲς ἔγινε τὸ τραγούδι τοῦ Ἕλληνος. Εἰς αὐτὴν ἐδῶ τὴν ἱερὰν Κεκροπία, εἰς τὴν Ἀττικήν, ἐὰν στήσετε τὸ αὐτί σας πρὸς τὸ παραθυρον, θ᾿ ἀκούσετε Ἀθηναίους νὰ ξελαρυγγίζονται ἄδοντες τὸν ἀπαίσιον αὐτὸν καὶ ἀκατανόμαστον ὀλολυγμόν… Τὸν πύραυλον τοῦτον τοῦ ὀδυρμοῦ τὸν ἐκτοξεύουν εἰς τὰ ὕψη Ἀθηναῖοι, ἄνθρωποι τοῦ λαοῦ, γνήσια θρέμματα τοῦ ἐδάφους τούτου. Δὲν ᾖλθαν ποτὲ σὲ ἐπαφὴν μὲ τὴν Ἀσίαν. Πῶς τὸν ἔμαθαν; Διὰ τῆς παραδόσεως! Καὶ διὰ τοῦ περιβάλλοντος. Τὸν τραγουδοῦν δέ· ὄχι διότι κάμνουν μελέτας ἐπὶ τῆς Ἀνατολικῆς μουσικῆς, ἀλλὰ διότι αὐτὸ εἶναι τὸ τραγούδι μὲ τὸ ὁποῖον μεταφράζουν τὴν χαρὰ ἢ τὴν λύπην των. Αὐτὰ συμβαίνουν ἕναν ὁλόκληρο αἰώνα μετὰ τὸ 1821.
Εἶναι εὔκολον πράγμα, κύριοι, θὰ ἔλεγα πρὸς τοὺς ἑαυτούς μας νὰ κοιμώμεθα ἐπάνω εἰς τὰ ρόδα τῆς λαογραφίας. Ναί, ὁ ἀγροτικὸς λαὸς τῆς Ἑλλάδος ἔχει μίαν μουσικήν, ἠμεῖς συλλέγομεν ἢ καλλιεργοῦμε τὰ μοτίβα της. Ἀλλὰ τί εἶναι αὐτὸ ποῦ τραγουδεῖ ὁ λαὸς τῶν πόλεων;
Τί οὐρλιάζει ἐκεῖνος ἐκεῖ ὁ στιβαρὸς καὶ νεαρὸς ἐργάτης; Τί θέλει; Χαίρεται; Ἀφοῦ χαίρεται, διατὶ ὀδύρεται; Τί εἶναι αὐτὸ ὁ ὁλολύζων Ἕλλην; Ποῖος τοῦ ἔβαλε τοὺς φοβεροὺς τούτους βρασμοὺς εἰς τὸν λάρυγγα, ἀπὸ ποίαν μητέρα ἐθήλασε τέτοιον θρῆνον;… Ὅλοι οἱ μουσικοὶ τενεκέδες, ὅλαι αἱ μουσικαὶ σανίδες, ὅλα τὰ μουσικὰ κιβώτια, φωνογράφοι, ὀργανέττα, σαντούρια, βιολιά, τραγουδισταί, ζητιάνοι, στραβοὶ μὲ φυσαρμόνικα, καφωδεῖα, λαϊκὰ θεατρίδια, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ φρικαλέος Καραγκιόζης, καλλιεργοῦν, ἀναπτύσσουν, διατηροῦν, διαδίδουν τὸ τουρκικὸν τοῦτο μουσικὸν κράτος εἰς τὴν Ἑλλάδα… Ἡ λαϊκὴ τάξις τῶν πόλεων, κατὰ τὰ ἑπτὰ δέκατα, εὑρίσκεται ὅταν διασκεδάζει εἰς τὴν Μέκκαν…
Λαμβάνω τὴν τιμήν… νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Πολιτείαν τὴν ἰδέαν ἐνὸς νομοσχεδίου..: θὰ φορολογηθεῖ ἀμειλίκτως τὸ σαντούρι, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ πιάνο τῆς Ἀσίας… θὰ φορολογηθοῦν τὰ καταστήματα ὅπου ἐκτελεῖται ἀσιατικὴ μουσική, οἱ ἐκτελεσταὶ ἀνατολικῆς μουσικῆς…. αἱ φωνογραφικοὶ πλάκες. Ἄρθρον ἀκροτελεύτιον: ἀπαγορεύεται πᾶσα εἰσαγωγὴ ἤχου ἐκ Σμύρνης».
Την κατάσταση έρχεται να επιδεινώσει ο πόλεμος, η κατοχή και ο εμφύλιος.
Πολλοί ρεμπέτες μουσικοί βρίσκουν άδοξο θάνατο απ την πείνα και τις κακουχίες αυτά τα πέτρινα χρόνια[ Ευάγγελος Παπάζογλου, Παναγιώτης Τούντας, Ανέστης Δελιάς, Γιώργος Κάβουρας, Γιάννης Εϊτζιρίδης (Γιοβάν Τσαούς), Σωτήρης Γαβαλάς, Θεόδωρος Μαυρογένης (το Θοδωράκι της Σμύρνης), Νίκος Χατζηαποστόλου, Ογδοντάκης).
Οι ρεμπέτες δεν μένουν αδιάφοροι στα πολιτικά δρώμενα .
Τόσο κατά την διάρκεια της κατοχής όσο και στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου γραφονται τραγούδια με σαφή πολιτική τοποθέτηση αλλά και άλλα που με υπαινιγμούς και υπονοούμενα έπαιρναν πολιτικές απόψεις.
Ο Μπαγιαντέρας γράφει τον ύμνο του EΛΑΣ και τραγουδάει για τον Άρη Βελουχιώτη.Ο Νίκος Μάθεσης θρηνεί τον θάνατο του Άρη στο <<Ένας Λεβέντης Έσβησε >> . Ο Μιχάλης Γενίτσαρης μας περιγράφει την ζωή του εξόριστου στο <<Με Πιάσαν επί Μεταξά>> και συνθέτει τον περίφημο <<Σαλταδώρο>>. Ο Τσιτσάνης γράφει το <<χτίζουν και γκρεμίζουν κάστρα >> και το <<Της γερακίνας γιος>> σαν απάντηση στο τραγούδι <<του αετού ο γιος>> που τραγουδούσαν οι βασιλόφρονες. Γράφει επίσης την « Συννεφιασμένη Κυριακή» και το «βάρκα γιαλό» που αργότερα διασκευάζει ο
Γ. Κατσαρός σε <<μας πήγαν εξορία>>

Η Σωτηρία Μπέλλου αρνείται να τραγουδήσει σε μια παρέα γερμανοτσολιάδων του αετού τον γιο και τρώει το ξύλο της ζωής της .Ρεμπέτες και αντιφρονούντες στριμώχνονται σε φυλακές και ξερονήσια…
Την δεκαετία του πενήντα οι εταιρίες σκαρφίζονται το λεγόμενο αρχοντορεμπέτικο.
Ένα τραγούδι που δεν διαθέτει τίποτα απ την αυθεντικότητα του γνήσιου ρεμπέτικου τραγουδιού, Με στίχους ακίνδυνους και αποστειρωμένους από κάθε πολιτική χροιά και τάση αμβισβήτησης. Το ρεμπέτικο σβήνεται απ την λίστα των δισκογραφικών εταιριών .Γεννιέται το λεγόμενο λαϊκό τραγούδι που και αυτό περνάει από χίλια κύματα.
Στα τέλη της δεκαετίας του πενήντα και όλη την δεκαετία του εξήντα ένα μεγάλο ποσοστό των λαϊκών τραγουδιών είναι αντιγραφές ινδικών και ανατολίτικων σκοπών, τα λεγόμενα <<Ινδοπρεπεί >>.
Το ρεμπέτικο ξανάρχεται στην επιφάνεια την δεκαετία του εβδομήντα, κυρίως μετά την μεταπολίτευση.
Οι μεγάλοι Έλληνες συνθέτες της εποχής (Θεοδωράκης, Χατζιδάκις, Λοϊζος, Ξαρχάκος) αναγνωρίζουν την αξία και την διαχρονικότητα του. Ο Μίκης Θεοδωράκης δηλώνει ένας απλός μαθητής του Τσιτσάνη θέλοντας να δείξει τον σεβασμό του στο ταλέντο και την αξία του τρικαλινού συνθέτη. Η Μπέλλου συνεργάζεται με τον Ανδριόπουλο τον Σαββόπουλο και τον Μούτση. Έτσι δίνεται η αφορμή να ξανά κυκλοφορήσουν παλιά της ρεμπέτικα τραγούδια που ο κόσμος τα μετατρέπει σε μεγάλες επιτυχίες. Νέες καλές φωνές λαϊκών και έντεχνων καλλιτεχνών ψάχνουν την καθιέρωση μέσα από τραγούδια των Τούντα, Βαμβακάρη ,Τσιτσάνη ,Τζουανάκου ….
Ανάμεσά τους οι σπουδαιότερες σημερινές φωνές.(Νταλάρας ,Αλεξίου, Μαρινέλα, Μητσιάς,)

Σήμερα σαφώς και δεν υπάρχουν ρεμπέτες με την κλασική ερμηνεία του όρου.
Υπάρχουν όμως άξιοι μουσικοί ,λάτρεις του ρεμπέτικου, που με τις ερμηνείες τους ,τον σεβασμό τους προς το γνήσιο και την δουλειά τους κράτησαν και κρατάνε ζωντανό το ρεμπέτικο μεταλαμπαδεύοντας την φλόγα του και στις επόμενες γενιές. Αναγράφω κάποιους απ’ αυτούς χωρίς η σειρά να αναλογεί της αξίας τους. Τον μόνο που θα ξεχωρίσω απ τους υπόλοιπους είναι ο Μπάμπης Γκολές, ο τελευταίος ρεμπέτης της γενιάς του που βρέθηκε στο πάλκο δίπλα στους μεγάλους δημιουργούς….
Γ.Ξηντάρης, Μπάμπης Τσέρτος, Δημήτρης Κοντογιάννης ,Γιώργος Ζορμπάς, Βαγγέλης Ιωαννίδης, Αγγέλα Καρδάση, Αθηναϊκή Κομπανία, Αγάθωνας, Γιάννης Λεμπέσης, Δημητριανάκης Μανώλης, Σοφία Εμφιετζή, Μαριώ, Γιώτα Νέγκα, Μυστακιδης Δημήτρης, Χρήστος Μητρέτζης, Μανώλης Πάππος ,Λιζέτα Καλημέρη, Σοφία Παπάζογλου, Κατερίνα Τσιρίδου, Κώστας Λιούμπας, Τζιβαέρι, Μαρία Κατινάρη, Αμάν ναι, Άνω Κάτω ,Δήθεν, Λωξάντρα, Ρεμπέτ Ασκέρ, Αλλουπακάδες, Σμύρνα Ορχηστρα,…

http://mynima-hellas.com/

Στέλλα Χασκίλ (Στέλλα Ιγεχασκέλ) (βιογραφία)

2012-01-16T16:07:00.000+02:00

Χασκήλ Στέλλα

Βιογραφία

Η Στέλλα Χασκίλ, εβραϊκής καταγωγής, γεννήθηκε το 1918 στη Θεσσαλονίκη, και ήταν γνωστή ως «Σαλονικιά».
Το πραγματικό της όνομα είναι Στέλλα Ιγεχασκέλ ή Γεχασκέλ – Γαέγου και ήταν σύζυγος του επίσης Εβραίου Ιάκωβου Γεχασκέλ.

Η Χασκίλ υπήρξε αναμφίβολα από τις πιο χαρακτηριστικές φωνές του ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού. Αποτύπωσε έντονα τα αυλάκια των δίσκων των 78 στροφών με τη βελούδινη και σπάνια φωνή της, αφήνοντας για πάντα ανεξίτηλα τα σημάδια της στα 135 περίπου τραγούδια που συνολικά ερμήνευσε.
Κατά τη γνώμη πολλών, κυρίως από το χώρο του λαϊκού τραγουδιού, η Στέλλα, που έλαμψε τη δεκαετία '40 – '50, υπήρξε η κορυφαία ερμηνεύτρια του μεταπολεμικού ρεμπέτικου, της «νεώτερης σχολής».

Η Στέλλα Χασίλ είναι άδικα παραγνωρισμένη και σχεδόν ξεχασμένη σήμερα. Ο περισσότερος κόσμος δεν την γνωρίζει καν, παραμένει όμως στη μνήμη των μεγαλυτέρων σε ηλικία ως πολύ σημαντική λαϊκή καλλιτέχνιδα. Ευτυχώς όμως που αποτυπώθηκε η φωνή της σε πρώτες εκτελέσεις κλασικών τραγουδιών του Β. Τσιτσάνη, του Απόστολου Χατζηχρήστου, του Μανώλη Χιώτη, του Σπύρου Περιστέρη, του Απόστολου Καλδάρα, του Γιώργου Μητσάκη, του Μάρκου Βαμβακάρη, του Μπάμπη Μπακάλη, του Γιώργου Λαύκα, του Γιάννη Παπαϊωάννου, του Σπύρου Καλφόπουλου, του Γιάννη Τατασόπουλου, του Γιάννη Σταμούλη, κ.α.
Η Χασκίλ ερμήνευσε από τα ωραιώτερα ρεμπέτικα τραγούδια με τρόπο μοναδικό, ανεπανάληπτο και συγκλονιστικό.

Πριν τον πόλεμο η Στέλλα έκανε τις πρώτες καλλιτεχνικές της εμφανίσεις σε κοσμικά κέντρα και σε λαϊκές οικογενειακές ταβέρνες της Θεσσαλονίκης. Μετά όμως την απελευθέρωση έρχεται στην Αθήνα και συνεχίζει την καριέρα της τραγουδώντας σε λαϊκά κέντρα της πρωτεύουσας. Η Χασκίλ συνεργάστηκε με τους πιο αξιόλογους λαϊκούς συνθέτες και το 1946 πρωτοεμφανίστηκε και στη δισκογραφία.

Το πρώτο της τραγούδι που πέρασε στους δίσκους γραμμοφώνου, «κομμένο και ραμένο» πάνω στην βελούδινη φωνή της, είναι ένα αισθησιακό ισπανο-ανατολίτικο, οι «ΣΕΒΙΛΙΑΝΕΣ», γραμμένο το Φεβρουάριο του 1946 από τον πρωτοεμφανιζόμενο Γιώργο Λαύκα (1924-1972), με στίχους του Ταμβάκη (ψευδώνυμο του Χαράλαμπου Βασιλειάδη, του θρυλικού «Τσάντα», 1902-1970). Στον ίδιο δίσκο, η Στέλλα τραγούδησε και το ζεϊμπέκικο «ΕΔΩ ΠΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ ΟΛΑ», των ιδίων λαϊκών δημιουργών. Με τα δύο αυτά τραγούδια, ταυτόχρονα με τη Χασκίλ, κάνει το δισκογραφικό του ξεκίνημα και ο Γιώργος Λαύκας, σαν συνθέτης και τραγουδιστής.
Σύντομα ακολουθούν δεκάδες άλλοι δίσκοι της με τραγούδια όλων των γνωστών λαϊκών δημιουργών της εποχής, τα οποία η Σαλονικιά τα απέδωσε ιδανικά, με το δικό της ύφος, το τελείως προσωπικό και χαρακτηριστικό. Δίκαια έγινε περιζήτητη και όλοι οι λαϊκοί συνθέτες επιζητούσαν τη συνεργασία της στο πάλκο και στη δισκογραφία.

Η φωνή της Στέλλας Χασκίλ είχε πράγματι κάτι το ιδιαίτερο, που την έκανε να ξεχωρίζει από τις άλλες σύγχρονές της ρεμπέτισσες ερμηνεύτριες. Ο τρόπος της ερμηνείας της ήταν απλός και απέριττος, χωρίς περίσσιες καλκάντζες, αλλά ταυτόχρονα ειλικρινής και ζεστός, απόλυτα ταιριαστός με το κλίμα και το ύφος του ρεμπέτικου τραγουδιού.
Υπήρξε η τραγουδίστρια που είπε και γραμμοφώνησε, σε πρώτη εκτέλεση, πολλά ρεμπέτικα τραγούδια που σήμερα θεωρούνται «κλασικά», όπως το «Κάποια μάνα αναστενάζει», το «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι», «Ακρογιαλιές – Δειλινά», «Για τα μάτια π’ αγαπώ», «Αράπικο λουλούδι», «Η πεντάμορφη», «Μπιρ-Αλλάχ», «Πάλιωσε το σακάκι μου», «Το Κατινάκι ξέχασες», κ.α.

Η Χασκίλ ερμήνευσε σε δίσκους 106 τραγούδια σε πρώτη φωνή και 31 ως δεύτερη φωνή.
Στο όνομα της Στέλλας Χασκίλ, ως δημιουργού, κυκλοφόρησαν συνολικά 20 τραγούδια, όλα τραγουδισμένα από την ίδια, αποκλειστικά σε πρώτη φωνή, προφανώς δώρα ή «προϊόντα συναλλαγής και υποχρεώσεων» των πραγματικών τους δημιουργών, μια και η ίδια δεν ήταν μουσικός. Από τα τραγούδια αυτά, στα 10 εμφανίζεται ως αποκλειστική δημιουργός (στίχοι και μουσική), στα 2 ως στιχουργός μόνον -αλλά περασμένα στο όνομα του συζύγου της Ιάκωβου Γεχασκέλ, στα 6 ως συνθέτης μόνον και στα υπόλοιπα 2 τραγούδια εμφανίζεται μόνο ως στιχουργός. Τα δώρα αυτά προέρχονται, κυρίως, από τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Απόστολο Χατζηχρήστο, τον Σπύρο Καλφόπουλο και άλλους λαϊκούς τραγουδοποιούς.

ΠΗΓΗ
www.mygreek.fm/gr/.../Haskil%20Stella

Δισκογραφία

Προπολεμικά τραγούδια της Χασκήλ (κάντε κλικ!!....)
Τραγούδια 78 στροφών ως 1η φωνή (κάντε κλικ!!....)
Τραγούδια 78 στροφών ως 2η φωνή (κάντε κλικ!!....)
ΠΗΓΗ
http://rebetiko.sealabs.net/

ΤΑ ΡΕΜΠΕΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΑ ΛΑΪΚΑ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΗΣ.

