Τρίτη, 8 Μαρτίου 2016

«...και η γυναίκα στο εξής θα κουμαντάρει»

Ημέρα της Γυναίκας
Η γυναίκα έχει κυρίαρχη θέση στα ρεμπέτικα τραγούδια. Τα περισσότερα μιλάνε για την ομορφιά της, για τη χάρη της στο χορό και τα νάζια της | ΕUROKINISSΙ/ ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ

"Μικρή διαδρομή επ’ ευκαιρία της Ημέρας της Γυναίκας"

Πριν από μερικά χρόνια είχα παρευρεθεί σε εκδήλωση αφιερωμένη στην Ημέρα της Γυναίκας ή της Μητέρας – δεν θυμάμαι ακριβώς. Όπου ακούστηκαν πολλά και διάφορα υπέρ γυναικών – από γυναίκες και άντρες.
Ήταν όμως και κάποιος από τους δεύτερους που ήταν υπέρ των αντρών – και είχε τα επιχειρήματά του. Με πιο… συντριπτικό το τελευταίο: «Και, όπως και να το κάνουμε, ο άντρας είναι πάντα από πάνω!» Οπότε ακούγεται μια γυναικεία φωνή από κάτω: «Δεν τα ξέρεις καλά!»
Ημέρα της Γυναίκας την ερχόμενη Τρίτη 8 Μαρτίου, που δεν είναι βέβαια η μοναδική ημέρα η αφιερωμένη στο θηλυκό γένος, είναι και η Ημέρα της Μητέρας, κάθε δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, που καθιερώθηκαν έπειτα από μακροχρόνιους αγώνες των γυναικών, κυρίως στην Αμερική (σχετικό και το θέμα της πρόσφατης αμερικανικής ταινίας «Σουφραζέτες»).

Αγώνες και στην Ελλάδα, από το 1887 (για να μην πάω πολύ πιο πίσω, στα χρόνια της Λυσιστράτης), με πρωτοπόρο την Καλλιρρόη Παρρέν και την «Εφημερίδα των Κυριών» που πρόβαλε το θαρραλέο αίτημα για ψήφο στις γυναίκες.
Ένα αίτημα που τελικά ικανοποιήθηκε στον τόπο μας το 1956. Αλλά, για να υπάρχει κάποια… ισορροπία, να θυμίσω ότι υπάρχει (έπειτα από… αγώνες των αντρών) και η Ημέρα του Αντρα, η 19η Νοεμβρίου, καθώς και Ημέρα του Πατέρα, η τρίτη Κυριακή του Ιουνίου, αλλά ποιος τις θυμάται και τις τιμά – ενώ για τη γυναίκα…

Οι ρεμπέτισσες

Δεν θα εξαντλήσω βέβαια το κείμενο αυτό με πληροφορίες που είναι εύκολο να αναζητηθούν αλλού. Θα συνεχίσω με την καλλιτεχνική πλευρά του πράγματος, έτσι όπως εκφράστηκε από το ευρύτερο μέσο ψυχαγωγίας, το τραγούδι, με πρωτοπόρους τους ρεμπέτες. Γράφει ο ερευνητής του είδους Πάνος Σαββόπουλος στο βιβλίο του «Περί της λέξεως “ρεμπέτικο” το ανάγνωσμα… και άλλα» (Οδός Πανός Εκδόσεις, 2006):
«Η γυναίκα έχει κυρίαρχη θέση στα ρεμπέτικα τραγούδια. Τα περισσότερα μιλάνε για την ομορφιά της, για τη χάρη της στο χορό, για τα νάζια της, για τα κόλπα της, για τις φωνές που ανάβει κ.λ.π. Υπάρχουν όμως και ρεμπέτικα που περιγράφουν μιαν εντελώς διαφορετική γυναίκα, δηλαδή την ελεύθερη γυναίκα της δεκαετίας του ’30 που δε θα τη βρείτε σε κανέναν άλλο χώρο εκτός από το ρεμπέτικο […]
Η ρεμπέτισσα του ’30 ήταν μια πραγματικά ελεύθερη γυναίκα και η ελευθερία της δεν είχε ανάγκη από νόμους, διατάξεις, οργανώσεις, πλακάτ κ.λπ. […] Εντόπισα τουλάχιστον 80 τέτοια τραγούδια που ηχογραφήθηκαν ακριβώς μέσα στη δεκαετία του ’30, είναι διαφορετικών συνθετών και περιγράφουν με αδρές γραμμές αυτές τις γυναίκες». Ενδεικτικά, ένα δίστιχο από την «Τσαχπίνα» του Π. Τούντα: «… έτσι γλεντάνε τα όμορφα κορίτσια / και δε με νοιάζει ο κόσμος τι θα πει…»