2011-12-28T09:48:00.000+02:00

http://mynima-hellas.com/
Τα Ρεμπέτικα και τα Λαϊκά της Φυλακής
(Ηλία Σιδηρόπουλου)

Το ρεμπέτικο, τόσο ως τραγούδι, όσο και σαν κοινωνικό ρεύμα και στάση ζωής ,γεννήθηκε και διαμορφώθηκε ,τα πρώτα χρόνια της ζωής του, σ έναν κόσμο που ζούσε στο περιθώριο και στον κοινωνικό αποκλεισμό .
Η άρνηση του ρεμπέτη να αποδεχτεί τον μικροαστικό καθωσπρεπεισμό της εποχής του τον έφερνε πάντα σε ρήξη με την εξουσία και τους μηχανισμούς της . Συνέπεια αυτής της ρήξης ήταν οι συχνές συλλήψεις των ρεμπέτηδων απ την αστυνομία ,οι εξορίες τους και οι φυλακίσεις .
Στους στίχους των τραγουδιών τους, οι ρεμπέτες ,στολίζουν με πικρόχολους και βαρείς χαρακτηρισμούς και προσφωνήσεις τους αστυνομικούς και τους δεσμοφύλακες.
(Μπάτσοι, καρακόλια ,μαύροι, τζουτζέδες κτλ )
Επίσης με ακόμα μελανότερα χρώματα και ακόμα πιο γλαφυρές προσφωνήσεις περιγράφουν την φυλακή.
(ψειρού, σκολιό, σίδερα, στρουγκού, γκιστάνι, κολλέγιο, χάψη, στενή, τζέλα κτλ ).
Τα πρώτα ρεμπέτικα της φυλακής αποκαλούνταν «μουρμούρικα». Είναι τραγούδια γραμμένα μέσα στην φυλακή από κατάδικους που τραγουδιόνταν αρχικά με συνοδεία αυτοσχέδιων και μικρών σε μέγεθος μουσικών οργάνων. Αυτά τα τραγούδια διαδίδονταν από φυλακή σε φυλακή και τα σιγομουρμούριζαν οι κρατούμενοι.
Αργότερα ,κυρίως όταν το ρεμπέτικο έπαψε να ανήκει μόνο στο περιθώριο, γράφτηκαν πολλά τραγούδια με αναφορές στην φυλακή ,στους τσακωμούς και στις ,πάντα άδικες για τους ρεμπέτηδες, συλλήψεις κουτσαβάκηδων .
Στους στίχους των προπολεμικών αυτών τραγουδιών δεν υπάρχει καμιά μεταμέλεια απ τον φυλακισμένο ακόμα και αν έχει διαπράξει το βαρύτερο έγκλημα. Πάντα φταίει η κοινωνία, η ραδιουργία της γυναίκας, τα ψέματα των μπάτσων και των μαρτύρων, η αδυναμία του προέδρου στο δικαστήριο να καταλάβει το δίκιο του.
Είναι η φάση που το ρεμπέτικο δείχνει μια αφελή ολοκληρωτική άρνηση απέναντι στους αστικούς νόμους έχοντας ακόμα σε μεγάλο βαθμό την νοοτροπία των παλιών κουτσαβάκηδων της πλατείας του ψυρρή που θεωρούσαν τιμή για αυτούς τα χρόνια καταδίκης τους.
Μετά τον πόλεμο κυρίως, αλλά και κατά την δικτατορία του Μεταξά, ο συγχνωτισμός ρεμπέτηδων και πολιτικών κρατούμενων στις φυλακές αλλάζει την στάση των λαϊκών δημιουργών απέναντι στην φυλακή ,το έγκλημα και το αστικό δίκαιο.
Τα τραγούδια από εκείνη την εποχή και μετά ,παρουσιάζουν διάθεση μετάνοιας, ανάληψη της όποιας ευθύνης, αυτοκριτική και πικρία. Γράφονται επίσης πολλά τραγούδια συμπαράστασης στους πολιτικά εξόριστους και φυλακισμένους .
Ας ακούσουμε και κυρίως ας σχολιάσουμε ,κάποια απ τα γνωστότερα λαϊκά και ρεμπέτικα τραγούδια της φυλακής.
(Κάντε κλικ στα link με τον τίτλο του τραγουδιού ,για να τα ακούσετε)
ΔΥΟ ΜΑΓΚΕΣ ΜΕΣ ΤΗΝ ΦΥΛΑΚΗ
Συνθέτης-στιχουργός : Κώστας Τζόβενος
Πρώτη εκτέλεση : Ρίτα Αμπατζή (1934)
09-ΒΡΕ ΜΑΓΚΕΣ ΔΥΟ ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ- [ Ρ.ΑΜΠΑΤΖΗ [Κ.ΤΖΟΒΕΝΟΥ} ]-[1935]
Το τραγούδι εξιστορεί την επίσκεψη δυο σερέτηδων (νταήδων) κρατούμενων στον διευθυντή της φυλακής. Ούτε λίγο ,ούτε πολύ ,οι κρατούμενοι προσπαθούν να αποσπάσουν την εύνοια του διευθυντή τάζοντας του μπεσκιέσια μετά την αποφυλάκισή τους.
Με αφορμή τον στίχο «θα σου ξηγηθώ μπαγιόκο» ας δούμε την προέλευση και της σημασία της λέξης που χρησιμοποιούσαν οι ρεμπέτηδες. Μπαγιόκο σήμαινε πολλά λεφτά μαζεμένα και μπαγιοκλής ήταν ο πλούσιος ,ο ματσωμένος. Η λέξη προέρχεται πιθανόν απ την ιταλική baiocco. Το baiocco ήταν νόμισμα μικρής αξίας του κρατιδίου του βατικανού. Χαρακτηριστική η έκφραση ,που πέρασε και στην σύγχρονη Ιταλική γλώσσα, «Non balere un baiocco» δηλαδή σε ελεύθερη μετάφραση ,δεν αξίζεις ούτε δεκάρα.
Επίσης ακούμε την έκφραση «κάνε μόκο». Κάνε μόκο σήμαινε κάτσε ήσύχος, λούφαξε, μην λες κουβέντα. Το μόκο ήταν μια ιδιωματική ονομασία για το αφιόνι (afyon στα τούρκικα),δηλαδή το χασισέλαιο .Κάποτε συνηθίζονταν να δίνουν λίγες σταγόνες μόκο στα μωρά όταν βγάζαν δόντια .Τα μωρά σταματούσαν αμέσως κάθε κλάμα ή γκρίνια. Έτσι προέκυψε η έκφραση κάνε μόκο των ρεμπέτηδων.
http://mynima-hellas.com/
http://mynima-hellas.com/
Η ΦΥΛΑΚΗ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ
Αντώνη Κωστή (Κώστα Μπέζου) 1931
Η ΦΥΛΑΚΗ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ- [ΚΩΣΤΗΣ {ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ} ]-[1931]
Χαρακτηριστικότατο δείγμα της εποχής που οι ρεμπέτες θεωρούσαν τιμή τα χρόνια καταδίκης τους. Η φυλακή εκτός από μεγάλο σχολείο, παρουσιάζεται και σαν το μέρος όπου καταλήγουν όλοι οι γνήσιοι μάγκες και φυσικά την περνάνε και φίνα.
Τα στοιχεία που συνοδεύουν αυτή την φωνογράφηση ,ήρθαν να προσθέσουν ένα ακόμα μπέρδεμα στο ήδη μυστήριο που υπάρχει σχετικά με την ταυτότητα του ρεμπέτη δημιουργού και ερμηνευτή , Αντώνη Κωστή και στην πιθανότατη ταύτιση του με τον μουσικό και ερμηνευτή του ελαφρού τραγουδιού, Κώστα Μπέζο. Στον δίσκο ,που φωνογραφήθηκε στην Αθήνα το 1931 για λογαριασμό Αμερικάνικης εταιρίας, ως συνθέτης του τραγουδιού αναφέρεται κάποιος ονόματι Scotti ενώ και ο ερμηνευτής αναγράφεται ως Κ. Κωστής και όχι Αντώνης .Το πιθανότερο, βέβαια ,είναι να είναι απλά ένα λάθος στην ετικέτα του δίσκου και μόνο.

ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΟΥ ΟΡΩΠΟΥ
Γιώργου Μπάτη (1934)
ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΟΥ ΟΡΩΠΟΥ- [ Γ.ΜΠΑΤΗΣ {Γ.ΜΠΑΤΗ} ]-[1935]
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό κομμάτι της περιόδου κατά την οποία οι ρεμπέτηδες απλά έβγαζαν άρνηση στον στίχο τους χωρίς ίχνος μεταμέλειας ή χωρίς να καταδεχτούν να παραπονεθούν για τις συνθήκες ζωής στην φυλακή. Η φυλακή μοιάζει σαν παράδεισος για τον σκληραγωγημένο μάγκα που κατά κανόνα είναι εκεί από σκευωρία.
Δημιουργός του τραγουδιού ο δημοφιλόσοφος, τεκετζής, παλιατζής και δημιουργός της Ξακουστής Τετράδος του Πειραιά, Γιώργος Μπάτης ή Αμπάτης ,κατά κόσμον Γεώργιος Τσωρός . Ερμηνεύει ο ίδιος ,με την χαρακτηριστική φωνή του και το γνωστότατο παίξιμο του μπαγλαμά του. Στο μπουζούκι είναι ο θρυλικός Ανέστης Δελιάς ,ο «Αρτέμης» της ξακουστής τετράδας.
Οι φυλακές του Ωροπού ήταν ,μαζί με τις φυλακές του Μεντρεσέ και αυτές του Συγγρού ,οι συχνότεροι τόποι περιορισμού των περιθωριακών στοιχείων της εποχής(πρεζάκηδες, χασικλήδες, λαθρέμποροι, σωματέμποροι, μαχαιροβγάλτες κ.α.). Πριν μετατραπεί σε αγροτικές φυλακές το κτήριο ,δωρεά και αυτό του Συγγρού, στέγαζε το Αμαλίειο ορφανοτροφείο. Κατά την εφταετία της χούντας των συνταγματαρχών, χρησιμοποιήθηκε ως χώρος κράτησης πολιτικών κρατουμένων . Ανάμεσα τους και ο γνωστός μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης .
ΜΕΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΟΥ ΤΗΝ ΦΥΛΑΚΗ
Αγνώστου συνθέτη. Ερμηνεύει η Μαρίκα Παπαγκίκα (1927)
ΜΕΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΟΥ ΤΗ ΦΥΛΑΚΗ- [Μ.ΠΑΠΑΓΚΙΚΑ {ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ} ]-[1926]
Απτάλικο ζεϊμπέκικο με βιολί, τσέλο, τσέμπαλο και καστανιέτες .Δημιουργήθηκε από σκόρπια δίστιχα μουρμούρικων τραγουδιών και φωνογραφήθηκε στην Αμερική τον Νοέμβρη του 1927.
Η φυλακή του Συγγρού βρίσκονταν στον Ταύρο, στις τρεις γέφυρες, στην οδό Χαμοστέρνας.
Τραγούδι με τον ιδιο τίτλο αλλά διαφορετικό στίχο έχει ερμηνεύσει και ο Αντώνης Νταλγκάς.
( (Δίσκος Columbia DG-208 / 1931 Συνθ.: Αντώνης Διαμαντίδης, Τραγ.: Αντ. Νταλγκάς)
ΓΕΝΤΙ ΚΟΥΛΕ
Σώσου Ιωαννίδη (Σ. Ψυρριώτη), Αιμίλιου Σαββίδη (, Βοσπορινού, Σαβαϊμ)
Ερμηνεύει ο Γιώργος Παπασιδέρης (1934)
ΓΕΝΤΙ ΚΟΥΛΕ- [ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗΣ {ΒΟΣΠΟΡΙΝΟΥ &Σ.ΨΥΡΙΩΤΗ} ]-[1935]
Το τραγούδι ,αν και γράφτηκε το 1934,ξεφεύγει από όσα είχαμε αναφέρει για τα ρεμπέτικα της φυλακής που γράφτηκαν εκείνη την εποχή. Η εξήγηση βέβαια είναι απλή. Ο στίχος που μιλά για θρήνο και για πόνο των κρατούμενων, όπως και η μουσική ,γράφτηκαν από δημιουργούς που δεν άνηκαν στον χώρο του ρεμπέτικου. Ο Σαβαίμ Βοσπορινός ,μάλιστα,δεν είναι άλλος απ τον πολέμιο του ρεμπέτικου Αιμίλιο Σαββίδη.
Το Φρούριο του Επταπυργίου, γνωστό και με την οθωμανική ονομασία Γεντί Κουλέ, βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο των τειχών της Θεσσαλονίκης, εντός της Ακρόπολης. Αποτελείται από δύο ενότητες: το βυζαντινό φρούριο, το οποίο συνθέτουν δέκαπύργοι με τα μεταξύ τους μεσοπύργια διαστήματα και τον περίδρομο, καθώς και τα νεότερα κτίσματα των φυλακών, που έχουν κτιστεί εντός κι εκτός του φρουρίου. Οι πύργοι της βόρεια πλευράς αποτελούν τμήματα του παλαιοχριστιανικού τείχους της Ακρόπολης, ενώ αυτοί της νότιας προστέθηκαν πιθανότατα κατά τους μεσοβυζαντινούς χρόνους, σχηματίζοντας τον κλειστό πυρνα του φρουρίου. Ο μεσαίος πύργος της εισόδου κατασκευάστηκε το 1431 από τον Τσαούς Μπέη, πρώτο διοικητή της Θεσσαλονίκης μετά της άλωσή της.
Γύρω στο 1890 το μνημείο χρησιμοποιήθηκε ως ανδρικές, γυναικείες και στρατιωτικές φυλακές. Ο εσωτερικός χώρος αναδιαμορφώθηκε και προστέθηκαν εγκαταστάσεις και εξωτερικά του κτηρίου. Το 1989 οι φυλακές μεταφέρθηκαν και το Επταπύργιο αποδόθηκε στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού.
.Αν και σημερινό μνημείο το Επταπύργιο, δύσκολα θα καταφέρει να ξεκολλήσει από πάνω του την ιστορική ταμπελίτσα της κακουχίας και της βίας που το συνοδεύει από το παρελθόν του.
Οι φυλακές του Γεντί Κουλέ έχουν σημαδευθεί από πολλά ρεμπέτικα τραγούδια, καθώς πολλοί συνθέτες τραγούδησαν για τους καημούς των φυλακισμένων.
Δραπέτης του Γεντί Κουλέ

(Τα κάστρα του Γεντί κουλέ)
Στίχοι: Γιώργος Μητσάκης
Μουσική: Γιώργος Μητσάκης
Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Γιουλάκης
ΓΕΝΤΙ ΚΟΥΛΕ – ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΗΣ

Μητσάκη-Χρυσίνη
Μπουζούκι παίζει ο Γιώργος Μητσάκης
Ηχογράφηση Σεπτέμβριος 1956
ΑΝΑΣΤΕΝΑΖΕΙ Ο ΓΕΝΤΙ ΚΟΥΛΕΣ» του Σαράντη Κοτομάτη :

Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΑΡΓΙΛΕ
Βαγγέλη Παπάζογλου . Στελλάκης Περπινιάδης (1935)
Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΑΡΓΙΛΕ (ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΚΑΣΜΕΝΟΣ)- [ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ {Β.ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ} ]-[1934]

Καρσιλαμάς που πιθανόν αναφέρεται στο γεντί κουλέ της Κωνσταντινούπολης και όχι σ αυτό της Θεσσαλονίκης.
Του τραγουδιού προηγείται ο ακόλουθος διάλογος μεταξύ Βαγγέλη Παπάζογλου και Στελλάκη Περπινιάδη:
-Γεια σου φίλε μου Στελλάκη
-Γεια και χαρά σου Βαγγέλη μου
-Τι ειν’ αυτό που κρατάς;
-Αργιλές.
-Αργιλές;
-Αμ, τι ήθελες να κρατώ, κανένα υπερωκεάνειο; -Μα αιωνίως μωρ’ αδερφέ μου Στελλάκη, όποτ’ έρθω να σε βρω, όλο με τον αργιλέ στα χέρια σε βρίσκω!
-Α, φίλε μου Βάγγο, έχεις δίκιο. Αλλά αν ήξερες κι εσύ τα ντέρτια και τα βάσανα που ‘χω, δε θα μ’ αδικούσες ποτέ! Άκου τα μωρ’ αδερφέ μου Βάγγο, να με παρηγορήσεις.

ΓΙΑΦ- ΓΙΟΥΦ
Μαρίκα Παπαγκίκα (1928)
ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ ΜΕ ΒΑΛΑΝΕ- [Μ.ΠΑΠΑΓΚΙΚΑ {ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ} ]-[1928]

Στην ετικέτα του δίσκου αναγράφεται, ίσως για πρώτη φορά η λέξη ρεμπέτικα, σε φωνογράφηση της Αμερικής. Το δίστιχο «πορτοκαλιά εφύτεψα στην φυλακή σαν μπήκα
και πορτοκάλια έφαγα κι ακόμα δεν εβγήκα» λέγεται πως βρέθηκε γραμμένο σε κελί του Μεντρεσέ.

ΟΙ ΔΥΟ ΣΕΡΕΤΕΣ
Μανώλη Χρυσαφάκη με τους Αντώνη Νταλγκά-Ζαχαρία Κασιμάτη (1933)
ΟΙ ΔΥΟ ΣΕΡΕΤΕΣ- [ ΑΝ.ΝΤΑΛΚΑΣ~ΖΑΧ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ {ΕΜ.ΧΡΥΣΑΦΑΚΗ} ]-[1932]
Το τραγούδι του Μικρασιάτη συνθέτη Μανώλη Χρυσαφάκη (φυστιξής),περιγράφει τον καυγά δυο σερέτηδων (νταήδων) στην φυλακή. Ο όρος σερέτης προέρχεται απ την τούρκικη λέξη sirret που σήμαινε κυριολεκτικά ,πρόστυχος, αλλά στην καθομιλουμένη ονόμαζαν έτσι τους προστάτες ή μπράβους των οίκων ανοχής.

ΕΠΙΑΣΑΝΕ ΤΟΝ ΜΠΑΤΗ
Γιώργου Ροβερτάκη – Αιμίλιου Σαββίδη
Γιώργος Κάβουρας (1936)
ΕΠΙΑΣΑΝΕ ΤΟΝ ΜΠΑΤΗ -[Γ.ΚΑΒΟΥΡΑΣ {Γ.ΡΟΒΕΡΤΑΚΗ &ΑΙΜΙΛΙΟΥ ΣΑΒΒΙΔΗ} ]

Οι στίχοι του τραγουδιού είναι κατά πάσα πιθανότητα προϊόν φαντασίας του Αιμίλιου Σαββίδη. Ο Μπάτης δεν ήταν σίγουρα φυλακόβιος . Είχε κάτι μικρές καταδίκες αλλά ποτέ βαριές ποινές. Η γνωστή φωτογραφία που δείχνει την σύλληψη του Μπάτη, φαίνεται μάλλον μεταγενέστερη και πιθανώς πλαστή.

ΑΝΤΙΛΑΛΟΥΝΕ ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ
Μάρκου Βαμβακάρη (1935)
ΑΝΤΙΛΑΛΟΥΝ ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ -[Μ.ΒΑΜΒΑΚΑΡΗΣ {Μ.ΒΑΜΒΑΚΑΡΗ} ]
Ζεϊμπέκικο του Μάρκου. Οι στίχοι προϋπήρχαν με την μορφή δίστιχων σε μουρμούρικα τραγούδια. Ο ρεμπέτης Τάκης Μπίνης , λέει στην βιογραφία του αναφερόμενος στο τραγούδι : »Για ν’ αντιλαλούν οι φυλακές πρέπει να είναι απέναντι η μία στην άλλη, αλλιώς δεν έχει λογική. Ούτε μεταφορικά. Δε γράφαμε εμείς τέτοια …μεταφορικά». Και συμπλήρωνε ότι κάποιοι παλιοί το έλεγαν το τραγούδι σωστά, δηλαδή «…το Μπούρτζι και το Ιτς Καλέ…» .
Ο Μάρκος σωστά για λόγους μουσικότητας άλλαξε το ν στίχο .Το Ιτς Καλέ (Ακροναυπλία) γίνεται Γεντί Κουλέ. Για τον ίδιο λόγο το Γεντί ,αναφέρεται ως ο Γεντί Κουλές.
Τα «Παραπήγματα» ήταν στρατιωτικές φυλακές στο δρόμο Βασιλίσσης Σοφίας.

Ο ΙΣΟΒΙΤΗΣ
Μάρκου Βαμβακάρη (1936)
Ο ΙΣΟΒΙΤΗΣ -[Μ.ΒΑΜΒΑΚΑΡΗΣ {Μ.ΒΑΜΒΑΚΑΡΗ} ]
Αν και ο Μάρκος δεν πήγε φυλακή, όμως έγραψε γι’ αυτή μερικά αριστουργηματικά τραγούδια. Το χασάπικο «Ισοβίτης», το 1936 . Στα 1975 το τραγούδησε σε δίσκο και ο Γιάννης Κυριαζής.
Έχει πολύ ενδιαφέρον αυτό το ρεμπέτικο, γιατί περιέχει όλα τα χαρακτηριστικά των τραγουδιών με θέμα την φυλακή που περιγράψαμε στην εισαγωγή μας.
Για όλα φταίει η ραδιουργία της γυναίκας. Η καταδίκη του είναι πλάνη ,άσχετα αν πράγματι διέπραξε τον ξυλοδαρμό ,μιας και είχε δίκιο που τον έδειρε. Ελπίζει σε έφεση ενώ γνωρίζει ότι την εποχή εκείνη το να ξυλοφορτώσεις έναν Χίτη ( Αναφορά σε γνωστούς ακροδεξιούς της ομάδας «Χ» πριν και κατά την δικτατορία του Μεταξά ,και δοσίλογους των ταγμάτων ασφαλείας επί κατοχής ) σου εξασφάλιζε το λιγότερο πολλά χρόνια φυλακής .
Να σημειώσουμε επίσης την αναφορά του Φράγγου στον Έκτορα και τον Αχιλλέα .

ΤΑ ΜΑΝΤΑΛΑ
Βασίλη Τσιτσάνη .
Πρώτη εκτέλεση με τους , Δ. Χρήστου και την Ευαγγελία Μαρκοπούλου το 1950
ΤΑ ΜΑΝΤΑΛΑ – Β.ΤΣΙΤΣΑΝΗ
Το ζεϊμπέκικο αυτό γράφτηκε την εποχή που οι διώξεις , οι φυλακίσεις και οι εξορισμοί βρίσκονταν στο αποκορύφωμα τους στην μετεμφυλιακή Ελλάδα. Αγαπήθηκε και τραγουδήθηκε πολύ απ τον κόσμο ,όπως και τα «Της Γερακίνας Γιος» και «Βαριά χτυπούν τα σήμαντρα» του ίδιου δημιουργού.

ΜΕΣ ΤΑ ΜΠΟΥΝΤΡΟΥΜΙΑ (Ένας λεβέντης ξαγρυπνά )
Μπάμπη Μπακάλη με τους Π. Γαβαλά και Μαίρη Τζάνετ, το 1955
ΕΝΑΣ ΛΕΒΕΝΤΗΣ ΞΑΓΡΥΠΝΑ- [Π.ΓΑΒΑΛΑΣ {ΜΠ.ΜΠΑΚΑΛΗ & Κ.ΒΙΡΒΟΥ} ]
Ίσως το πιο ξεκάθαρο σε στίχο τραγούδι συμπαράστασης στους πολιτικούς κρατούμενους.
«Ένας λεβέντης ξαγρυπνά
στο σκοτεινό κελί του,
μες στα μπουντρούμια τα φριχτά
τον ‘ρίξαν οι εχθροί του.»
Το μυστήριο με τον Μπάμπη Μπακάλη είναι ,ότι ενώ έγραψε τραγούδια συμπαράστασης σους φυλακισμένους κομμουνιστές όπως αυτό και το «Συρματοπλέγματα Βαριά», έγραψε και τραγούδια που τους κατηγορούσαν όπως το «Ο Ανταρτόπληκτος» .

ΝΥΧΤΩΣΕ ΧΩΡΙΣ ΦΕΓΓΑΡΙ
Σπ. Περιστέρη – Απόστολου Καλδάρα με την Στέλλα Χασκίλ (27/2/1947)
ΝΥΧΤΩΣΕ ΧΩΡΙΣ ΦΕΓΓΑΡΙ- [ ΣΤΕΛΛΑ ΧΑΣΚΗΛ {ΑΠ.ΚΑΛΔΑΡΑ} ]-[1947]
Για αυτό το τραγούδι σταθμό στην ιστορία του λαϊκού μας τραγουδιού ,θα δανειστώ τα σχόλια του συγγραφέα και ερευνητή Σάκη Παπίστα απ το βιβλιο του «ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΣΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ 1940 – 1949″
1. Τραγούδι-σταθμός στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού, που το έγραψε ο Απ. Καλδάρας σε ηλικία 21 ετών, σε συνεργασία με τον έμπειρο δημιουργό Σπύρο Περιστέρη και αποτυπώνει τις σκληρές συνθήκες της εμφύλιας αντιπαράθεσης, που εκδηλώθηκε φανερά πλέον με την εξέγερση του Δεκέμβρη του 1944, μετά την απόφαση των Άγγλων να «καθαρίσουν» το ελληνικό τοπίο από τους διαφω-νούντες με αυτούς.
2. Ο νεαρός τότε Απόστολος Καλδάρας (1923 – 1990), συγκινημένος από τις πρώτες συλλήψεις και καταδίκες αριστερών αγωνιστών, λόγω της εξέγερσης, θα καταφέρει, μετά από αυτολογοκριτικές παρεμβάσεις, να περάσει στη δισκογραφία ένα από τα ωραιότερα και πλέον αποκαλυπτικά τραγούδια της εμφυλιακής περιόδου, το «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι», που θα γίνει κι αυτό -όπως και το «Κάποια μάνα αναστενάζει» των Τσιτσάνη – Μπακάλη- σύμβολο ενότητας του ελληνικού λαού.
3. Ο Καλδάρας ανήκε στον ιδεολογικό και πολιτικό χώρο της Αριστεράς, όπως εξ’ άλλου και το μεγαλύτερο μέρος της Θεσσαλίας. Υπήρξε οπαδός και τροφοδότης του ΕΛΑΣ από τον καιρό που το Γενικό Στρατηγείο του είχε εγκατασταθεί στα Τρίκαλα.
4. Το τραγούδι χρησιμοποιεί τον κώδικα σκοταδιού – φωτός για να απεικονίσει παραστατικά τη νέα τυραννία που επικράτησε στη χώρα, αμέσως μετά τη γερμανική Κατοχή και την ανελευθερία που ακολούθησε και οφείλεται στην αγγλοαμερικανική επέμβαση και που τελικά μας οδήγησε για τα καλά στον ολέθριο Εμφύλιο Πόλεμο.
5. Η τότε κυβέρνηση -μέσω της επιτροπής λογοκρισίας- απαγόρευσε το τραγούδι γιατί μιλούσε για τα βάσανα του φυλακισμένου.
6. Ο Απόστολος Καλδάρας, σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, αφηγείται σχετικά με το τραγούδι: «Ήταν λίγο μετά τη γερμανική κατοχή. Τότε που οι διώξεις, οι εκτελέσεις, οι εκτοπίσεις των αριστερών ήταν καθημερινό φαινόμενο. Ήμουν τότε στη Θεσσαλονίκη, κι ένα σούρουπο βλέπω στα κάστρα του Γεντί Κουλέ μερικές σιλουέτες κρατουμένων. Αυτό ήταν! Έτσι γράφτηκε το «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι».
7. Κατά μια δική μου πληροφορία, που έχω στο προσωπικό μου αρχείο εδώ και πολλά χρόνια, ο Καλδάρας, έγραψε το τραγούδι για τον Θεσσαλονικιό φίλο του οργανοπαίκτη ρεμπέτη Χρήστο Μίγκο, που την εποχή εκείνη ήταν κρατούμενος στις Νέες Φυλακές της οδού Κασσάνδρου της Θεσσαλονίκης.
8. Τέλος, σε συνέντευξη του ίδιου του δημιουργού προς τον Παναγιώτη Κουνάδη, το φθινόπωρο του 1989, αναφέρονται όλες οι λεπτομέρειες σχετικά με την ιδέα της δημιουργίας του τραγουδιού. Λέει λοιπόν ο Καλδάρας: «Αυτό το τραγούδι το ‘χα εμπνευστεί από μια μικρή ιστοριούλα. Τότε ήμουν στη Θεσσαλονίκη, με την πρώτη κυβέρνηση του Οκτώβρη του 1944. Μετά το Δεκέμβρη αρχίσαν οι πρώτες συλλήψεις των αριστερών, των κομμουνιστών, που τους πιάναν και τους κλείναν στο Γεντί Κουλέ. Εγώ τότε είχα ένα φίλο με τον οποίο συνεργαζόμαστε, στα διάφορα κουτούκια εκεί πέρα, ονόματι -καλή του ώρα κι αυτός πέθανε, Θεός σχωρέστον- τον Μίγκο. Τον Χρήστο τον Μίγκο. Αυτός καθόταν στην Ακρόπολη επάνω, κάτω από το Επταπύργιο -το Γεντί Κουλέ. Και μ’ έπαιρνε ταχτικά να πάμε να πιούμε κανένα ουζάκι στη γριά, έτσι την έλεγε τη μάνα του. Πίναμε τα ουζάκια, τα λέγαμε. Διάφορα πράγματα για τη δουλειά από δω, από ‘κει. Λοιπόν μια φορά έφυγα, θυμάμαι ήταν σούρουπο κι εκεί που φεύγαμε το βλέπω -δεν ξέρω έτσι κι άλλες φορές το ‘βλεπα. Εκείνη τη φορά μου ‘κανε εντύπωση πως ήταν σούρουπο, η βραδιά διαφορετική, ποιος ξέρει και βλέπω τη σιλουέτα του Επταπυργίου, των τειχών εκεί πέρα που ήταν οι φυλακές και μου ‘κανε εντύπωση. Κοίτα, τώρα λέω, εκεί μέσα πίσω απ’ τα τείχη αυτά είναι οι φυλακές. Και ‘κει μαζεύουν αυτούς τους ανθρώπους και τους κλείνουν φυλακή. Κι έτσι αυτή η εικόνα μου ‘δωσε την έμπνευση να γράψω το τραγούδι αυτό. Το ‘γραψα τότε στις αρχές του ’45. Μετά τα Δεκεμβριανά, τότε που πιάναν τους αριστερούς θυμάμαι». Σε ερώτηση του Π. Κουνάδη, αν το τραγούδι αυτό ήταν αφιερωμένο σε συγκεκριμένο πρόσωπο, ο Απ. Καλδάρας απάντησε: «Όχι γενικά. Πλην όμως είχε διαδοθεί. Εγώ το ‘πα σ’ ένα-δυό πρόσωπα για ποιο λόγο έγραψα το τραγούδι, αυτοί το ‘παν σ’ άλλους και ούτω καθεξής. Έτσι έκατσα κι έγραψα το τραγούδι αυτό. Αλλά δεν το είχα γράψει όπως είναι στο δίσκο. Ήταν:
Νύχτωσε και στο Γεντί το σκοτάδι είναι βαθύ,
Κι όμως ένα παλληκάρι δεν μπορεί να κοιμηθεί.
Άραγε τι περιμένει όλη νύχτα ως το πρωΐ
Στο στενό το παραθύρι, που φωτίζει το κελλί.
Όχι «Που φωτίζει με κερί». Αυτό δεν λέει τίποτα. Αλλά αναγκάστηκα για τη λογοκρισία να το βάλω έτσι. Ο τρίτος στίχος είναι:
Πόρτα ανοίγει, πόρτα κλείνει, μα διπλό είναι το κλειδί,
Τι έχει κάνει και το ‘ρίξαν το παιδί στη φυλακή.
Και μετά τ’ άλλαξα τελείως, διότι το ‘χε κόψει η λογοκρισία και το ‘βαλα έτσι όπως είναι σήμερα. Και έγινε επιτυχία πάλι και μ’ αυτά τα λόγια».

http://mynima-hellas.com/

ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΣΙΤΣΑΝΗ

2011-12-28T09:43:00.000+02:00

Το πρώτο μουσείο για Έλληνα δημιουργό στη χώρα μας σε λίγους μήνες θα είναι πραγματικότητα χάρη στις πρωτοβουλίες της δημοτικής αρχής και προσωπικά του δημάρχου Τρικκαίων Μιχάλη Ταμήλου , σε συνεργασία με την οικογένεια Τσιτσάνη και τη βοήθεια σπουδαίων ερευνητών που βοήθησαν στην συγκέντρωση και την καταγραφή των στοιχείων και ντοκουμέντων για τη ζωή και το έργο του μεγάλου δημιουργού.

Σκοπός του «ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΑΣ – ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΣΙΤΣΑΝΗ» είναι η ψηφιακή καταγραφή, τεκμηρίωση και προβολή σημαντικών στοιχείων και τεκμηρίων από τη ζωή και το έργο του Βασίλη Τσιτσάνη, με βασικό στόχο την παρουσίαση και ανάδειξή του στο κοινό. Κι αυτό γιατί το έργο του Βασίλη Τσιτσάνη δεσπόζει στη ζωή του Ελληνικού λαού για περισσότερο από 60 χρόνια, αντλώντας τη δύναμή του από τη ζωή του λαού, από τούς καθημερινούς του αγώνες για δικαιοσύνη, από τις πίκρες του και τούς πόνους του, από την αγάπη, από ότι όμορφο και αληθινό έχει αυτός ο τόπος.
Τα εκατοντάδες τραγούδια του Τσιτσάνη, σπάνια σε ομορφιά και αυθεντικότητα, εκφράζουν το λαό, αποτελούν πηγή δύναμης, ελπίδας, παρηγοριάς, συμπαράστασης, αγάπης και τρυφερότητας, για όλες τις πτυχές της νεότερης ελληνικής ιστορίας και φυσιογνωμίας του ελληνικού λαού. Χάρις σ αυτό το έργο, ο Βασίλης Τσιτσάνης έγινε μία ξεχωριστή φυσιογνωμία του σύγχρονου Ελληνικού λαϊκού πολιτισμού. Στο πρόσωπό του, το λαϊκό τραγούδι βρήκε τον πιο χαρακτηριστικό του εκπρόσωπο, πού με ολοκληρωτική αφοσίωση, με σπάνιο αίσθημα ευθύνης και σε αρμονική σύνδεση με το λαό, κατάφερε να τον εκφράσει για μία ολόκληρη περίοδο ζωής.
Γιατί ο Τσιτσάνης διέθετε μία σπάνια δύναμη, πού την αντλούσε από την πίστη στο έργο του. Ο Βασίλης Τσιτσάνης στήριξε το έργο του μορφικά, στη μεγάλη μουσική παράδοση αυτού του τόπου. Το Δημοτικό τραγούδι,η Βυζαντινή μουσική και το νεότερο λαϊκό τραγούδι τής πόλης αποτέλεσαν τη στερεή βάση των τραγουδιών του. Κατάφερε να αφομοιώσει αυτήν την παράδοση και να δημιουργήσει σπάνιες μελωδίες, πού στηρίχθηκαν πάνω στους χαρακτηριστικότερους ρυθμούς τής πατρίδας μας.
Το έργο του Τσιτσάνη έφτασε στον κόσμο με τη συνεργασία διακεκριμένων λαϊκών τραγουδιστών. Ο Στράτος Παγιουμτζής, ο Στελάκης Περπινιάδης, ή Σωτηρία Μπέλου, ή Μαρίκα Νίνου, ο Στέλιος Καζαντζίδης, ή Καίτη Γκρέϋ, η Χασκίλ, η Γεωργακοπούλου και άλλοι στάθηκαν άξιοι συνεργάτες του. Ο Τσιτσάνης είχε την τύχη να δει το έργο του δικαιωμένο και αναγνωρισμένο από το λαό και το χρόνο, τούς μόνους αλάνθαστους κριτές.
Για όλους αυτούς τους παραπάνω λόγους, καθίσταται σήμερα επιτακτική η ανάγκη διάσωσης και προβολής του έργου του μεγάλου δημιουργού Βασίλη Τσιτσάνη, με τρόπους που χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες πληροφόρησης και έτσι το έργο του θα καταστεί για άλλη μία φορά επίκαιρο και δυναμικό μέσα στο περιβάλλον της σύγχρονης πραγματικότητας.

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής

Στέλιος Καραγιώργος http://www.tsitsanis.gr/

merry christmas....

2011-12-23T14:01:00.000+02:00

Μπετόβεν - Τσιτσάνης: ομοιότητες και διαφορές στη ζωή και το έργο τους (6α από 6)

2011-12-21T09:34:00.000+02:00

Τορόντο

Τσιτσάνης.-5.

Ο Βασίλης Τσιτσάνης δεν μας έδωσε ένα συμφωνικό έργο, αποτέλεσμα της έλλειψης κατοχής των θεωρητικών και τεχνικών γνώσεων των δομών συγκρότησης των συμφωνικών μορφών ή γενικότερης μουσικής παιδείας. Μας πρόσφερε όμως ένα εμπνευσμένο έργο, ένα λαϊκό τραγούδι ντυμένο με τα επαναστατικά μουσικά εκφραστικά στοιχεία πού έλειπαν στην προ Τσιτσάνη εποχή και που πάνω του επένδυσαν με τα λαϊκά και άρα εθνικά μουσικά χρώματα το τεράστιο έργο τους ο Μάνος Χατζηδάκης, ο Μίκης Θεοδωράκης και τόσοι άλλοι νεότεροι Έλληνες συνθέτες. Ο Τσιτσάνης ξεκαθάρισε γλωσσικά το ελληνικό τραγούδι από την λεκτικά περιορισμένη αλλά και κακόφωνη περιθωριακή αργκό και έκανε το κακόφημο ρεμπέτικο τραγούδι λαϊκό, καθημερινό βίωμα όλων των στρωμάτων της ελληνικής κοινωνίας. Με μοναδικές μελωδίες και αρμονική συγκρότηση άνοιξε καινούργιους δρόμους μουσικής έκφρασης . Πλούτισε τη θεματολογία από τις προσωπικές συναισθηματικές σχέσεις, τη χαρά του έρωτα, την απόλαυση της ζωής, τον πόνο του χωρισμού, περνά με μοναδικό τρόπο στην κοινωνική αδικία, την ανισότητα και την καταπίεση στον όλεθρο του πολέμου και του εμφύλιου σπαραγμού.
Όπως ο ίδιος λέει “Τίποτα δεν αγνόησα στα τραγούδια μου διότι και αυτό το θεωρούσα χρέος. Έγραψα για την Ελλάδα, για τη φτώχεια, για τη γυναίκα, για την εργατιά, για τον πόνο, για την αδικία, για το χαμό, για τη φυγή, για τη λευτεριά, για τον πόθο, για το ανικανοποίητο”. Το έργο του Τσιτσάνη είναι εμπνευσμένο και ανυπέρβλητο. Αν και το μπουζούκι δεν είναι ένα όργανο για σύνθεση, αυτό δεν τον εμπόδισε τα συλλάβει τις μεγάλες του μουσικές εμπνεύσεις και να τις μετουσιώσει σε υπέροχα λαϊκά τραγούδια που αγαπήθηκαν και τραγουδήθηκαν από όλα τα κοινωνικά στρώματα.
Το μεγαλείο της μουσικής του Τσιτσάνη ανέδειξε από τον ελληνικό λαϊκό κοσμο σε συμφωνική φόρμα ο Σταύρος Ξαρχάκος στα μέσα της δεκαετίας το ’90 με το συμφωνικό του έργο «Τσιτσάνη Διάλογοι» βασισμένο στα λαϊκά τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη της πρώιμης εποχής του. Καθώς ο Τσιτσάνης λέει, “Δυο δρόμοι τη χωρίζουνε την κοινωνία ετούτη και φέρνουν μαύρη συμφορά, η φτώχεια και τα πλούτη” με τη δύναμη της εξουσίας που αυτά συνοδεύονται. Για την σύγκλειση αυτών των κοινωνικών διαφορών και αδικιών αλλά και την κοινωνική συμφιλίωση αγωνίστηκαν και οι δύο τους, Μπετόβεν και Τσιτσάνης, ο καθένας με τον δικό του τρόπο και με μόνο όπλο τις μουσικές τους δημιουργίες και με βόλια τις νότες του πενταγράμμου.
Σημείωση: (Το τελευταίο μέρος κάπως μεγάλωσε πέρα από τις προδιαγραφές του Βήματος και θεωρήσαμε σωστό να το δώσουμε σε δύο μέρη).

Γιώργος Παπαχρίστος

2011-12-09T12:30:00.000+02:00

Ιστορική και αισθητική διαμόρφωση του ρεμπέτικου τραγουδιού
1961 Συγγραφέας: ΝΤΙΝΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ Θεσσαλονίκη
στον αγέραστο Βασίλη Τσιτσάνη
και στην αξέχαστη Μαρίκα Νίνου