Στη Βουλή

Και απ’ τη δεκαετία του ’30 σαλτάρω στη δεκαετία του ’50, οπότε δόθηκε στον τόπο μας το δικαίωμα ψήφου στη γυναίκα. Και ιδού πώς το… πανηγυρίζει, σε πρώτο πρόσωπο, στο τραγούδι «Η γυναίκα που ψηφίζει» του Απόστολου Καλδάρα - στίχοι Κώστα Μάνεση, ερμηνεία Μαρίκα Νίνου και Αθανάσιος Ευγενικός:
Ο κόσμος άλλαξε και πάρτε το χαμπάρι / και η γυναίκα στο εξής θα κουμαντάρει. / Ηρθε ο καιρός να φύγω πια απ’ τη ρουτίνα, / απ’ του συζύγου τη σκλαβιά και την κουζίνα. / Είμαι η γυναίκα η μοντέρνα που ψηφίζω, / γλεντώ στα κέντρα, πίνω ουίσκι και καπνίζω, / στην εξουσία κανενός πια δεν ανήκω, / δεν έχει τώρα “κάτσε, κάτσε, σήκω, σήκω”. / Στις εκλογές θα βάλω κάλπη στην Αθήνα, / θα πάρω ψήφους και θα βγω και δημαρχίνα /στα υπουργεία με τουπέ θα μπαίνω μέσα / κι έτσι σ’ όλες τις δουλειές θα ’χω τα μέσα…

Στο πλαίσιο

Με την ταχύτητα που φεύγει ο πίσω μας χρόνος: 22 χρόνια (6 Μαρτίου 1994) χωρίς τη Μελίνα, που αν ζούσε σήμερα θα ήταν 96 – και δεν ξέρω πώς θα αισθανόταν. Αν θα ήθελε να είναι κάτι άλλο εκτός απ’ τη γνωστή μας Μελίνα, την είχα ρωτήσει δυο χρόνια πριν «φύγει».
Και η… Μελινική απάντησή της: «Ουουου! Θα ήθελα να είμαι τελείως ανώνυμη, να ζήσω κάπου χωρίς έγνοιες… Να ζήσω σ’ ένα νησί με 300 ανθρώπους, σ’ ένα ωραίο σπίτι, δίπλα στην αμμουδιά… Αλλά μετά λέω: Ναι, αλλά να γίνω και δήμαρχος σ’ αυτό το νησί!»
Εκτενές αφιέρωμα σε 24 νεοέλληνες ποιητές στο ελληνογαλλικό περιοδικό DESMOS δεσμός του ομότιτλου παρισινού βιβλιοπωλείου και εκδοτικού οίκου.
Που διατηρεί (και αντέχει) εδώ και 32 χρόνια ο Γιάννης Μαυροιδάκος στη γαλλική πρωτεύουσα, προσφέροντας σημαντικό έργο στη διάδοση των ελληνικών γραμμάτων. Το αφιέρωμα προλογίζουν ο ίδιος ο εκδότης, η κόρη του Κλειώ και οι Κωνσταντίνος Μπούρας, Τιτίκα Δημητρούλια και Κώστας Παπαγεωργίου. Άξιος ο μόχθος τους.
Κι επιστρέφοντας στα ημέτερα εδάφη: ένα ποίημα από την πρώτη συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Προπαγάνδα – κάποια γράμματα για κάποια πράγματα» (εκδ. Γαβριηλίδης). Τίτλος «Προπαγάνδα»:
Σπουδαίοι άνθρωποι που ασχολούνται σοβαρά / με τον εαυτό τους / Τον αυτοβιογραφούν, τον ακονίζουν, τον συγχωρούν / τον συστήνουν και τον πωλούν / Εσονται πρώτοι, σαν ψεύτικοι Σπουδαίοι κι όσοι δεν το κάνουν, τόσο όμορφοι / αυτοί οι τελευταίοι / μοναχικοί, ανιδιοτελείς, ριζοσπάστες / χωρίς εγωισμό και μικρότητα / χωρίς ζωή, σαν αληθινοί / Εσονται πρώτοι, σα να ’ταν οι τελευταίοι.
ΚΑΙ… Οσα ξέρει η εξ Ιμαλαΐων γάτα…


https://www.efsyn.gr/sites/efsyn.gr/themes/efsyn/images/logo_efsyn_footer.png

Next page