Υπάρχει πάντα μέσα μας μια παράξενη περιέργεια για το ρεμπέτικο. Είτε γοητευόμαστε από τη μουσική του, είτε μάς βάζει σε σκέψεις η βαριά μελαγχολία του, κατά βάθος αναρωτιόμαστε τι έχει αυτό το τραγούδι και μας τραβά, πού βρίσκει τη δύναμη να εκμηδενίζει κάθε επιφύλαξη. Αν ρωτήσουμε ένα απλό άνθρωπο, θα μας πει: «Τα ρεμπέτικα είναι τραγούδια τού λαού. Είναι βγαλμένα μέσα από τη ζωή και γι αυτό μιλούν στην καρδιά.» Η απάντηση αυτή, παρά την απλοϊκότητα της, τοποθετεί σωστά τα πράγματα. Είναι τραγούδια τού λαού, αυθεντικά και πηγαία. Ας δούμε, λοιπόν, ποιες είναι οι καταβολές τους και από τι στάδια πέρασαν ώσπου να φτάσουν στη σημερινή τους μορφή.
Με το πάρσιμο της Πόλης από τούς Τούρκους, ο ελληνισμός έπαψε πια να παίζει πρωτεύοντα ρόλο στη Μικρά Ασία και τα Βαλκάνια. Η επίδρασή του στα μεγάλα κέντρα ελαττώθηκε. Ένα χαρμάνι από φυλές - Τούρκοι, Αρμένηδες, Εβραίοι, Σλάβοι, Αλβανοί και, φυσικά, Ελληνες - δάνεισε και δανείστηκε, πήρε κι έδωσε, έχασε και κέρδισε το αίμα του, τη λαλιά του, τις παραδόσεις του, και φυσικά, και τα τραγούδια του.
Έτσι, με τον καιρό, δημιουργήθηκε ένα ανατολίτικο τραγούδι, μίγμα από βυζαντινά, ρωμαίικα, τούρκικα και αράπικα μοτίβα. Το τραγουδούσαν κυρίως άνθρωποι τού λαού, οι φτωχοί και οι αγράμματοι, oι άνεργοι και οι ρεμπέτηδες, και δεν είναι παράξενο πού με τον καιρό ονομάστηκε ρεμπέτικο - με κάποια μεγαλοαστική περιφρόνηση στην ονομασία.
Εν τω μεταξύ, στα ελληνικά χωριά εξακολουθούσε να ζει ανόθευτη η χιλιόχρονη παράδοση, πού άρχιζε από τα ακριτικά και συνεχίζονταν με τα κλέφτικα. Εκεί τα λαϊκά μας τραγούδια είχαν φτάσει σε μια σπάνια τελειότητα και ομορφιά, σε μιαν αξεπέραστη ποιητική καθαρότητα, ενώ παράλληλα άρχιζε να διαφαίνεται κάποια εξάντληση.
Όταν όμως η Ελλάδα έγινε ανεξάρτητο κράτος και η διαμόρφωση της ζωής μετατοπίστηκε απ' το χωριό στις πόλεις, τα τραγούδια τού βουνού και τού κάμπου άρχισαν να σβήνουν. Οι πόλεις με τα νέα προβλήματα τους, με το διαφορετικό ρυθμό τους, ήθελαν τώρα ένα νέο τραγούδι, που, να εκφράζει τις νέες συνθήκες ζωής, ένα τραγούδι εξίσου λαϊκό σαν το παλιό.
Έτσι, υπήρξε μια εποχή, από τον Όθωνα ως τη μικρασιατική καταστροφή, πού πολλών λογιών τραγούδια δοκιμάστηκαν, μα κανένα δεν κέρδισε την καρδιά τού λαού. Και πρώτα-πρώτα, η ηπειρωτική `Ελλάδα γνώρισε καλύτερα τα νησιά, με τούς πεταχτούς και πρόσχαρους ρυθμούς τους, πού συνοδεύουν το τράβηγμα των κουπιών και τις άλλες δουλειές των ναυτικών.
Από λιμάνι σε λιμάνι τα νησιώτικα διαδόθηκαν πιο πλατιά, ζυμώθηκαν με τα τραγούδια τού λιμανιού. Το λιμάνι έχει άλλο ρυθμό, άλλο χρώμα: καράβια έρχονται και φεύγουν εμπόριο και νοσταλγία. Το βράδυ οι ναυτικοί μαζεύονται στις ταβέρνες και τα πίνουν. Μες στους καπνούς και τα πιοτά, βγαίνουν επάνω όλα τα μεράκια, οι τόνοι γίνονται πιο δραματικοί, σμίγει το κέφι με το παράπονο. Το τραγούδια της ταβέρνας είναι θλιβερά, μ' ένα κατακάθι πίκρας, πού κανένα πιοτό δεν τη γλυκαίνει.
Ένας αγιάτρευτος καημός ζητάει την ευδαιμονία και τη λήθη - πού συχνά την προσφέρει μόνο το χασίς. Γι αυτό και τα χασικλίδικα είναι βαριά, νωθρά και χαυνωμένα. Μα και η αγορά έχει το δικό της χρώμα: πουληταδες πού συνθέτουν αυτοσχέδια δίστιχα για να διαφημίσουν την πραμάτεια τους, μάγκες που κάθονται στις γωνιές περιμένοντας για δουλειά ή χαζεύοντας, χωριάτες πού έρχονται απ' τα βουνά και φέρνουν τα νέα τραγούδια των κλεφτολήσταρχων.
Αυτοί οι παράξενοι ληστές συγκινούν κρυφά το λαό: σκοτώνουν πλούσιους και με το λεφτά τους παντρεύουν φτωχούς. Τούς βγάζουν διαρκώς τραγούδια και κυκλοφορούν φυλλάδες με τα κατορθώματα τους. Κι όταν τούς πιάσουν και τούς φυλακίσουν, τα τραγούδια τους θα ξεφύγουν τα σίδερα, θα μαθευτούν σ' όλη τη χώρα. Αυτά τα τραγούδια της φυλακής, με το σπαραγμό τους για τη σκληρή μοίρα, με το παράπονο μιας λεύτερης φύσης πού σκλαβώνεται, δεν αφήνουν κανέναν ασυγκίνητο. Μοναχά τα καλά σπίτια θα επιμένουν ακόμα να τραγουδούν το Γελεκάκι και τη Μυγδαλιά, κλείνοντας επίμονα τα αυτιά τους σε ότι δεν είναι καντάδα και όπερα. Είναι μια παρδαλή εποχή πού όλα, από το μόρτικο έως το παριζιάνικο, πρέπει να δοκιμαστούν.
Και ξαφνικά, ύστερα από το βαθμιαίο μεγάλωμα της Ελλάδας με την προσάρτηση των Εφτανήσων, της Θεσσαλίας, της Ηπείρου, των νησιών τού Αιγαίου, της Κρήτης, της Μακεδονίας και της Θράκης, ήρθε η τρομερή καταστροφή τού '22. Τότε πλημμύρισε η Ελλάδα πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο, τον Καύκασο, την Καππαδοκία, την Ανατολική Θράκη, το Μοναστήρι και άλλες πανάρχαιες εστίες τού ρημαγμένου ελληνισμού. Κι όλοι αυτοί, γυμνοί, νηστικοί, με την απόγνωση τού ξεριζωμού τους, ήρθαν κουβαλώντας μαζί τους την πίστη τους μονάχα και το τραγούδια τους.
Είχε σημάνει η ώρα τού ρεμπέτικου, η ώρα τού πιο συμπυκνωμένου ελληνικού τραγουδιού. Μέσα απ αυτό το χαρμάνι των ξεριζωμένων ανθρώπων, μέσα απ αυτά τα θύματα της μεγάλης ιδέας και της θανάσιμης μικροπολιτικής της παλιάς Ελλάδας, ξεπήδησε το ποτάμι τού ρεμπέτικου και στο διάβα του δέχτηκε όλα το μικρά ρυάκια πού αναφέραμε παραπάνω: το τραγούδια τού νησιού, τού λιμανιού, της ταβέρνας, της φυλακής κτλ. Αντίθετα, τα τοπικά τραγούδια (ιδίως τα κρητικά και τα ποντιακά), παρόλο πού διέσωζαν πιο ανόθευτους τούς αρχαίους ρυθμούς - ίσως γιατί τούς έλειπε η μουσική δυναμικότητα - δεν μπόρεσαν να συγκινήσουν τα πλατύτερα στρώματα κ εξακολούθησαν να φυτοζωούν μέσα στα στενά τοπικά τους πλαίσια.
Η προσφυγιά, λοιπόν, είναι πού επέβαλε το ρεμπέτικο. Από δω και πέρα δεν χρειάζονταν παρά μια εσωτερική κάθαρση: έπρεπε να φύγουν τα ξένα στοιχεία να προσαρμοστεί το περιεχόμενο σε θέματα πιο λαϊκά να λείψουν οι χυδαίες ροπές και να συγχωνευτούν οι ετερόκλιτες φωνές, έτσι πού το ρεμπέτικο ν' απλωθεί ευρύτερα. Το λαμπικάρισμα αυτό το πέτυχε, σχεδόν μόνος του, ο λαϊκός συνθέτης και μάγος τού μπουζουκιού Βασίλης Τσιτσάνης, αληθινή ιδιοφυΐα στο είδος του.
Ο Τσιτσάνης βρήκε ένα τραγούδι χασικλίδικο, μόρτικο, περιφρονημένο το βρήκε στο στόμα των φυλακισμένων και των κακούργων, στα τσογλάνια της αγοράς και τού λιμανιού - και το καθάρισε από κάθε πρόστυχο και χαμηλό, πέταξε την αργκό και τούς ιδιωματισμούς, έκοψε τα πολλά στριφογυρίσματα και τα τούρκικα μοτίβα, πλούτισε τα θέματα του με κοινωνικά στοιχεία και το 'κανε ν' αγκαλιάσει τα μεράκια και τα ντέρτια της ελληνικής ψυχής.
Τραγούδησε τούς καημούς της φτωχογειτονιάς, τού σπιτιού, της φάμπρικας, της εργατιάς, τού πονεμένου έρωτα, της ταβέρνας, με στίχους και μοτίβα, πού τούς έδωσε μια λεπτή ευγένεια και μια μελαγχολική διάθεση. Σήμερα το τραγούδι τού Τσιτσανη συγκινεί εξ ίσου πόλεις και χωριά, εργάτες και μορφωμένους, μικρούς και μεγάλους. Ύστερα, βέβαια, ήρθαν κι άλλοι και βάδισαν στα δρόμο εκείνου, με λιγότερη ή περισσότερη επιτυχία. Ο Τσιτσάνης όμως θα μείνει ο φωτεινός κι αξεπέραστος δημιουργός της Συννεφιασμένης Κυριακής, πού με την τέχνη του έκανε το ρεμπέτικο πιο ελληνικό και πιο ανθρώπινο.
Ύστερα απ αύτη τη σύντομη ανασκόπηση, θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τα ρεμπέτικα σαν συνέχεια των δημοτικών, αφού και 'κείνα κι αυτά από το λαό βγήκαν και τη λαϊκή ψυχή εκφράζουν. (Το ότι γνωρίζουμε τούς σύνθετες των ρεμπέτικων, δεν έχει καμία σημασία: είναι τόσο πολύ λαϊκοί άνθρωποι και το τραγούδι τους εκφράζει τόσο πολύ το λαϊκό αίσθημα, πού το όνομα τους παύει να αντιπροσωπεύει ατομικές καταστάσεις.) Αξίζει, λοιπόν, να εξετάσουμε, έστω και σύντομα, τις ομοιότητες και τις διαφορές τους.
Εκείνο πού κάνει μεγάλη εντύπωση, ευθύς εξ αρχής, είναι o ελληνικός χαρακτήρας τού ρεμπέτικου τραγουδιού, πού τα φέρνει πιο κοντά στα δημοτικά και το απομακρύνει από τα ανατολίτικα. Τα ανατολίτικα είναι αισθησιακά μες στα γυρίσματα τους μας ξυπνούν βίαια πάθη και ορμές με τον αισθησιασμό τους, τα πιο βαθιά μας ένστικτα ζητούν να ξεσπάσουν ξεφρενιασμένα, ο ρυθμός τους φέρνει στη λαγνεία. Αντίθετα, τα ρεμπέτικα είναι αισθηματικά.
Όταν τα ακούμε, μια μελαγχολική διάθεση μας κυριεύει, σχεδόν μας έρχεται να κλάψουμε - γιατί είναι ζυμωμένα με το βαθύτερο καημό πού μας τυραννάει, με το μεράκι πού μας τρώει, απλώνουν στα μάτια μας τα πιο ρημαγμένα τοπία της ψυχής μας. Επιτελούν, με τον τρόπο τους, μια κάθαρση, μάς λυτρώνουν ψυχικά, καθώς δίνουν διέξοδο στα πιο κρυφά μας παράπονα. Το ίδιο και τα δημοτικά, αν εξαιρέσουμε τα ακριτικά και τα κλέφτικα, είναι παραπονιάρικα και λυπητερά, γιατί εμείς οι Έλληνες είμαστε συναισθηματικός λαός, με μια αγιάτρευτη καρδιά και μ' ένα χρόνιο μεράκι, πού σπάνια γίνεται κέφι. Δε μοιάζει όμως μόνο η ατμόσφαιρα άλλα και η μυθολογία τους. Το παλικάρι πού σε λίγο θα πεθάνει, η μάνα πού παρακαλάει το Χάρο.
Ο Χάρος πού δεν ακούει παρακάλια και, γενικά, ο Θάνατος είναι θέματα κοινά κ εδώ κι εκεί. Θα 'λεγε κανείς πώς τα τραγούδια μας είναι σχεδόν μοιρολόγια, μέσα από τα οποία ξεπηδάει πιο παθιασμένη η λαχτάρα της ζωής. Καμιά μεταφυσική προέκταση, καμιά χριστιανική πίστη, καμιά ελπίδα, ένας ζωικός και σχεδόν μοιρολατρικός παγανισμός κυριαρχεί στα τραγούδια μας, από τον Όμηρο έως τον Τσιτσανη: ακόμα και η επίκληση «Θεέ μου» είναι μονάχα αναστεναγμός, χωρίς θρησκευτικό νόημα.
Αλλά και η στιχουργία των δύο τραγουδιών είναι κοινή. O ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος, ο κατ' εξοχήν νεοελληνικός στίχος, κυριαρχεί παντού αβίαστα και φυσικά. Στα πιο πολλά δημοτικά τον συναντούμε άλλοτε ανομοιοκατάληκτο και άλλοτε με ρύμες, πού σχηματίζουν δίστιχα. Στα ρεμπέτικα τα δίστιχα είναι πάντοτε ο κανόνας, μόνο πού σπάνουν στη μέση και γίνονται τετράστιχα, πάντοτε ομοιοκατάληκτα - η ομοιοκαταληξία κυριάρχησε πλέον στη λαϊκή αίσθηση - και πάντοτε τρία, συχνά με επωδό.
Οι πιο πολλές στιχουργικές μορφές των ρεμπέτικων ξεκινούν σχεδόν πάντα από το δεκαπεντασύλλαβο. Αυτές είναι μερικές από τις ομοιότητες ανάμεσα στα δημοτικά και τα ρεμπέτικα. Αλλά και οι διαφορές υπογραμμίζουν, κατά κάποιο τρόπο, την ενότητα τους. Οι διαφορές αυτές υπάρχουν κυρίως στην τεχνική και κοινωνική ύφή των τραγουδιών μας. Το ρεμπέτικο, μορφικά, είναι άπλαστο ακόμα. Η τεχνική του είναι ατελής και σχεδόν πρωτόγονη: τώρα μόλις, δηλαδή εδώ και τριάντα χρόνια, άρχισε να πλάθεται και να διαμορφώνεται.
Οι ρύμες είναι αδέξιες και συχνά κακές τα λόγια κοινότυπα και συχνά παραγεμισμένα, οι στίχοι σπάνια έχουν πυκνότητα κι ακόμη σπανιότερα εκφράζουν το αίσθημα ποιητικά. θα ήταν ανόητο να ψάχνουμε να βρούμε στα ρεμπέτικα την ομορφιά και την τελειότητα πού απέκτησαν τα δημοτικά κατά τη διάρκεια της χιλιόχρονης επεξεργασίας τους. Επομένως, η διαφορά αυτή είναι μονάχα διαφορά ηλικίας κι αυτός είναι ο λόγος πού το ρεμπέτικο φαίνεται τόσο άπλαστο και φτωχό, καθώς μάλιστα τα πράγματα το έφεραν να διαδεχτεί ένα τόσο ώριμο δημιούργημα, όπως είναι τα δημοτικά μας τραγούδια. Η άλλη διαφορά είναι κοινωνική, αντανακλά τις διαφορές των καιρών.
Τα δημοτικά τραγούδια έχουν την άπλα τού ελληνικού ουρανού, τον καθαρό αέρα των υψηλών βουνών, τη λεβεντιά των παλιών ανθρώπων. Τα ρεμπέτικα έχουν τον κλειστό, συννεφιασμένο ουρανό των πόλεων, την αποπνιχτική ατμόσφαιρα των υπογείων και των εργοστασίων, τη μιζέρια και τη σκεβρωμένη ψυχή τού σημερινού ανθρώπου. Άλλαξαν πια οι εποχές, οι συνήθειες, τα μέσα. Οι βλάχοι και οι βλαχοπούλες έχουν, βέβαια, γραφικότητα, ανήκουν όμως μια για πάντα στα παρελθόν. Τον καθαρό ουρανό τον διαδέχτηκαν τώρα οι καπνοί απ' τις φάμπρικες την ξενοιασιά τού μικρού τσομπάνη την αντικατέστησε το μαράζι τού άνεργου ύστερα από τόσους πολέμους και πείνες, τα παλικάρια δεν είναι όπως άλλοτε ροδοκόκκινα, ούτε έχουν να νοιαστούν μονάχα για τα μάτια της γειτονοπούλας τους.
Ήταν επόμενο, λοιπόν, και το ρεμπέτικο τραγούδι, πού γεννήθηκε κάτω απ' αυτές τις συνθήκες, να ζωγραφίζει τη μιζέρια και τη βρωμιά των μεγαλουπόλεων, τις απανωτές συμφορές αυτού τού τόπου, ακόμα και το χαλάρωμα της ηθικής συνείδησης στις μέρες μας.
Κάτω όμως από τα σοβαντίσματα της κάθε εποχής, θα δούμε το λαό μας πάντα ίδιο, με την ίδια πίστη και την ίδια καρδιά, με το ίδιο φιλότιμο και το ίδιο μεράκι, με τα ίδια τραγούδια και τούς ίδιους ρυθμούς. Κι όσο ο λαός θα εξακολουθεί να 'ναι ανήσυχος και δυστυχισμένος, ανήσυχα θα 'ναι και παθητικά τα τραγούδια του.

http://www.tsitsanis.gr/

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ - Ντοκιμαντέρ ΕΡΤ

2011-12-06T09:56:00.002+02:00

http://www.ert-archives.gr/

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΕΙΚΟΝΑ

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ

ΠΑΤΗΣΤΕ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

Το επεισόδιο αυτό παρουσιάζει αποσπάσματα από παλαιότερα ντοκιμαντέρ και συνεντεύξεις από τη ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΙ, τον ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΚΑΛΔΑΡΑ, τον ΓΙΑΝΝΗ ΚΥΡΙΑΖΗ και τον ΧΡΙΣΤΟ ΜΙΓΚΟ, όλοι σημαντικές μορφές του ρεμπέτικου τραγουδιού. Περιλαμβάνονται αποσπάσματα από παλαιότερα ντοκιμαντέρ, όλα κινηματογραφημένα μέσα στη δεκαετία του 70, του σκηνοθέτη ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΥΠΙΔΗ, όπου οι τέσσερις μουσικοί μιλούν για τη ζωή τους, την ενασχόληση με το τραγούδι και τη μουσική. Οι ρεμπέτες αναφέρουν περιστατικά της ζωής τους και αναμνήσεις από τα πρώτα τους βήματα, όπως ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΥΡΑΖΗΣ που αναφέρεται στα χρόνια της κατοχής ή η ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΙ που περιγράφει την φτώχεια στη Θεσσαλονίκη και το πως αποφάσισε να ασχοληθεί με το χορό και μετά το τραγούδι. Περιλαμβάνονται επίσης πλάνα με τους ίδιους τους καλλιτέχνες να ερμηνεύουν γνωστά αλλά και αγαπημένα τους τραγούδια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πρώτο μέρος που αναφέρεται στη ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΙ, γυρισμένο το 1976, όπου η ίδια σε ηλικία περίπου ογδόντα χρονών χορεύει ζεϊμπέκικο, ενώ τη συνοδεύουν οι μουσικοί του κέντρου στο οποίο εμφανίζεται.
http://www.ert-archives.gr/

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΛΥΒΟΠΟΥΛΟΣ

2011-12-06T09:55:00.000+02:00

Ο ιδανικός ερμηνευτής τού Γιουβάν Τσαούς.
Από τον Πάνο Σαββόπουλο.

Ο Αντώνης Καλυβόπουλος μπήκε ξαφνικά, και από το ...πουθενά στη δισκογραφία το 1936 και πολύ σύντομα, πάλι ξαφνικά, βγήκε. Κι όμως, αυτό το λίγο έφτασε για ν' αφήσει το σημάδι του!
Και το σημάδι αυτό το αναγνωρίζουν ακόμα και σήμερα όσοι ακούνε τα 6, και μοναδικά, τραγούδια που δισκογράφησε, όλα συνθέσεις του Ιωάννη Εϊτζιρίδη, γνωστότερου ως Γιουβάν Τσαούς. Σημειωτέον ότι δεν ήταν τραγουδιστής στο επάγγελμα, αλλά μηχανολόγος, και γι' αυτό είπα ότι μπήκε στη δισκογραφία από το ...πουθενά. Τον αποκάλεσα δε, στον τίτλο, «ιδανικό ερμηνευτή» των τραγουδιών τού Γιουβάν Τσαούς για διάφορους λόγους: Ο Γιουβάν Τσαούς ήταν ένας εντελώς ξεχωριστός δημιουργός, με δισκογραφημένα μόνο 12 ασύγκριτα τραγούδια του, τα οποία δεν έμοιαζαν με τίποτε γνωστό ώς τότε, σαν να λέμε ότι ήρθαν κι αυτά από το ...πουθενά. (Ο Γιουβάν Τσαούς ήταν δηλαδή κάτι σαν τον ...Χιερόνιμους Μπος -της ζωγραφικής- στο ρεμπέτικο). Επιπρόσθετα, ο Γιουβάν Τσαούς, όπως και ο Καλυβόπουλος, δεν είχε ως επάγγελμα τη μουσική. Τα υπόλοιπα 6, από τα 12, τραγούδια του τα δισκογράφησε με τη φωνή του υπερεπαγγελματία Στελλάκη Περπινιάδη.
Ο Στελλάκης, ως γνωστόν, τραγουδούσε τον ...άμμο της θάλασσας, όπως ρεμπέτικα, μικρασιάτικα, αστικά λαϊκά, μανέδες, δημοτικά... Η ερμηνεία του, λοιπόν, στα 6 τραγούδια του Γιουβάν Τσαούς ήταν ακόμα μία απόδειξη των τεράστιων φωνητικών και εκφραστικών του δυνατοτήτων, αλλά και του προσωπικού του ύφους. Ηταν, κοντολογίς, κάτι ...εντελώς αναμενόμενο.
Ο Αντώνης Καλυβόπουλος όμως ήταν το κάτι ...άλλο. Ηταν το άγνωστο και το καινούριο, δηλαδή το μαγικό. Κι αυτό, σε συνδυασμό πάντα με τα «άγνωστα και καινούρια» τραγούδια του μεγαλοφυούς εκ Κατάμονης Πόντιου Γιουβάν Τσαούς, έπαιρνε μεγαλύτερες διαστάσεις. Γιατί ένας «ερασιτέχνης» είπε τα τραγούδια ενός «ερασιτέχνη» και αμφότεροι ήταν εκτός ...πιάτσας. Επιπρόσθετα, η φωνή του Καλυβόπουλου δεν «έφερνε», ούτε στο ελάχιστο, σε καμία από τις τότε γνωστές φωνές τραγουδιστών, όπως των Κάβουρα, Ρούκουνα, Στελλάκη, Στράτου κ.ά.
Η φωνή του Αντώνη Καλυβόπουλου ήταν σταθερή και με βάρος, αλλά ταυτόχρονα εύκαμπτη, και μπορούσε έτσι να περάσει με επιτυχία και άνεση από όλες τις μελωδικές «πτυχώσεις» που δημιουργούσαν τα δύσκολα μακάμια που είχε για καμβά στα τραγούδια του ο μεγάλος Γιουβάνης. Θα προτιμούσα, και όχι μόνο εγώ..., να είχε αυτός δισκογραφήσει και τα υπόλοιπα τραγούδια του Γιουβάν Τσαούς, αφού τον αγαπημένο μας Στελλάκη έχουμε τη δυνατότητα να τον απολαύσουμε από τις περίπου 400 ηχογραφήσεις του, ενώ για τον Αντωνάκη έχουμε μόνον 6!

Ακούγαμε και ξανακούγαμε, από παλιά, τη φωνή του Αντώνη Καλυβόπουλου, μάς γοήτευε, αλλά δεν ξέραμε σχεδόν τίποτα γι' αυτόν. Είμαι, όπως καταλαβαίνετε, πολύ ικανοποιημένος που κατάφερα, μέσω της οικογένειάς του, να μάθω για τη ζωή του και έτσι έγραψα ετούτο 'δώ το κειμενάκι.

Ο Αντώνης Καλυβόπουλος γεννήθηκε στο Μπαριακλί της Μ. Ασίας το 1905, από εύπορη οικογένεια. Ο πατέρας του ήταν έμπορος εκεί. Η μητέρα του ήταν εξαδέλφη του Παναγιώτη Τούντα. Είχε τρεις αδελφούς και μία αδελφή. Εγκατέλειψαν την Ιωνία το 1925, σαν ανταλλάξιμοι. Εγκαταστάθηκαν στον Υμηττό, ενώ η οικογένεια τής (μετέπειτα) γυναίκας του, Ευαγγελίας, είχε ήδη εγκατασταθεί στην Καισαριανή. Παντρεύτηκαν το 1927.

Από μικρός είχε μάθει, από τον αδελφό του Ευάγγελο, την τέχνη του μηχανικού κινητήριων μηχανών. Ετσι, μόλις ήρθαν στην Ελλάδα, εργάστηκε ως δεύτερος μηχανικός στον κυλινδρόμυλο του Καλαμάκη στον Πειραιά, συνολικά πάνω από 20 χρόνια. Μάλιστα το 1940 πήρε και πτυχίο μηχανικού μηχανών, έπειτα από εξετάσεις στο υπουργείο Μεταφορών. Ο αδελφός του Ευάγγελος ήταν διευθυντής στο εργοστάσιο, στο Βόλο, «Λεβιάθαν - Μουρτζούκος», το οποίο έβγαζε κασμίρια. Οταν, μετά τον πόλεμο, η επιχείρηση αυτή έκανε επέκταση στην Αθήνα, ως εριουργία, τον προσέλαβαν για τεχνικό διευθυντή πετρελαιομηχανών.

Ο Αντώνης Καλυβόπουλος ήταν 1.84 ψηλός, συμπαθητικός, σοβαρός, έμπιστος, χαρούμενος, γεμάτος ζωή και με το τραγούδι στο στόμα. Τραγουδούσε σε κάθε ευκαιρία. Εψελνε μάλιστα κιόλας. Στη δισκογραφία μπήκε τυχαία, όταν (μάλλον) το 1933 στο γλέντι ενός γάμου είπε ένα τραγούδι και εντυπωσίασε τους εκεί παρόντες Π. Τούντα και Γιουβάν Τσαούς. Αποτέλεσμα ήταν, το 1936, να δισκογραφήσει 6 από τα 12 τραγούδια του Γιουβάν Τσαούς. Την ίδια χρονιά είχε κάνει πρόβα για να δισκογραφήσει τη «Βαρβάρα» (τραγούδι επισήμως του Τούντα), καθώς και το «Θα στο λύσω», του Β. Παπάζογλου. Τελικά τα τραγούδια αυτά τα είπε ο Στελλάκης, γιατί ο Αντώνης είχε τότε ένα ατύχημα σε μια εκδρομή, κάτι που τον έστειλε στο νοσοκομείο για 6 μήνες.
Οι δισκογραφήσεις πάντως σταμάτησαν οριστικά, γιατί αυτή ήταν η επιθυμία της γυναίκας του, αυτός δε την υπεραγαπούσε και δεν της χάλασε το χατίρι. Ετσι χάθηκε οριστικά μια φωνή που σίγουρα θ' άφηνε την ιστορία της στους δίσκους και στα πάλκα. Βέβαια στο σπίτι και στις συντροφιές ο Καλυβόπουλος δεν έπαψε ποτέ να τραγουδάει. Σημειωτέον ότι για τις δισκογραφήσεις και τον κόσμο της μαγκιάς δεν μιλούσε ποτέ στα παιδιά του. Μάλιστα αυτά δεν ήξεραν καν ότι είχε τραγουδήσει σε δίσκους. Η αποκάλυψη έγινε αργότερα όταν σ' ένα γλέντι αρραβώνα κάποιου ανιψιού του, στον Βόλο, έβαλαν στο γραμμόφωνο ένα τραγούδι και ακούστηκε η φράση «Γεια σου, Καλυβόπουλε». Η κόρη του Μαρία έχει πει σχετικά: «Ο μπαμπάς χαμογέλασε κι εμείς τότε καταλάβαμε ότι αυτός ήταν ο τραγουδιστής στον δίσκο. Μάλιστα, όταν φύγαμε μάς τον έκαναν δώρο τον δίσκο αυτόν».

Σημείωση:

Η φράση «Γεια σου, Καλυβόπουλε» ακούγεται στα τραγούδια «Γιοβάν Τσαούς» και «Παραπονούνται οι μάγκες μας». Κι επειδή το «Παραπονούνται...» είναι άσμα ...χασικλιδικόν, το πιο πιθανό είναι στο γλέντι του αρραβώνα να ακούστηκε το «Γιοβάν Τσαούς», άσχετα αν στην τούμπα του δίσκου έχει τον «Πρεζάκια»... Και με την ευκαιρία..., 5-6 χρόνια μετά τον θάνατο του Καλυβόπουλου κάποια ρεμπέτικα «μπουμπούκια» πήγαν στην οικογένεια και ζήτησαν τον συγκεκριμένο δίσκο και μία φωτογραφία του με σκοπό να δημοσιεύσουν κάτι γι' αυτόν και φυσικά να τα επιστρέψουν. Τίποτα από τα δύο δεν έγινε κι εγώ θα μιλήσω άλλη μια φορά για τη γνωστή «συλλεκτική αλητεία» κάποιων... Φυσικά λέω κάποιων, γιατί οι περισσότεροι συλλέκτες είναι ευαίσθητοι και μερακλήδες και δεν κάνουν τέτοιες ατιμίες, και μάλιστα λέγοντας και από πάνω ...δικαιολογίες.

Το 1945 ο Καλυβόπουλος υποβλήθηκε σε εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας, μετά την οποία έκανε αιμόπτυση, πιθανότατα λόγω φυματίωσης που είχε και δεν το γνώριζε. Στη συνέχεια νοσηλεύτηκε για έναν χρόνο στο σανατόριο στο Διόνυσο και ύστερα επανήλθε κανονικά στη δουλειά του. Πέθανε το 1960 από καρδιακή ανεπάρκεια.

"Ελευθεροτυπία", Βιβλιοθήκη, Σάββατο 5 Μαρτίου 2011.

_________________
"είμαι αλανιάρης στους δρόμους και γυρίζω..."
http://www.youtube.com/user/Antonas66?feature=mhsn#p/u/17/f-6AV2HYgUc

http://rebetiko.sealabs.net/

ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΥΝΑΔΗΣ Σίγησαν τα... Μαγεμένα αναλόγια

2011-12-05T13:17:00.000+02:00

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22784&subid=2&pubid=63565872
Ο σπουδαίος συνθέτης, αρχιμουσικός και πιανίστας «έφυγε» από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών

«Ο Αργύρης Κουνάδης σφράγισε την ιστορία της σύγχρονης ελληνικής μουσικής» ΥΠΟΤΤ

Μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της σύγχρονης ελληνικής μουσικής, ο σπουδαίος συνθέτης, αρχιμουσικός και πιανίστας Αργύρης Κουνάδης έφυγε προχθές από τη ζωή. Ηταν 87 ετών. Γεννημένος το 1924, στην Κωνσταντινούπολη, ο Αργύρης Κουνάδης ξεκίνησε την επαφή του με τη μουσική σπουδάζοντας πιάνο στο Ωδείο Αθηνών, ενώ είχε την τύχη να μαθητεύσει, μεταξύ άλλων, δίπλα στον μεγάλο Γιάννη Παπαϊωάννου.
Τα πρώτα βήματα της καριέρας του συνδέθηκαν με το ενδιαφέρον που επέδειξε για το ρεμπέτικο τραγούδι το οποίο και επηρέασε βαθιά τα έργα που έγραψε κατά την περίοδο 1949-1957. Εντονες, εκείνη την ίδια περίοδο, υπήρξαν και οι επιρροές από τον Μπάρτοκ και τον Στραβίνσκι. Το 1950 ήρθαν οι συνεργασίες του με το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου, τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Μίκη Θεοδωράκη και έναν χρόνο αργότερο η σύμπραξη, ως σολίστ, με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. Το 1958 πήρε υποτροφία και σπούδασε στην Ανώτατη Μουσική Σχολή του Φράιμπουργκ. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του έργου του Αργύρη Κουνάδη ήταν η ενασχόλησή του με πολλά είδη μουσικής, καθώς περιηγήθηκε από την όπερα και τη μουσική δωματίου μέχρι τη μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο, ενώ έγραψε και αρκετά τραγούδια.
Από τα πιο γνωστά έργα του είναι το «Χορικό» για συμφωνική ορχήστρα (1958), το πρώτο ελληνικό έργο που παίχτηκε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της Εταιρείας Σύγχρονης Μουσικής στην Κολωνία από τη Φιλαρμονική του Βερολίνου υπό τη διεύθυνση του W. Fortner, τα «Ετεροφωνικά Ιδιόμελα», το «Κουιντέτο για πνευστά», το «Κουιντέτο για έγχορδα», οι σατιρικές όπερες «Το λαστιχένιο φέρετρο», «Τα μαγεμένα Αναλόγια», «Απόδραση» κ.ά.
Πολλές από τις όπερές του, μάλιστα, έχουν παρουσιαστεί, εκτός από την Ελλάδα και σε αρκετές χώρες του εξωτερικού. Ανάμεσα στα τραγούδια του συμπεριλαμβάνονται τα «Στην Πλατεία Αβησσυνίας», «Ορτσα τα πανιά», αλλά και το «Do you Like Greece» με ερμηνευτή τον Αντώνη Καλογιάννη. Παράλληλα, το 1963 διετέλεσε βοηθός του W. Fortner, διευθυντής του ενόργανου συνόλου «Musica Viva» και των προγραμμάτων του Ινστιτούτου Σύγχρονης Μουσικής, ενώ το 1972 εξελέγη καθηγητής στην Ανώτατη Μουσική Σχολή του Φράιμπουργκ. «Ο Αργύρης Κουνάδης σφράγισε την ιστορία της σύγχρονης ελληνικής μουσικής. Κατά τη διάρκεια της πολύχρονης καριέρας του, δεν είχε μόνο την τύχη να μαθητεύσει δίπλα σε μεγάλους δασκάλους, αλλά και το προνόμιο να αναδειχθεί κι ο ίδιος σε μεγάλο δάσκαλο για πολλούς ομοτέχνους του. Το έργο του αποτελεί παρακαταθήκη για τον πνευματικό κόσμο της χώρας», αναφέρει στο συλλυπητήριο μήνυμά του το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού.
Αναστασία Κουκά

''ΤΟ ΣΤΕΚΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ'' ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΜΑΖΙ ΣΑΣ ΜΕ ΖΩΝΤΑΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

2011-11-22T10:46:00.002+02:00

Από την Πέμπτη 3 Νοέμβρη ξεκίνησε το νέο χειμερινό πρόγραμμα στο Στέκι του Θανάση με ένα μοναδικό μουσικό σχήμα. Πέμπτη - Παρασκευή - Σάββατο

ΤΑΒΕΡΝΑ-ΚΟΥΤΟΥΚΙ

''ΤΟ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ ΣΤΕΚΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ''

ΣΙΦΝΟΥ 8 ΑΙΓΑΛΕΩ (Ε.Α.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ)

Σας περιμενουμε για καλο φαγητο, για καλο κρασι και πολυ Δ Ι Α Σ Κ Ε Δ Α Σ Η ....

Μαριώ Κωνσταντινίδου (ΜΑΡΙΩ)

2011-11-21T14:28:00.000+02:00

Μαριώ Κωνσταντινίδου - Ρεμπέτικη ιστορία

Oι Τimes την παρομοίασαν με την Μπέτυ Σμιθ, η Telegram με την Έντιθ Πιαφ και ο ελληνικός τύπος με «Καθιστή Τίνα Τάρνερ της Ελλάδας». Η Μαριώ από την άλλη, δεν φαίνεται να πολυδίνει σημασία: «Ψευδεπίγραφα όλα» λέει. Τέλος πάντων, ο δίσκος «50 χρόνια Μαριώ» καταφτάνει σύντομα, χωρίς επιγραφές, να αποδείξει ότι στις φλέβες της δεν κυλά αίμα πλέον… αλλά το ρεμπέτικο και λαικό τραγούδι.

Από την Κρυσταλία Πατούλη
για το περιοδικό Thessaloniki Confidential, Εκδ. Λυμπέρη

Γεννήθηκε στις 3 Μαρτίου (ένα μήνα πριν την απελευθέρωση) του 1945 στη Θεσσαλονίκη από μητέρα μικρασιάτισσα και πατέρα «Καθαρόαιμο Μακεδόνα» όπως λέει η ίδια. Πρωτότοκη, με μια μικρότερη αδελφή και δύο αγόρια που μεγάλωσαν «δίπλα στη διεθνή έκθεση στην Κάτω Αγία φωτεινή. Ήταν απέναντι από το πάρκο. Ζεστά πράγματα, ανθρώπινα…» όπως θυμάται. Ο πάτέρας της μουσικός, έπαιζε ντραμς «Τζαζμπανίστες τους έλεγαν τότε» και στην ηλικία των 7 ετών πήγε στο κρατικό ωδείο να μάθει πιάνο χωρίς να τελειώσει τα μαθήματα λόγω οικονομικών δυσκολιών, καταφέρνοντας όμως να μάθει ακορντεόν. Άρχισε να τραγουδάει τα κάλαντα διασχίζοντας όλη την Τσιμισκή και ο κόσμος την έβαζε να λεει κι άλλα τραγούδια. «Τότε η θεσσαλονίκη ήταν πολύ γειτονιά. Υπήρχε η μυρωδιά της προσφυγιάς από τη μικρα ασία, δεν υπήρχαν άσφαλτοι». Δεν άργησε να γίνει το «παιδί θαύμα» της θεσσαλονίκης αφού τραγουδούσε και έπαιζε ακορνεόν μέχρι τα 13 της που ξεκίνησε και επαγγελματικά με τον πατέρα της σε οικογενειακές ταβέρνες και σε πανηγύρια παρέα με τον Χρήστο Νικολόπουλο.
Συγχρόνως τελείωσε το δημοτικό και τις 3 τάξεις του Γυμνασίου αλλά και την οικοκυρική σχολή της Αλεξανδρούπολης με ειδικότητα στην ταπητουργία όπου το 1963 ήρθε στην Αθήνα για μετεκπαίδευση ως υφάντρια αλλά όπως εξομολογείται δεν… της άρεσε. Έτσι, ανέβηκε πάλι στη θεσσαλονίκη και ξεκίνησε να δουλεύει «με τον Καμπουρέλο στο Μπουζούκι και με την Λιλή τη Βαλαβάνη, κυρίως αρχοντορεμπέτικα όπως το «Το τραμ το τελευταίο την ταμπακέρα». Στη γειτονιά της τότε υπήρχαν τρεις ταβέρνες, η Κιβωτός εξοχικό κοσμικό κέντρο, ο Κυρ Μανώλης οικογενειακή ταβέρνα αλλά και η Βασίλω, μια κακόφημη ταβέρνα που πήγαιναν μόνο άντρες.

Ένα απόγευμα παίζοντας κρυφτό έφτασε έξω από τη Βασίλω και άκουσε πρώτη φορά την Εσκενάζυ «Πήρα ανάποδες στροφές!…» λεει η Μαριώ «Ερωτεύτηκα το ρεμπέτικο τραγούδι! Σκύβοντας από τα παραθυράκια, είδα το γραμμόφωνο. Ήταν ένας τεκές με φοβερή κάπνα. Έμεινα για ώρες, ξεχάστηκα ακούγοντας τους καρσιλαμάδες, το «Θεσσαλονικιά, πώς μου πήρες τα μυαλά κι από σεριανό λουκούμι είσαι πιο γλυκιά». Έφυγα πολύ αργά για το σπίτι. Ήταν το πρώτο ξύλο που έφαγα της χρονιάς μου. Ο πατέρας μου δεν ήθελε να ακούω ρεμπέτικα. Εγώ όμως άρχισα και να τα τραγουδάω. Η αδελφή μου φώναζε «μπαμπά, η Μαριώ παίζει αυτά τα αλήτικα τραγούδια». Τελικώς του το ξεκαθάρισα: «Θέλω να λέω αυτά τα τραγούδια, γιατί μ αρέσουνε». Ήμουν ανατάρτισσα, δεν καταλάβαινα τίποτα. Από τότε έκανα ότι ήθελα. Και σταμάτησα να δουλεύω με τον πατέρα μου».

Η πορεία στα Ρεμπέτικα, Σμυρνέικα, λαικά.
Πρωτοβγήκε στο πάλκο τραγουδώντας Δερβενιώτη και Βίρβο και είχε την τύχη να τραγουδήσει δίπλα στον Μάρκο Βαμβακάρη. «Ξεκίνησα να τραγουδάω λαίκά, Τσιτσάνη, ρεμπέτικα, αλλά και τα «ξένα χέρια» Καίτη Γκρέυ, Πόλυ Πάνου και το 67 γνώρισα τον Μάρκο Βαμβακάρη στα «Ξημερώματα» στη Νεάπολη της θεσσαλονίκης. Εκει έκανα φωνητικά και έπαιζα ακορντεόν» Άρεσε πολύ στον Μάρκο η Μαριώ και το αγαπημένο της τραγούδι ήταν τότε η «Άτακτη».

Το 68 γνώρισε το Χοντρονάκο (Στέφανο Κυπρούλη) που ήταν μικρασιάτης από τη Κίο, και πρώτος ξάδελφος του Γιάννη Παπαιωάννου και τραγούδησε μαζί με τη Ρίτα Σακελαρίου, το Γιάννη Φλωρινιώτη, τη Μαρία Δουράκη, τον Τέλη Χρυσό, τον Χρηστάκη. «Παντρεύτηκα το 69 (παραλίγο να βάλω την κόρη μου παρανυφάκι) και το 70 γέννησα και τον γιο μου» θυμάται. Εκεί κάπου το 69 άνοιξε και η «Καλύβα» στην Επτάλοφο στην Ηλιούπολη που τραγούδησε συνολικά 14 χρόνια: «Ήταν ένα μαγαζί με φλοκάτες κάτω και σοφράδες αλλά με καλό κόσμο.

Δεν έμπαινε άντρας μέσα, αν δεν συνόδευε γυναίκα. Προς το τέλος ήρθαν και ο Πασχάλης Τερζής με τον Βασίλης Καρά, μέχρι που το 1985 έκλεισε». Στη συνέχεια («Ωωωχ, που να τα θυμηθώ όλα!» παραπονιέται έντονα) βρέθηκε στο «Σκορπίο» με τον Λιδάκη, Μακεδόνα και Τζούλη Μασίνου, αλλά και τον Χοντρονάκο μετά το 87 με ρεμπέτικο πρόγραμμα. «Κατόπιν πήγα στο «Μοσχού» στη Θέρμη με τον Καρά και τον Ζαφείρη Μελά. Έχω τραγουδήσει και στις «Χάντρες», στο «Γλεντικουλέ», στο «Παλάτι» όλα στη θεσσαλονίκη, με τους Κώστα Ρούκουνα, Κυρομύτη, Μιχάλη Γενίτσαρη, Μαρινάκης αλλά και με τον Γιώργο Τζώρτζη και τον Τάκη Μπίνη». Το 93 πρώτη φορά συνεργάστηκε και με το Στέλιο το Βαμβακάρη στο «Πάλκο» με την Πανωραία Κονταξή αλλά και τον Γιάννη Κότσιρα που έπαιζε μπαγλαμά. «Ε, κατέβηκα στην Αθήνα στο Περιβόλι τ’ ουρανού το το 1999, στο «Χάραμα» με τους (Λάμπρο Καρελά, από τα παιδιά της πάτρας, Λίτσα Διαμάντη, Λένα Αλκαίου και το Χάρη Ρώμα) και στα 13 φεγγάρια πάλι με τον Λάμπρο Καρελά και το Νίκο Ζιώγαλα.

Με βάση τη Θεσσαλονίκη περιόδευσε στις περισσότερες ελληνικές πόλεις, αλλά και την Ευρώπη, Σκανδιναβία και Αμερική. Πρωτοβγήκε στο πάλκο τραγουδώντας Δερβενιώτη και Βίρβο. Συμμετείχε στους δίσκους “Η Θεσσαλονίκη στα Ρεμπέτικα” και “Η Θεσσαλονίκη στα Ρεμπέτικα Νο 2″, (οι πρώτες ανθολογήσεις ρεμπέτικων και λαϊκών τραγουδιών με θέμα τη Θεσσαλονίκη), “Σβήστα Όλα”, “Πάμε Τσάρκα”, “Ρεμπέτικο Τραγούδι 1935 – 1959″, “Ο Αραμπάς”, “Αφιέρωμα στον Βασίλη Τσιτσάνη” αλλά και ως βασική ερμηνεύτρια στην παρουσίαση ανθολογίας τραγουδιών των Καφέ-Αμάν με τίτλο “Της Ασιάτιδος Μούσης Ερασταί”, αναδεικνύοντας την ουσία της ανατολίτικης ρίζας του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού, όπως και στους δίσκους “Τακίμια”, “Μικρές Αγγελίες”, “The Grand Dame from Greece”, “Τα Λαλεδάκια”, “Στο Περιβόλι τ’ ουρανού”, “Μπιτ Παζάρ”. Το 1999 επιλέχθηκε από τον συντονιστικό οργανισμό όλων των Ευρωπαϊκών Φεστιβάλ Μουσικής του Κόσμου (European Forum Of World Music Festivals) ως η σημαντικότερη Περιοδεύουσα Καλλιτέχνης για το 1999 (Touring Artist of the Year). Την ίδια χρονιά ο δίσκος της “The Grand Dame From Greece” μπήκε στο Top 20 του European World Music Charts για τους μήνες Ιούλιο – Αύγουστο.

Ποιοι είναι οι πιο αγαπημένοι σας δίσκοι και τα πιο αγαπημένα σας τραγούδια;
Οι δίσκοι για τα ρεμπέτικα της Θεσσαλονίκης, η συνεργασία μου με τον Λουδοβίκο των ανωγείων, με τον Μπάμπη Μαρκάκη, θυμάμαι ένα αγαπημένο τραγούδι «Ο μάγκας ξεχωρίζει από το πρόσωπο, κι από το μπεσαλίκι που χει στο λόγο του. Μάγκας θα πει κιμπάρης, μάγκας θα πει σωστός, φιλότιμος κι ωραίος και πάντα Θεσσαλονικιός» του Χοντρονάκου αλλά και τον «Άι γιώργη» του Γράψα, που μου το ζητάνε κάθε βράδυ. Ακόμη ένα πολύ αγαπημένο μου είναι το «Δε θα λυγίσω» του Δημήτρη Λίβανου και το «Πάρε το δρόμο σου» αλλά και το μικρασιάτικο «το Μανάκι» από ζωντανή ηχογραφηση στο Περιβόλι τ΄ουρανού.
Ποιο είναι το motto της ζωή σας;
Το γαμώτο; Το γαμώτο της ζωής μου; Είναι ότι δεν έχω ξυπνήσει ακόμα κι ας είμαι στη νύχτα. Η νύχτα δε με έχει αγγίξει, ούτε πρόκειται να με αγγίξει. Και δεν με επηρεάζουν ότι γράφουν οι άλλοι. Ψεδεπίγραφες φράσεις.
Σας πειράζει να το γράψω, αυτό δηλαδή, ότι… βρίζετε και καπνίζετε συχνά;
Γράψε ότι θέλεις!
Ο ορισμός της τέχνης του τραγουδιού για εσάς;
Πω… πω…Πως θα το γράψουμε αυτό ρε μαλάκα! Είναι…. μεγαλείο!
Ποιες ήταν οι βασικές σας επιρροές;
Η Εσκενάζυ και οι δίσκοι των γραμμοφώνων που τραγουδούσαν οι ρεμπέτες και βγάζαν την ψυχούλας τους. Ακούγονταν εκεί κάποια λάθη που ήταν η αλήθεια τους. Αυθεντικά. Δεν είχαν τις σημερινές τεχνολογίες αλά μόνο 3-4 λεπτά για να πουν το κάθε τραγούδι. Ήταν διαμάντια αυτά που λέγανε που μέχρι σήμερα δεν έχουνε θαμπώσει. Δοξασμένοι οι ρεμπέτες που γράψανε και αφήσαν μια παρακαταθήκη σε όλους αυτούς που σήμερα τους τραγουδάνε και παίρνουν μεροκάματα και ζουν ολόκληρες οικογένειες. Ανεκτίμητα κομμάτια για τον ελληνικό πολιτισμό! Που κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να φροντίσει το κάθε Υπουργείο για να μη σβήσουν. Άντε, να μη βάλω και κανένα sos: Σώστε το καλό ελληνικό τραγούδι!
Θυμάστε ένα αξέχαστο περιστατικό στην καριέρα σας;
Αααα πολλά! Τώρα τελευταία με τη Φαραντούρη στο Λος άντζελες, σε ένα σεμινάριο στο Πανεπιστίμιο της Σάντα Μπάρμπαρα τραγούδησα ρεμπέτικα και γνώρισα τον Jack Loyd, ινδιάνο σαξοφωνίστα. Γονάτισε και μου φίλησε τα πόδια! Έλεγε σε όλους «Δεν έχω δει τόσο ζωντανή γυναίκα. Η ζωντάνια της σε ξεσηκώνει». Αλλά και στην Πορτογαλία με τη Σαβίνα Γιαννάτου ή στη “Symfony Space” στην Αμερική που τραγούδησα…. Ήταν αξέχαστα.
Τι είναι για εσάς η Θεσσαλονίκη;
Είναι το καμάρι! Είναι το στολίδι της ελλάδας! Είμαι περήφανη για την πόλη που γεννήθηκα.
Θάθελα να ξανανοίξουν κάποιοι χώροι που αγκάλιασαν κάποτε το ρεμπέτικο και το σμυρνέικο και έγραψαν ιστορία στη θεσσαλονίκη. Αλλού κυνηγήθηκε πολύ το ρεμπέτικο. Δεν τους επέτρεπαν ούτε να κρατάνε μπαγλαμά στα χέρια. Θυμάμαι κάποτε είχαν πάει στα δικαστήρια τον Γιώργο Μουφλουζέλη. Μπήκε με το μπαγλαμαδάκι του στα χέρια και ο Δικαστής τον ρώτησε «Γιατί κάνεις διατάραξη κοινής ησυχίας;» Τότε εκείνος άρχισε να παίζει… «Μα είστε καλά κύριε πρόεδρε; Ορίστε. Εδώ δε μ ακούτε εσείς… θα μά ‘κουγαν στον έκτο όροφο;»
Ποια είναι τα μυστικά της επιτυχίας για εσάς;
Δουλειά, δουλειά, δουλειά. Τίποτα άλλο δε βλέπεις από το να δουλεύεις και να τραγουδάς. Εγώ δεν είχα ωράριο. Δούλεψα πολύ σκληρά.
Ποια συμβουλή έχετε στο μυαλό σας;
Τρεις παροιμίες πού λεγε η γιαγιά μου: «Η υπομονή κερδίζει τα πάντα», «άνευ τόλμης ουδεμία πρόοδος» και «Άξιο όνομα υπέρ πλούτος».
Ποιο τραγούδι θα αφιερώνατε στην πόλη που μεγαλώσατε;
“Είσαι το καμάρι της καρδιάς μου, θεσσαλονίκη όμορφη γλυκειάααα. Κι αν ζω στην ξελογιάστρα την αθήνα για σένα τραγουδώ κάθε βραδιάααα»
Να σου τραγουδήσω και τον άλλο στίχο; «Πάντα σε κρατώ στην αγκαλιά μου, πάντα σε θυμάμαι και πονώ, κι αν είμαι τώρα λίγο μακριά σου, με τον καιρό κοντά σου θα βρεθώ….»

http://afigisizois.wordpress.com/

Οι Imam Baildi στην Ακτή Δυμαίων στις 25 Νοεμβρίου

2011-11-21T14:14:00.000+02:00

Οι Imam Baildi στην Ακτή Δυμαίων στις 25 Νοεμβρίου

Στις 25 Νοεμβρίου η 8μελής παρέα των Imam Baildi θα κάνει μια στάση στην Ακτή Δυμαίων
για να σερβίρει τις αγαπημένες μουσικές της αλχημείες στο κοινό της Πάτρας: ο Ζαμπέτας συναντά το hip-hop, το ρεμπέτικο την trip-hop αισθητική και το μπουζούκι το electro-swing.

Ένα κύμα από 5000 χέρια στο πρόσφατο ΑRΚ Festival στην Τεχνόπολη, stage diving στα Χανιά, Nορβηγοί να χορεύουν επί σκηνής (κάτι σαν) τσιφτετέλι στο Oslo World Music Festival: Μερικά πρόσφατα στιγμιότυπα που δείχνουν ότι οι Imam Baildi διανύουν την πιο κεφάτη περίοδό τους μέχρι στιγμής.

Το 2011 ξεκίνησε με την κυκλοφορία του 2ου album τους (The Imam Baildi Cookbook) το οποίο μπήκε απευθείας στα top 10 των ελληνικών charts και τον Ιούνιο του 2011 έφτασε την 5η θέση στα European World Music Charts.

Συνέχισε με συναυλίες σε όλη την Ελλάδα, σε σημαντικά διεθνή φεστιβάλ (Γερμανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Μπαχρέιν), ενώ έπονται ακόμα η Πράγα, η Κωνσταντινούπολη και ένα τουρ στη Γερμανία το Φεβρουάριο του 2012.

Ο φετινός χειμώνας θα τους βρει στο club του Σταυρού του Νότου (Πέμπτες από 24 Νοεμβρίου) αλλά και στις οθόνες των κινηματογράφων, καθώς θα συμμετέχουν στο Τανγκό των Χριστουγέννων, την πολυαναμενόμενη νέα ταινία του Νίκου Κουτελιδάκη.

Τα Balkan πνευστά μιξάρονται με latin ρυθμούς και ο Τσιτσάνης συναντά την mambo big band ενορχήστρωση. Σε αυτά προσθέστε αρκετά καινούρια κομμάτια και έχετε στο πιάτο σας την πιο γευστική συνταγή που έχουν ετοιμάσει ως τώρα οι Imam.

ΟΙ ΠΟΡΤΕΣ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΣΤΙΣ 21.00
ΕΙΔΟΔΟΣ 10 ΕΥΡΩ ΜΕ ΜΠΥΡΑ

http://www.patrinorama.com/v2012/index.php?option=com_content&view=article&id=70171:-imam-baildi-25-&catid=290:clubs&Itemid=2

ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Ρεμπέτικη βραδιά μόνο με δύο κιθάρες

2011-11-15T15:28:00.000+02:00

Ο Δημήτρης Μυστακίδης συναντά τον Γιώργο Νταλάρα, για "να αναδείξουμε τις μεγάλες τεχνικές και εκφραστικές δυνατότητες του οργάνου"

Την «Τέχνη της κιθάρας στα χρόνια του ρεμπέτικου» παρουσιάζουν οι Γιώργος Νταλάρας-Δημήτρης Μυστακίδης μέσα από 32 τραγούδια των Περιστέρη, Τούντα, Βαμβακάρη, Μανώλη Χιώτη, Μητσάκη, κ.ά.

Μπορεί ο πολύς κόσμος να έχει συνδέσει το ρεμπέτικο και το λαϊκό τραγούδι με το μπουζούκι και τον μπαγλαμά, στις δύο παραστάσεις ωστόσο που θα δοθούν στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στις 18 και 19 του μήνα, θα παρουσιαστεί "Η τέχνη της κιθάρας στα χρόνια του ρεμπέτικου". Αυτός είναι ο τίτλος των δύο μουσικών παραστάσεων στις οποίες θα συμπράξουν ο δεξιοτέχνης κιθαρίστας και καθηγητής λαϊκής και παραδοσιακής μουσικής Δημήτρης Μυστακίδης και ο καταξιωμένος ερμηνευτής Γιώργος Νταλάρας, αυτή τη φορά όμως σε ρόλο κιθαρίστα.
"Οταν ξεκίνησα να προετοιμάζω τη μουσική αυτή παράσταση, σκέφτηκα ότι χρειαζόμουν τη βοήθεια ενός δημοφιλούς καλλιτέχνη, που όμως να παίζει κιθάρα. Το μυαλό μου πήγε αυτόματα στον Γιώργο Νταλάρα.
Του έστειλα ένα μήνυμα κι εκείνος ανταποκρίθηκε με τόσο μεγάλο ενθουσιασμό, που πραγματικά με αιφνιδίασε" μας είπε ο Δημήτρης Μυστακίδης συμπληρώνοντας: "Ο Γιώργος Νταλάρας, εκτός από μεγάλος ερμηνευτής, είναι και πολύ καλός κιθαρίστας και μάλιστα διαθέτει και πολύ μεγάλο ρεπερτόριο".
Ποιος είναι ο βασικός στόχος των δύο καλλιτεχνών μέσα από αυτό το πρόγραμμα; "Θέλουμε να παρουσιάσουμε όσους περισσότερους τρόπους παιξίματος λαϊκής κιθάρας μπορούμε, με στόχο να αναδείξουμε τις μεγάλες τεχνικές και εκφραστικές της δυνατότητες" εξηγεί ο Δημήτρης Μυστακίδης.

Και αυτό θα γίνει μέσα από ένα συγκεκριμένο ρεπερτόριο, μέσα από 32 ρεμπέτικα τραγούδια των Σπύρου Περιστέρη, Παναγιώτη Τούντα, Μάρκου Βαμβακάρη, Μανώλη Χιώτη, Γιώργου Μητσάκη, Κώστα Ρούκουνα κ.ά. Τραγούδια που "άνθισαν" δηλαδή στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Ο Δημήτρης Μυστακίδης εκτιμά πως η λαϊκή κιθάρα είναι ένα μουσικό όργανο που δεν του έχει δοθεί η σημασία που πραγματικά του αξίζει.
"Η λαϊκή κιθάρα δεν είναι καν αναγνωρισμένη από το κράτος" μας λέει χαρακτηριστικά και εκδηλώνει την πρόθεσή του να προσπαθήσει για την προώθηση του ιδιαίτερου αυτού μουσικού οργάνου, το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη λαϊκή μας μουσική. "Για να φθάσει ένας άνθρωπος στο σημείο να αναζητήσει τον ήχο της λαϊκής κιθάρας, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει πίσω του ένα μουσικό υπόβαθρο" αναφέρει ο Δημήτρης Μυστακίδης συμπληρώνοντας πως από την πλούσια συναυλιακή εμπειρία του νιώθει ότι το κοινό, μεταξύ αυτού και πολλοί νέοι, ενδιαφέρεται γι΄ αυτό το είδος μουσικής.
Ο Δημήτρης Μυστακίδης έχει συνεργαστεί με σημαντικούς δημιουργούς όπως ο Νίκος Παπάζογλου και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, ενώ παράλληλα ήταν καθηγητής παραδοσιακών και λαϊκών οργάνων.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΚΑankouka@pegasus.gr

http://www.ethnos.gr/

Στα χνάρια της Εσκενάζυ

2011-11-01T11:46:00.000+02:00

Η ζωή της Ρόζας Εσκενάζυ στο πανί. Οχι από έλληνα σκηνοθέτη, αλλά από τον Ισραηλινό Ρόι Σερ που φαίνεται να είναι ερωτευμένος με την ιστορία της ντίβας του ρεμπέτικου. «Καναρίνι μου γλυκό» από τον Νοέμβρη στις αίθουσες.

Η μεγάλη Ρόζα Εσκενάζυ. Η φωνή που πούλησε χιλιάδες δίσκους από την εποχή του '30 κι έπειτα, που ταξίδεψε το ρεμπέτικο και το δημοτικό στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων, που λατρεύτηκε κι έγινε σύμβολο μιας εποχής.

Από την Κωνσταντινούπολη στη Θεσσαλονίκη και από 'κεί στην Αθήνα, ένα οδοιπορικό μιας ταραχώδους ζωής, που μέσα της κουβαλάει και τη μοίρα χιλιάδων συμπατριωτών της - Εβραία, φτωχή, πρόσφυγας, καλλιτέχνις, σε μια εποχή που τίποτε απ' όλα αυτά δεν έδινε διαβατήριο για μια καλύτερη ζωή.

Αλλά η Σάρα Σκιναζί (αυτό ήταν το πραγματικό της όνομα), γεννημένη μεταξύ 1895 και 1897 σε μια φτωχή εβραϊκή οικογένεια της Κωνσταντινούπολης που μετακόμισε στη Θεσσαλονίκη λίγο μετά το 1900, ήταν από ειδική στόφα. Πυρ, γυνή... φωνή και γοητεία. Ολα από πολύ. Και (εδώ κολλάει μια χαρά) δίψα για επιβίωση. Οι νόρμες της εποχής δεν ήταν για την κυρία του ρεμπέτικου, την πρώτη «Δημητρούλα».

Το ντοκιμαντέρ/ταινία του Σερ (διεθνής συμπαραγωγή) παρακολουθεί τρεις νέους μουσικούς, από την Ελλάδα, την Τουρκία και το Ισραήλ, να ψάχνουν τα ίχνη της στις πόλεις όπου έζησε.

Μέσα στο καστ της ταινίας, η Ισραηλινή Γιασμίν Λεβί, ανερχόμενη στον χώρο της world music, με ένα ρεπερτόριο που φυλάει ως κόρην οφθαλμού την ιστορία της σεφαραδίτικης παράδοσης. Της παράδοσής της. Τραγούδια λαντίνο και πάθος μεσογειακό. Η Γιασμίν Λεβί σαν... μετεμψύχωση της Ρόζας - θα μπορούσα να το φανταστώ

Πριν από τους κινηματογράφους, το «Καναρίνι» ανεβαίνει σε μια μουσική παράσταση στο «Stage» του Badminton στις 18 του μήνα (Τρίτη). Μαζί με τη Γιασμίν Λεβί, η δική μας Μάρθα Φριντζήλα και η Μεχτάπ Ντεμίρ από την Τουρκία, παρέα με μια πολυεθνική ορχήστρα με τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Ρόι Σερ και της Ελπίδας Μαρκιανίδου.

Το κλίμα του '30 μέσα από το πνεύμα της Ρόζας. Ελεύθερο και τολμηρό πνεύμα. Μεσογειακό. Στο πρόσωπό της «γράφεται» και η ιστορία όλων εκείνων που έζησαν μεταξύ των διαχωριστικών γραμμών του χάρτη, που έφεραν μέσα τους γλώσσες και ήθη από τους κοντινούς μας πολιτισμούς, που μπόλιασαν το τραγούδι με μια αύρα που δεν άφηνε κανένα κομμάτι της ιστορίας εκτός.

http://www.tanea.gr/

Γιοβάν Τσαούς

2011-09-14T13:02:00.000+03:00

Γιοβάν Τσαούς τριτος απο αριστερα

Τριπλά αδικημένος ο γνωστός επίσης Μικρασιάτης μουσικός Γιάννης Ετσιρείδης ή Ιντζιρίδης, ή ακόμα Γιοβάν Τσαούς, φυσιογνωμία του λαϊκού τραγουδιού την περίοδο 1923-1940: Πρώτον διότι, ενώ όλα πήγαιναν καλά γι' αυτόν -ήτοι 18 χρόνων ήταν φημισμένος σ' όλη τη Μικρά Ασία, σε σημείο να τον καλεί ο σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ να παίξει στα χαρέμια του μαζί με έναν τραγουδιστή ονόματι Μπουχράν.

Μάλιστα είναι χαρακτηριστικό ότι από όλους όσοι έπαιζαν στο σεράι του Χαμίτ, οι μόνοι που δεν ευνουχήθηκαν ήταν ο Μπουχράν, ένας άλλος τυχερός, ονόματι Ζουρναλή Μεμέτ και ο Γιοβάν Τσαούς. «Χαλάλι τους», έλεγε ο Χαμίτ.

Ενώ λοιπόν όλα πήγαιναν καλά, έρχεται η μικρασιατική τραγωδία και ο Γιοβάν βρέθηκε από τα παλάτια του Χαμίτ στα προσφυγικά υπόστεγα του Πειραιά. Δεύτερον, διότι δεν ζούσε από τη δουλειά του μουσικού αλλά έκανε το ράφτη, με βοηθό τη γυναίκα του.
Κι όμως ήταν ταλαντούχος (έπαιζε ταμπουρά, βιολί, σάζι, ούτι, μπουζούκι, ταμπούρ αλλά και πιάνο), έγραφε κι έπαιζε για το κέφι του. Πολύ λίγα τραγούδια βγήκαν στ' όνομά του (Η Ελένη η ζωντοχήρα, Πέντε μάγκες στον Περαία κ.ά.) ενώ άλλα του τα κλέβανε, όπως λέει ο Τάσος Σχορέλης αλλά και άλλοι συνάδελφοί του που ήξεραν τα πράγματα από πρώτο χέρι.
Ολοι οι παλαιοί μουσικοί παραδέχονται ότι δεν ήταν μόνο ένας από τους καλύτερους μουσικούς και συνθέτες της εποχής του αλλά και ένας μεγάλος αγνοημένος. Τρίτον, και χειρότερο άδικο, είναι ότι πέθανε ξαφνικά τον Οκτώβριο του 1942 από δηλητηρίαση: Εφαγε τηγανόψωμο που έφτιαξε με χαλασμένο αλεύρι που το βρήκε σε ένα βομβαρδισμένο πλοίο στον Πειραιά. Λίγες ώρες αργότερα, από την ίδια αιτία, πέθανε και η γυναίκα του. Αυτό κι αν είναι θεϊκή ζαριά!

Πηγή: Ελευθεροτυπία
Συγγραφέας: Γιώργος Ε. Παπαδάκης. Απο musicheaven.gr
(Any material to enhance this page would be greatly appreciated.
Email me: lexusnano AT yahoo.gr)

Συναυλίες… με μακό και μπλουτζίν

2011-09-14T12:48:00.000+03:00

Διοργανώνεται για δεύτερη φορά το φεστιβάλ ανοιχτής έκφρασης και δημιουργίας με τίτλο «Κ.Ο.Θ. underground» στη Θεσσαλονίκη.

Σε αυτή τη συναυλία οι μουσικοί δεν θα φορούν μαύρα κοστούμια και φορέματα αλλά μακό και μπλουτζίν.
Σε αυτές τις συναυλίες οι μουσικοί δεν θα είναι βλοσυροί - όπως το επιβάλλει η «σοβαρότητα» της μουσικής που θα ερμηνεύουν - αλλά χαμογελαστοί, συνεργάσιμοι καλλιτέχνες και μάλιστα «underground». Kαι εκτός από τα λεγόμενα «Κλασσικά» κομμάτια, παίζουν τζαζ και ροκ και τάγκο, αλλά και ρεμπέτικα, ενώ αφιερώνουν στο Βασίλη Τσιτσάνη.
Είναι εξάλλου η δεύτερη φορά και το «πείραμα» πέτυχε πέρσι που επιχειρήθηκε για πρώτη φορά.
Στο φετινό 2ο φεστιβάλ ανοιχτής έκφρασης και δημιουργίας με τίτλο «Κ.Ο.Θ. underground» μετέχουν οι βασικοί διοργανωτές - ο Σύλλογος Μονίμων Υπαλλήλων της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης- το ΚΕΘΕΑ «Ιθάκη» και το ΚΕΘΕΑ «Ανάδυση».
Στους χώρους (υπαίθριους και κλειστούς) του Πολυχώρου Block 33 (πρωην Υδρόγειος) στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης, 20 σύνολα από μουσικούς της ΚΟΘ ή με συμμετοχή τους, παίζουν: ροκ, ποπ, τζαζ, μουσική δωματίου, αρχαία ελληνική μουσική, οθωμανική μουσική, τάνγκο, μουσική κινηματογράφου, αυτοσχεδιάζουν και παρουσιάζουν πρωτότυπες μουσικές για σύνολα κρουστών παράλληλα με προβολές, χορό και θεατρικά δρώμενα.
Το σύνθημα μας είναι η αλληλεγγύη. Η θλίψη που επικρατεί στην πολιτικο-κοινωνική μας ζωή δεν μας αφήνει απ' έξω. Με όχημα όμως την τέχνη μπορούμε να κάνουμε καλύτερη την καθημερινότητα μας. Η τέχνη μας είναι «συγκριτικό πλεονέκτημα» έναντι των υπολοίπων. Ας μην την κρατήσουμε λοιπόν μόνο για μας…Στόχος μας είναι να αναδείξουμε την αθέατη πλευρά των μουσικών της ΚΟΘ. Παίζουμε και τζαζ και ροκ και ποπ, και εθνικ και ρεμπέτικα φέτος, και μπορούμε με τους συνδιοργανωτές μας να γίνουμε ξανά μια κοινότητα θεραπευτική και μουσική και ανθρώπινη- μια κοινότητα χαράς τελικά» λεει στο «ΑΠΕ « ο πρόεδρος του Συλλόγου Μονίμων Υπαλλήλων της ΚΟΘ, Μπάμπης Χειμαριός.
Στις τριήμερες εκδηλώσεις μετέχουν: η μουσική ομάδα του ΚΕΘΕΑ «ΙΘΑΚΗ», της «ΑΡΣΙΣ» και των: Toy's factory, Magnanimous, Studio flamengo Pellizco.
Στον ίδιο χώρο θα πραγματοποιηθεί έκθεση φωτογραφίας από μουσικούς της ΚΟΘ, το Φωτογραφικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, την ομάδα φωτογραφίας του ΚΕΘΕΑ «ΙΘΑΚΗ», την ομάδα της «ΑΡΣΙΣ» με θέμα τη μουσική και την πόλη.
Στους χώρους του φεστιβάλ διοργανώνονται επίσης εκθέσεις εικαστικών, κεραμικών και κατασκευών από μουσικούς της ΚΟΘ και τις δημιουργικές ομάδες της «ΙΘΑΚΗΣ» και της «ΑΡΣΙΣ», έκθεση εκδόσεων της παραγωγικής μονάδας γραφικών τεχνών του ΚΕΘΕΑ «ΣΧΗΜΑ+ΧΡΩΜΑ», εργαστήρι Graffiti για μικρούς και μεγάλους από το ΚΕΘΕΑ «Ανάδυση», εργαστήρι κεραμικής για παιδιά από το ΚΕΘΕΑ «ΙΘΑΚΗ», δρώμενα για παιδιά (αφήγηση παραμυθιού, τσίρκο του δρόμου κτλ), ανάπλαση του τοπίου του Μπεχ Τσινάρ μέσα από το φακό του Νίκου Κουκή και τη μουσική του Χρήστου Μιτρέντζη, ο οποίος με τη κομπανία του και τη συμμετοχή μουσικών της ΚΟΘ, δίνουν συναυλία-αφιέρωμα στο Τσιτσάνη, στις 23 Σεπτεμβρίου.
Ο συνθέτης Ross Daly είναι καλεσμένος του φεστιβάλ στο οποίο εκτός από τη συναυλία που θα δώσει το βράδυ της 24ης Σεπτεμβρίου θα μετέχει σε σεμινάριο που θα πραγματοποιηθεί στην Αίθουσα Δοκιμών ΚΟΘ (Λεωφ. Νίκης 73) με θέμα: Σύνθεση σε τροπικά μουσικά συστήματα.
Στο πλαίσιο του φεστιβάλ θα πραγματοποιηθεί ανοικτή συζήτηση με θέμα «Κοινωνικός κι αισθητικός αποκλεισμός» ενώ στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί τουρνουά ποδοσφαίρου ανάμεσα στους συμμετέχοντες.
Το 2o Φεστιβαλ «ΚΟΘ- UNDERGROUND» θα πραγματοποιηθεί στις 23, 24, 25 Σεπτεμβρίου στο Block 33 (πρώην «Υδρόγειος») - 26ης Οκτωβρίου 33 Σφαγεία με ελεύθερη είσοδο.
http://www.kathimerini.gr/ με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αφιέρωμα στο ρεμπέτικο από μια γνήσια ρεμπέτισσα

2011-09-06T14:49:00.000+03:00

http://www.makthes.gr/

Συναυλία της Φωτεινής Βελεσιώτου (στη φωτ. με συνεργάτες της)

Μία από τις πιο άξιες ερμηνεύτριες του ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού στις μέρες μας είναι αναμφίβολα η Φωτεινή Βελεσιώτου. Δεν θα υπήρχε λοιπόν καταλληλότερη από αυτήν για να ανταμώσει με ρεμπέτες που ζούνε στα Βασιλικά και να στήσουν μια γιορτή. Εκεί θα βρεθεί απόψε η ίδια με την ορχήστρα της, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων “Θέρμης δρώμενα”.
Ακούγοντας τη Φωτεινή Βελεσιώτου να ερμηνεύει λαϊκά και ρεμπέτικα ταξιδεύεις πολύ πίσω. Σε ήχους και ρυθμούς άλλης εποχής. Το να τη βλέπεις όμως ζωντανά, σε συναυλίες και μουσικές σκηνές, είναι από μόνο του ένα ταξίδι. Δεν είναι τυχαίο που πολλοί την αποκαλούν “Σωτηρία Μπέλλου”. Το ηχόχρωμα και το πάθος της επί σκηνής φανερώνουν αλήθεια και γνησιότητα, που όμοιες δεν βρίσκουμε εύκολα σήμερα. Η Φωτεινή είναι ένας άνθρωπος της διπλανής πόρτας. Αισιόδοξη ακόμη και στις δυσκολίες, χαμηλών τόνων, χαμογελαστή, μας πρόσφερε μια συζήτηση που ξεκίνησε με αφορμή τη μουσική, αλλά επεκτάθηκε και σε όσα άλλα βιώνουμε.

Θα ανταμώσεις λοιπόν με ρεμπέτες που ζούνε στα Βασιλικά.
Ναι, ακριβώς. Δεν είναι οι μεγάλες φίρμες, αλλά ασχολήθηκαν πολύ με το ρεμπέτικο.

Φωτεινή, το ρεμπέτικο κρατά γερά και σήμερα;
Νομίζω δεν υπάρχει φθορά στο χρόνο γι’ αυτό. Ίσα-ίσα γιγαντώνεται. Νέα παιδιά πιάνουν το οργανάκι, το μπουζούκι στα χέρια τους και έτσι μάλλον θα υπάρχει καλή συνέχεια.

Πώς βλέπεις τον κόσμο στη σχέση του με τη μουσική σήμερα; Σαν να βρίσκει οξυγόνο σ’ αυτήν;
Μόνο από εκεί μπορεί να αντλήσει πλέον, αφού δεν έχει τίποτα άλλο. Μόνο εκεί μπορεί να φύγει λίγο το μυαλό του από τα καθημερινά και από όσα δεινά μας έχουν βρει για διάφορους λόγους.

Εσύ τι συναισθήματα έχεις για όσα ζούμε;
Νιώθω ντροπή... Δεν νιώθω καθόλου περήφανη για όσα γίνονται. Μετά τη μεταπολίτευση ήμασταν πάρα πολύ άτυχοι στη διακυβέρνηση της χώρας. Όλες οι επιλογές ήταν κακές και έτσι η πορεία μέχρι το σήμερα ήταν προδιαγεγραμμένη, δεν υπήρχε αμφιβολία ότι θα φτάσουμε εδώ.

Αισιοδοξείς όμως ότι θα ξεκαθαρίσει το τοπίο αργά ή γρήγορα;
Κοίτα, εγώ είμαι αισιόδοξη από τη φύση μου. Αλλιώς δεν θα έκανα τίποτα στη ζωή μου! Και από τα δύσκολα ακόμη, πάλι αντλώ δύναμη. Πιστεύω ότι μπορεί να πάνε λίγο καλύτερα τα πράγματα εάν γίνουμε λιγότερο καταναλωτές, εάν κοιτάξουμε τη φύση, τη γη... Τα έχουμε παρατήσει όλα. Βέβαια, βλέπω ότι υπάρχει αυτή η τάση επιστροφής σε αυτά, αλλά φοβάμαι ότι θα γίνει και το μεγάλο μπαμ. Οι καναπεδάκηδες πλέον έχουν φάει τα έτοιμα που είχαν, οπότε ίσως βγούνε προς τα έξω. Το είδα και στο Σύνταγμα στην Αθήνα αυτό. Υπήρχαν δύο ομάδες ανθρώπων. Οι πραγματικά αγανακτισμένοι και αυτοί που άρχισαν να τους τελειώνουν τα λεφτά που είχαν αποκτήσει με διάφορους τρόπους. Αισθανόσουν, θαρρείς, δύο διαφορετικές ανάσες.

Λες να αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση;
Μα πιάσαμε πάτο, δεν γίνεται αλλιώς. Όλοι λέγαμε έχουμε ένα πτυχίο και καθόμασταν. Ε, τώρα δεν θα σκεφτούμε το πτυχίο, θα δουλέψουμε και στην οικοδομή. Σκάψιμο, καλλιέργεια κήπου, οτιδήποτε. Ας πάμε στα χωριά και ας κάνουμε παραγωγές ντομάτες, σαλιγκάρια, οτιδήποτε. Δεν γίνεται αλλιώς. Χάσαμε την επαφή μας με τη φύση, χάσαμε τα πάντα! Μια χώρα που δεν παράγει και εισάγει μόνο, πώς θα πάει μπροστά; Έχω πίκρα γι’ αυτό. Μεγάλη…

Δισκογραφικά τι ετοιμάζεις;
Ολοκληρώνουμε ένα δίσκο με τον Γιώργο Καζαντζή. Έχει 15 συνολικά κομμάτια, και εγώ τραγουδάω 12 τραγούδια και ένα λέει και ο Χρήστος Θηβαίος. Υπολογίζουμε ότι θα κυκλοφορήσει γύρω στις 15 Οκτωβρίου από το στούντιο Πολύτροπον. Επιπλέον, μέσα στο φθινόπωρο θα βγει και ένα δισκάκι με την περσινή ορχήστρα της “Πριγκηπέσσας” (σ.σ. στο γνωστό ρεμπετάδικο εμφανίζεται το χειμώνα), όχι ζωντανή ηχογράφηση, στούντιο το γράψαμε, αλλά τραγούδια που λέγαμε εκεί. Όλα μαζί θα γίνουν (γέλια).

Και παράλληλα θα έχεις και εμφανίσεις όπως πέρυσι.
Ακριβώς. Κάθε Παρασκευή θα είμαι στο “Καφωδείο Ελληνικόν”, κάθε Τετάρτη στην “Πριγκηπέσσα” και θα κάνω και κάποιες εμφανίσεις στην Αθήνα τις Κυριακές.

Της Έλσας Σπυριδοπούλου
elsaspi@gmail.com

1946 «Ο πασατέμπος»

2011-08-29T12:03:00.000+03:00

Ο ερωτικός καημός και το παράπονο δεν είναι αποκλειστικότητα κανενός μουσικού είδους. Από το ρεμπέτικο μέχρι τη soul και από το δημοτικό μέχρι τα blues οι δημιουργοί έχουν κατά καιρούς διατυπώσει πλευρές της ερωτικής απογοήτευσης. Δεν θα μπορούσε λοιπόν να λείπει απ' το εν λόγω πεδίο του πικρού συναισθήματος ένας μεγάλος έλληνας δημιουργός και μάλιστα στην πιο πρώιμη φάση του έργου του. Και ειδικότερα, σε νεαρή ηλικία - εν μέσω του αδελφοκτόνου Εμφυλίου Πολέμου. Είπατε τίποτε;

Ο Μανώλης Χιώτης, λοιπόν, συνέθεσε τον περίφημο «Πασατέμπο» στα 25 του, το 1946 - το έτος που γεννιέται ο Σιλβέστερ Σταλόνε και η Πάτι Σμιθ - και σε στίχους του θεατρικού συγγραφέα Γιώργου Γιαννακόπουλου. Το τραγούδι ερμήνευσε περίφημα η Ιωάννα Γεωργακοπούλου συνοδεία του Στελλάκη Περπινιάδη και στην πρώτη εκτέλεση μπουζούκι παίζει ο ίδιος ο Χιώτης. Λίγο μετά μάλιστα βγαίνει και σε άλλη εταιρεία με ερμηνευτές τη Ρόζα Εσκενάζυ και τον Ζαχαρία Κασιμάτη. Οι μεταγενέστερες επανεκτελέσεις του τραγουδιού είναι εκατοντάδες - ανάμεσά τους και η πιο πρόσφατη και ευφάνταστη των Ιμάμ Μπαϊλντί - αν και μία είναι που ξεχωρίζει και αποτελεί μια διαφορετική προσέγγιση του κομματιού. Μιλώ για την ηχογράφηση που έχουμε το 1961 στη συγκινητική ερμηνεία του Στράτου Παγιουμτζή και στα μπουζούκια δύο δεξιοτέχνες που έγραψαν τη δική τους σελίδα στο λαϊκό τραγούδι: τον δαιμονικό Γιαννάκη Αγγέλου και τον Γιάννη Παλαιολόγου.

Ας δούμε, όμως, πώς εμπνεύστηκε ο Γιαννακόπουλος τους στίχους του «Πασατέμπου» και μάλιστα με δικά του λόγια, από την εξαίρετη έκδοση «Αληθινές ιστορίες» που επιμελήθηκε και έβγαλε το 2006 ο ακάματος ερευνητής και συγγραφέας Κώστας Χατζηδουλής. Διαβάζουμε λοιπόν από το «Εδώ Αθήναι» - αθηναϊκό περιοδικό ποικίλης ύλης - τον Ιανουάριο του 1948:

«Επειδή όμως ο λόγος για μάγκικα τραγούδια, επειδή πρέπει να αφήσουμε τα κομπολόγια και να ξαναπιάσουμε τις γυναίκες, επειδή δεν θέλω να πούνε οι συνάδελφοί μου ότι τα δικά μου κουσούρια τα κρύβω, κι επειδή ακόμη νομίζω πως θα έχετε την περιέργεια να πληροφορηθείτε για ποια εγράφτηκε και από ποιον διάολο ο "Πασατέμπος", που οπωσδήποτε σας έχει τριβελίσει τα αυτιά και σας έχει ενοχλήσει κατά κόρον, διά ταύτα σας γνωστοποιώ ότι ο διάολος… είμαι εγώ. Θα με ρωτήσετε από πού κι ώς πού έγραψα ρεμπέτικο τραγούδι;

Φαίνεται λοιπόν ότι ο διχασμός του Εγώ δεν αποτελεί σπάνια περίπτωση. Κι έτσι ένα βράδυ, πλημμυρισμένος από έρωτα, παραπονεμένος για τη συμπεριφορά της απέναντί μου, φτιαγμένος από κρασί και επηρεασμένος από μια συντροφιά που τραγουδούσε όλο ζεϊμπέκικα και χασάπικα, έγινα άλλος άνθρωπος. Οσο για τη μούσα μου, τη λένε… πάλι Μαρίνα Σμυρνάκη. Σας ξάφνιασε μήπως το "πάλι"; Θα σας εξηγήσω: Από τη μέρα που κυκλοφόρησε ο "Πασατέμπος", όσοι φίλοι και γνωστοί ξέρανε την ιστορία καταργήσανε τελείως το όνομά της και Πασατέμπο την ανεβάζανε, Πασατέμπο την κατεβάζανε».

Να, λοιπόν, τα υλικά για ένα δραματικό και ερωτικό συνάμα τραγούδι: παράπονο, λίγο κρασί και η σύμπραξη ενός δημιουργού του λαϊκού και ενός δημιουργού του ελαφρού τραγουδιού. Και μάλιστα σε ένα κοινωνικό φόντο άγριο, όπου ο Εμφύλιος έχει μόλις αρχίσει και οι στρατοί έχουν στοιχιστεί για τα καλά. Σημειώστε επίσης πως οι ρωγμές του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και της Κατοχής έχουν αναγκάσει την παύση της φωνογράφησης και κοπής των δίσκων για περίπου πέντε χρόνια.

Ο Μανώλης Χιώτης είναι αυτός που ηχογραφεί τον πρώτο μετά τον πόλεμο δίσκο με δικές του συνθέσεις, που είναι ταυτόχρονα και ο πρώτος μεταπολεμικός δίσκος της εταιρείας His Master's Voice. Σε αυτόν ακριβώς τον δίσκο τραγουδά η Γεωργακοπούλου τον «Πασατέμπο» και ένα άλλο τραγούδι με τον τίτλο «Ψιλό γαζί». Πάνω στη ρωγμή λοιπόν, μεταξύ Κατοχής και Εμφυλίου - και σε δυσμενείς για τη δημιουργία συνθήκες - ο Χιώτης και ο Γιαννακόπουλος άφησαν ένα απολύτως ερωτικό και δραματικό κομμάτι. Ισως για να εκφράσουν τη «ρωγμή» των απανταχού αδικημένων απ' τον έρωτα. Και για να την απαλύνουν.

http://www.tanea.gr/

Η λογοκρισία του παρελθόντος

2011-07-19T12:40:00.000+03:00

Η πρώτη επαφή των περισσότερων με το ρεμπέτικο γίνεται με τραγούδια όπως η «Φραγκοσυριανή» και το «Πριν το χάραμα», κλασικά δηλαδή λαϊκά τραγούδια αισθηματικής θεματολογίας που τραγουδιούνται εδώ και εβδομήντα χρόνια. Η έκπληξη όμως έρχεται όταν για πρώτη φορά ακούς κάποια από τα τραγούδια που το περιεχόμενό τους περιγράφει φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας της εποχής, χωρίς περιστροφές και αποσιωπήσεις. Τα περισσότερα από αυτά τα τραγούδια αναφέρονται στη χρήση ινδικής κάνναβης και λιγότερα στην ηρωίνη και την κοκαΐνη.Λέει ο Βαγγέλης Παπάζογλου στο «Λαθρέμπορα», ένα ζεϊμπέκικο του 1935, με τη φωνή Στελλάκη Περπινιάδη:

Τα κονομούσα έξυπνα και πάντοτε στη ζούλα.
γιατ' ήμουνα λαθρέμπορος και τα πουλούσα ούλα.
Τι όμορφα που πέρναγα, με εκείνο το μαυράκι,
μα η πρέζα μου τα πότισε, τα σωθικά φαρμάκι
Για είκοσι γραμμάρια που μ’ έκαναν πιαστό
μ’ ένα χρονάκι μ’ έστειλαν στην Αίγινα σκαστό.
Και σαν να μην καλάρεσε στον Πρόεδρο το φίλο
Μου ’χει και παραθέρισμα εξάμηνο στην Πύλο.

Το μαγαζί του Γιώργου Μπάτη ανάμεσα στ' άλλα ήταν και χασισοποτείο

Αυτή η ωμή περιγραφή της πραγματικότητας είναι πραγματικά συγκλονιστική. Ό,τι εμείς ψιθυρίζουμε αυτοί το τραγουδούσαν. Οι περιθωριακές φιγούρες των χασικλήδων του σήμερα δε δείχνουν να έχουν καμιά σχέση με τους μάγκες χασικλήδες του ρεμπέτικου. Ο Μάρκος είναι από τους πρώτους που «βάζουν μουσικές στα γραμμόφωνα» και μεταφέρουν αυτούσιο τον ήχο του λιμανιού στους δίσκους 78 στροφών. Μαζί του ο Ανέστης Δελιάς, ο Γιώργος Μπάτης και όλη η «Πειραιώτικη σχολή». Με αυτόν τον τρόπο δίνεται η ευκαιρία για πρώτη φορά στο λαό να έρθει σε επαφή με αυτό το καινούργιο μουσικό ρεύμα που σαρώνει στην αυγή του εικοστού αιώνα την Ελληνική μουσική παραγωγή.

Η θεματολογία του ρεμπέτικου μεταφέρει με ειλικρίνεια την αυθεντική εικόνα της πραγματικότητας, τη φτώχεια, τη θλίψη, τον έρωτα, το θάνατο και τη λήθη. Η τελευταία χρησιμεύει σ’ έναν κόσμο που δείχνει ανέλπιδος ως τρόπος επιβίωσης μέσω της φυγής. Το όχημα αυτής της φυγής είναι οι ουσίες: το αλκοόλ, το χασίς και μερικές φορές η ηρωίνη και η κόκα. Η πραγματικότητα της πείνας και τη προσφυγιάς ξεπερνιέται ψεύτικα στους τεκέδες και στις «καβάτζες» με βαρύ τίμημα που αρχίζει από την εξαθλίωση και φτάνει στο θάνατο, όπως στην περίπτωση του Ανέστη Δελιά που με το παρακάτω τραγούδι μάς προετοιμάζει για το πρόωρο τέλος του.

Απ’ τον καιρό που άρχισα την πρέζα να φουμάρω
ο κόσμος μ’ απαρνήθηκε, δεν ξέρω τι να κάνω.
Όπου σταθώ κι όπου βρεθώ ο κόσμος με πειράζει
και η ψυχή μου δεν κρατά πρέζα να με φωνάζει
[Γεια σου μαγκίτη μου Ανέστο!]
Απ’ τη μυτιά που τράβαγα άρχισα και βελόνι
και το κορμί μου άρχισε σιγά-σιγά να λιώνει.
[Αχ! Μ’ έφαγες πρέζα!]
Τίποτε δε μ’ απόμεινε στον κόσμο για να κάνω
αφού η πρέζα μ’ έκανε στους δρόμους να πεθάνω.

Η αυλή του Γεντί Κουλέ

Η πρώτη περίοδος του αστικού λαϊκού τραγουδιού είναι γεμάτη από τα βιώματα των δημιουργών της που μέσα από την απόλυτη ελευθερία έκφρασης περνούν στη δισκογραφία αυτούσια. Το μεγαλύτερο κομμάτι της μουσικής παραγωγής εκείνης της περιόδου αναφέρεται στις ουσίες άμεσα ή εμπεριέχει έμμεσες αναφορές σ’ αυτές. Το αστικό λαϊκό τραγούδι, αυτό που χαρακτηρίστηκε από τους μελετητές του «ρεμπέτικο», φτάνει να ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό στα μυαλά των περισσότερων με το χασικλίδικο που έχει ξεκινήσει με τα δημώδη δίστιχα που ακούγονταν στους τεκέδες και τις φυλακές αλλά και στα καπηλειά και τους καφενέδες της αγοράς του Πειραιά. Τα παραπάνω αφορούν την περίοδο μέχρι το 1936 που η δικτατορία του Μεταξά, μεταφέροντας την Αμερικάνικη οπτική της αντικατάστασης του αφορολόγητου ευφορικού χασίς με το πιο αποδεκτό και φορολογημένο αλκοόλ, διώκει την ουσία τους χρήστες και τα τραγούδια τοποθετώντας έτσι και το ρεμπέτικο στην παρανομία. Η μεγάλη περιπέτεια της λαϊκής μας μουσικής έχει μόλις ξεκινήσει. Με πρόσχημα την αναφορά στα ναρκωτικά η λογοκρισία εδραιώνεται και ελέγχει τη μουσική παραγωγή.

Το ρεμπέτικο φτάνει ως τις μέρες μας μέσα από πολλαπλές αναβιώσεις αλλά και τα ναρκωτικά φτάνουν με τη σειρά τους χωρίς τελικά να εξαφανιστούν από τη λογοκρισία. Το μόνο που επιτυγχάνεται μέσω της λογοκρισίας είναι η βίαιη μετάλλαξη ενός εκρηκτικά εξελισσόμενου μουσικού ρεύματος στη φολκλόρ εκδοχή του, καθώς η ελεγχόμενη πια μουσική παραγωγή φιλτράρει την έκφραση και τη θεματολογία, απαγορεύοντας κάθε τι «αιρετικό». Η λογοκριμένη αυτή μουσική παραγωγή συνεχίζεται για άλλα τέσσερα χρόνια μέχρι που ο πόλεμος διακόπτει βίαια τα πάντα.

Ελάχιστα τέτοια τραγούδια βγαίνουν τα πρώτα χρόνια μετά τον πόλεμο, χωρίς αυτή τη φορά να αποτελούν «έκφραση» -έστω και μιας μικρής μερίδας- του λαού, αλλά μόνο θέμα προς κατανάλωση. Παραδείγματα τέτοιων τραγουδιών είναι το «Όταν καπνίζει ο λουλάς» του Γιώργου Μητσάκη και τα «Πέριξ» του Βασίλη Τσιτσάνη. Κατόπιν η θεματολογία αυτή εγκαταλείπεται από την πρωτογενή μουσική παραγωγή για να εμφανιστεί ξανά στην δεκαετία του ’70 με κάποιες ελάχιστες αναφορές σε τραγούδια του Παύλου Σιδηρόπουλου στη σύγχρονη ελληνική ροκ σκηνή και από μερικές «ηλεκτρικές» επανεκτελέσεις ρεμπέτικων τύπου Απόστολου Νικολαΐδη που ήθελαν να δώσουν μια γεύση παρανομίας στους «πιατοθραύστες» διασκεδαζόμενους των ξενυχτάδικων της μεταπολίτευσης

http://www.klika.gr/

Ελληνισμός και ρεμπέτικα

2011-07-14T09:24:00.000+03:00

Του ΠΕΡΙΚΛΗ ΚΟΡΟΒΕΣΗ

Και αν τελικά επικράτησε εντυπωσιακά εξουδετερώνοντας όλους τους εχθρούς του, αυτό έγινε μετά το 1960, όταν πια έπαψαν να γράφονται ρεμπέτικα.
Νίκησε οριστικά και αμετάκλητα μετά θάνατον. Τολμάει πια κανείς να γράψει κάτι εναντίον των ρεμπέτικων, όταν πια αυτό το τραγούδι είναι μέρος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς; Και το ερώτημα που μπαίνει είναι γιατί πολεμήθηκε με τέτοια μανία, σε τέτοια γκάμα, που αρχίζει από τους φασίστες της 4ης Αυγούστου μέχρι τους τριτοδιεθνιστές κομμουνιστές της Ελλάδας; Οι κατηγορίες εναντίον του εντάσσονται στα κακουργήματα. «Υπόκοσμος», «λούμπεν προλεταριάτο», «ναρκωτικά», «κλέφτες και μαχαιροβγάλτες», «αντιφεμινισμός» και ακόμα πολλές άλλες κατηγορίες, μέχρι και αυτή της εθνικής προδοσίας, για να απαγορευθεί τελικά από τη δικτατορία του Μεταξά.
Ολες αυτές οι κατηγορίες είναι ψεύτικες και συκοφαντικές και η σύγχρονη έρευνα έχει φέρει αδιάσειστα στοιχεία που κουρελιάζουν τη μαύρη προπαγάνδα. Κατ' αρχήν ένας δημιουργός, όσο τραγική και αν είναι η ζωή του, βρίσκει πάντα τη δυνατότητα να αγγίξει την υψηλότερη σφαίρα της ανθρώπινης υπόστασης. Ο λούμπεν ενδιαφέρεται μόνο για το χρήμα και ποτέ για τη δημιουργία. Θα γίνει μισθοφόρος, όποιας μορφής, και δεν θα έχει να δώσει τίποτα. Η δημιουργία είναι η προσφορά στους άλλους. Το κεφάλαιο «ναρκωτικά - μέθη» πρέπει να το δούμε σαν μια μετωνυμία μιας υπέρβασης και λιγότερο ως απελευθερωτικό μέσο. Σίγουρα πολλοί από αυτούς τους δημιουργούς και κάπνιζαν χασίσι και έπιναν τα ποτηράκια τους. Αλλά αυτό ήταν μέσα στην κοινωνία και όχι εκτός. Και με τους πιο αυστηρούς όρους της επιστήμης, ο χρήστης της οποιασδήποτε ουσίας, που είναι ενταγμένος στην κοινωνία και λειτουργεί αρμονικά, δεν είναι άρρωστος μέχρι να δημιουργηθούν προβλήματα με την υγεία του, που έρχονται πάντα με τις καταχρήσεις, όποιες και αν είναι αυτές. Από νερό μέχρι τηλεόραση. Ο αντιφεμινισμός είναι σχεδόν ανύπαρκτος και αυτό που κυριαρχεί είναι το πάθος. Ακόμη και εκεί που τα λόγια είναι σκληρά για τις γυναίκες, δεν είναι μισογυνισμός, αλλά θυμός. Και ας θυμηθούμε όλοι μας τι έχουμε πει στην οργή μας.
Τελικά, γιατί πολεμήθηκε αυτό το τραγούδι; Κατά τη δικιά μου άποψη, πολεμήθηκε γιατί αντιπροσώπευε τον ελληνικό πολιτισμό και την εθνική συνείδηση. Φαίνεται βαρύγδουπο αυτό που λέω και ίσως αυθαίρετο. Αλλά δεν έχω χώρο να επεκταθώ.
Απλώς κάποιες νύξεις και ίσως κάποιοι με καταλάβουν. Αυτό που λέμε «ελληνισμός» κατά κύριο λόγο δεν αναπτύχθηκε εντός των σημερινών γεωγραφικών συνόρων, αλλά εκεί όπου οι Ελληνες είχαν μεγάλες και συμπαγείς κοινότητες. Με επίσημα στοιχεία που έδωσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος στη Συνθήκη Ειρήνης στο Παρίσι το 1918, περίπου ο μισός Ελληνισμός ήταν εκτός συνόρων. Μόνο στην περιοχή της Μικράς Ασίας υπήρχαν 1.649.000 Ελληνες, με επίκεντρο τη Σμύρνη. Και εδώ πιστεύω ήταν το λίκνο του νεοελληνικού πολιτισμού και αυτό εξέφρασαν τα ρεμπέτικα. Η γεωγραφική Ελλάδα, ήδη από το 1830, ήταν προτεκτοράτο των μεγάλων δυνάμεων (Γαλλία - Αγγλία - Ρωσία) που θεωρούσαν την Ελλάδα «τουρκοποιημένη» και θέλησαν να την «εκδυτικοποιήσουν» επιβάλλοντας το δικό τους «πολιτιστικό Μνημόνιο».

ΥΓ.: Γραπτή εκδοχή μιας προφορικής παρέμβασης για το εικοσάτομο έργο του Παναγιώτη Κουνάδη «Ρεμπέτικα» (εκδόσεις ΔΟΛ) με 40 συλλεκτικά CD που έγινε στο «Χώρο Διαλόγου και Δημιουργίας: Καμπάνη 2».

perkor29@gmail.com

http://www.enet.gr/

Ελληνισμός και ρεμπέτικα

2011-07-06T09:44:00.000+03:00

Του ΠΕΡΙΚΛΗ ΚΟΡΟΒΕΣΗ

Αυτό που αποκαλούμε «ρεμπέτικο τραγούδι» ή λαϊκό αστικό τραγούδι με μια άλλη ορολογία, από τη στιγμή που έκανε την εμφάνισή του απέκτησε φανατικούς φίλους και ορκισμένους εχθρούς.
Και αν τελικά επικράτησε εντυπωσιακά εξουδετερώνοντας όλους τους εχθρούς του, αυτό έγινε μετά το 1960, όταν πια έπαψαν να γράφονται ρεμπέτικα.
Νίκησε οριστικά και αμετάκλητα μετά θάνατον. Τολμάει πια κανείς να γράψει κάτι εναντίον των ρεμπέτικων, όταν πια αυτό το τραγούδι είναι μέρος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς; Και το ερώτημα που μπαίνει είναι γιατί πολεμήθηκε με τέτοια μανία, σε τέτοια γκάμα, που αρχίζει από τους φασίστες της 4ης Αυγούστου μέχρι τους τριτοδιεθνιστές κομμουνιστές της Ελλάδας; Οι κατηγορίες εναντίον του εντάσσονται στα κακουργήματα. «Υπόκοσμος», «λούμπεν προλεταριάτο», «ναρκωτικά», «κλέφτες και μαχαιροβγάλτες», «αντιφεμινισμός» και ακόμα πολλές άλλες κατηγορίες, μέχρι και αυτή της εθνικής προδοσίας, για να απαγορευθεί τελικά από τη δικτατορία του Μεταξά.
Ολες αυτές οι κατηγορίες είναι ψεύτικες και συκοφαντικές και η σύγχρονη έρευνα έχει φέρει αδιάσειστα στοιχεία που κουρελιάζουν τη μαύρη προπαγάνδα. Κατ' αρχήν ένας δημιουργός, όσο τραγική και αν είναι η ζωή του, βρίσκει πάντα τη δυνατότητα να αγγίξει την υψηλότερη σφαίρα της ανθρώπινης υπόστασης. Ο λούμπεν ενδιαφέρεται μόνο για το χρήμα και ποτέ για τη δημιουργία. Θα γίνει μισθοφόρος, όποιας μορφής, και δεν θα έχει να δώσει τίποτα. Η δημιουργία είναι η προσφορά στους άλλους. Το κεφάλαιο «ναρκωτικά - μέθη» πρέπει να το δούμε σαν μια μετωνυμία μιας υπέρβασης και λιγότερο ως απελευθερωτικό μέσο. Σίγουρα πολλοί από αυτούς τους δημιουργούς και κάπνιζαν χασίσι και έπιναν τα ποτηράκια τους. Αλλά αυτό ήταν μέσα στην κοινωνία και όχι εκτός. Και με τους πιο αυστηρούς όρους της επιστήμης, ο χρήστης της οποιασδήποτε ουσίας, που είναι ενταγμένος στην κοινωνία και λειτουργεί αρμονικά, δεν είναι άρρωστος μέχρι να δημιουργηθούν προβλήματα με την υγεία του, που έρχονται πάντα με τις καταχρήσεις, όποιες και αν είναι αυτές. Από νερό μέχρι τηλεόραση. Ο αντιφεμινισμός είναι σχεδόν ανύπαρκτος και αυτό που κυριαρχεί είναι το πάθος. Ακόμη και εκεί που τα λόγια είναι σκληρά για τις γυναίκες, δεν είναι μισογυνισμός, αλλά θυμός. Και ας θυμηθούμε όλοι μας τι έχουμε πει στην οργή μας.
Τελικά, γιατί πολεμήθηκε αυτό το τραγούδι; Κατά τη δικιά μου άποψη, πολεμήθηκε γιατί αντιπροσώπευε τον ελληνικό πολιτισμό και την εθνική συνείδηση. Φαίνεται βαρύγδουπο αυτό που λέω και ίσως αυθαίρετο. Αλλά δεν έχω χώρο να επεκταθώ.
Απλώς κάποιες νύξεις και ίσως κάποιοι με καταλάβουν. Αυτό που λέμε «ελληνισμός» κατά κύριο λόγο δεν αναπτύχθηκε εντός των σημερινών γεωγραφικών συνόρων, αλλά εκεί όπου οι Ελληνες είχαν μεγάλες και συμπαγείς κοινότητες. Με επίσημα στοιχεία που έδωσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος στη Συνθήκη Ειρήνης στο Παρίσι το 1918, περίπου ο μισός Ελληνισμός ήταν εκτός συνόρων. Μόνο στην περιοχή της Μικράς Ασίας υπήρχαν 1.649.000 Ελληνες, με επίκεντρο τη Σμύρνη. Και εδώ πιστεύω ήταν το λίκνο του νεοελληνικού πολιτισμού και αυτό εξέφρασαν τα ρεμπέτικα. Η γεωγραφική Ελλάδα, ήδη από το 1830, ήταν προτεκτοράτο των μεγάλων δυνάμεων (Γαλλία - Αγγλία - Ρωσία) που θεωρούσαν την Ελλάδα «τουρκοποιημένη» και θέλησαν να την «εκδυτικοποιήσουν» επιβάλλοντας το δικό τους «πολιτιστικό Μνημόνιο».

http://www.enet.gr/

Το Ρεμπέτικο Τραγούδι

Αμανέ Σκιά ή με αφορμή το Ρεμπέτικο

Το «αμάν» της ψυχής συναντά το «αμήν» μιας προσευχής

Σαν χθές, πριν 40 χρόνια πέθανε ο Μάρκος Βαμβακάρης!

Μάρκος Βαμβακάρης (1905 – 1972)

Μάρκος Βαμβακάρης (1905 – 1972)

ΜΑΝΕΣΗΣ ΚΩΣΤΑΣ--βιογραφία...

ΣΤΟ ''ΣΤΕΚΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ'' ΓΙΑ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΥΣ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟΥΣ ΗΧΟΥΣ.

ΣΤΡΑΤΟΣ ΠΑΓΙΟΥΜΤΖΗΣ 1904-1971 (Βιογραφία)

Αφιέρωμα Σμυρναίικο Ρεμπέτικο στο "Παντοπωλείο-Πολίτικη Κουζίνα"

Στον Ντίνο Χριστιανόπουλο το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων 2011

18 Ιανουαρίου, ημέρα που γεννήθηκε και έφυγε από τη ζωή ο Βασίλης Τσιτσάνης

Οι Στράτες του Ρεμπέτικου.

Στέλλα Χασκίλ (Στέλλα Ιγεχασκέλ) (βιογραφία)

Χασκήλ Στέλλα

Βιογραφία

Δισκογραφία

ΤΑ ΡΕΜΠΕΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΑ ΛΑΪΚΑ ΤΗΣ ΦΥΛΑΚΗΣ.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΣΙΤΣΑΝΗ

merry christmas....

Μπετόβεν - Τσιτσάνης: ομοιότητες και διαφορές στη ζωή και το έργο τους (6α από 6)

ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ - Ντοκιμαντέρ ΕΡΤ

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΛΥΒΟΠΟΥΛΟΣ

ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΟΥΝΑΔΗΣ Σίγησαν τα... Μαγεμένα αναλόγια

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22784&subid=2&pubid=63565872Ο σπουδαίος συνθέτης, αρχιμουσικός και πιανίστας «έφυγε» από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών

''ΤΟ ΣΤΕΚΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ'' ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΜΑΖΙ ΣΑΣ ΜΕ ΖΩΝΤΑΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

Μαριώ Κωνσταντινίδου (ΜΑΡΙΩ)

Οι Imam Baildi στην Ακτή Δυμαίων στις 25 Νοεμβρίου

Οι Imam Baildi στην Ακτή Δυμαίων στις 25 Νοεμβρίου

ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Ρεμπέτικη βραδιά μόνο με δύο κιθάρες

Ο Δημήτρης Μυστακίδης συναντά τον Γιώργο Νταλάρα, για "να αναδείξουμε τις μεγάλες τεχνικές και εκφραστικές δυνατότητες του οργάνου"

Στα χνάρια της Εσκενάζυ

Γιοβάν Τσαούς

Συναυλίες… με μακό και μπλουτζίν

Αφιέρωμα στο ρεμπέτικο από μια γνήσια ρεμπέτισσα

1946 «Ο πασατέμπος»

Η λογοκρισία του παρελθόντος

Ελληνισμός και ρεμπέτικα

Ελληνισμός και ρεμπέτικα

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22784&subid=2&pubid=63565872
Ο σπουδαίος συνθέτης, αρχιμουσικός και πιανίστας «έφυγε» από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών